WEB 2.0


Περιεχόμενα

  1. Εισαγωγή
  2. Ιστορία του Web 2.0
  3. Κριτική του όρου Web 2.0
  4. Χαρακτηριστικά του Web 2.0
  5. Κατηγορίες και παραδείγματα Web 2.0 εφαρμογών
  6. Web 2.0 Τεχνολογίες
  7. Επιπτώσεις του Web 2.0 στους χρήστες
  8. Πιθανά προβλήματα και δυσκολίες που ανακύπτουν
  9. Η κατάσταση του Web 2.0 στην Ελλάδα
  10. Το Web 2.0 στην ελληνική εκπαίδευση
  11. Συμπεράσματα

Εισαγωγή

Ένα από τα πλέον δημοφιλή θέματα τον τελευταίο καιρό στο χώρο του διαδικτύου και της πληροφορικής είναι η εξέλιξη από το παραδοσιακό Web 1.0 σε αυτό που έχει επικρατήσει να ονομάζεται Web 2.0. Η χρήση του διαδικτύου σε ολοένα και περισσότερες ανθρώπινες δραστηριότητες προσδίδει ιδιαίτερη σημασία σε αυτή την εξέλιξη. Οι χρήστες, είτε πρόκειται για ιδιώτες, είτε για επιχειρήσεις, οργανισμούς, εκπαιδευτικά ιδρύματα, κλπ. σταδιακά ενημερώνονται για τα στοιχεία και τις τεχνολογίες που συνιστούν το Web 2.0 και επωφελούνται από τα πλεονεκτήματά του. Παρακάτω θα αναλύσουμε τα βασικότερα χαρακτηριστικά του Web 2.0 και την επίδραση τους.

Αναφορές: [5], [10], [23], [31]

Ιστορία του Web 2.0

Η φράση Web 2.0 ειπώθηκε για πρώτη φορά το 2004 κατά τη διάρκεια ενός συνεδρίου μεταξύ της O'Reilly Media και της MediaLive International όπου προτάθηκαν ιδέες για την αναβάθμιση του παγκόσμιου ιστού. Ο Dale Dougherty, web pioneer και O'Reilly VP, παρατήρησαν ότι το διαδίκτυο είχε αρχίσει να γίνεται πολύ δημοφιλές και σημαντικό μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων. Συνεχώς εμφανίζονταν νέες εφαρμογές και ιστοσελίδες οι οποίες αναγνωρίζονταν από το ευρύ κοινό σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σήμερα οι περισσότερες εταιρίες στρέφουν την επιχειρηματική τους δράση στο διαδίκτυο προσπαθώντας να προσελκύσουν τους καταναλωτές τους. Το Web 2.0 είναι μια φράση που εφευρέθηκε για να περιγράψει μια προτεινόμενη δεύτερη γενιά υπηρεσιών οι οποίες βασίζονται στο διαδίκτυο - όπως ιστοτόποι κοινωνικής δικτύωσης (social networking sites), wiki, εργαλεία επικοινωνίας, και folksonomies που δίνουν έμφαση στην ηλεκτρονική συνέργεια και ανταλλαγή μεταξύ των χρηστών. Έχοντας όλα αυτά ως δεδομένα η O'Reilly Media, σε συνεργασία με την MediaLive International, εξέτασαν το Web 2.0 ως δεύτερη γενιά υπηρεσιών βασισμένων στο Διαδίκτυο και χρησιμοποίησαν αυτή την φράση σαν τίτλο για μια σειρά από συνέδρια. Τα συνέδρια αυτά συνεχίζονται μέχρι σήμερα για να αποσαφηνιστεί ο όρος και να προωθηθεί η ιδέα σε όλους τους ενδιαφερόμενους τομείς. Γεγονός αποτελεί πάντως πως από το 2005 και μετά, τεχνικοί και διαφημιστές υιοθέτησαν αυτή την φράση κλειδί.

Αναφορές: [5], [6], [11], [19], [23], [26], [31]

Κριτική του όρου Web 2.0

Το ακριβές νόημά του όρου παραμένει ανοιχτό προς αντιπαράθεση και μερικοί ειδικοί, συμπεριλαμβανομένου του Tim Berners Lee, έχουν αμφισβητήσει κατά καιρούς εάν ο όρος έχει κάποιο πραγματικό νόημα. Ανάμεσα σε άλλα, το Web 2.0, έχει κατηγορηθεί ότι αποτελεί εφεύρεση του μάρκετινγκ. Μάλιστα επιχείρημα αποτέλεσε το ότι οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στο διαδίκτυο αναβαθμίζονται συνεχώς και πως η προηγούμενη μέρα πριν το Web 2.0 δεν απείχε πολύ. Επίσης θεωρήθηκε πως με την ίδια λογική, μερικούς μήνες μετά την εφεύρεση του Web 2.0 θα έπρεπε να εμφανιστεί το Web 2.1. Είναι όμως αδύνατο να εκφραστεί η τεχνολογική ιδιότητα του internet ακριβώς με έναν αριθμό μιας και το αμάλγαμα τεχνολογιών που είναι αυτή τη στιγμή σε χρήση στο διαδίκτυο είναι αχανώς πολυσύνθετο. Επιπλέον, λειτουργίες επικοινωνίας με τον χρήστη υπήρχαν εδώ και πολλά χρόνια, όπως για παράδειγμα η χρήση σελίδων χρήστη (home pages), τα φόρα, τα chat (IRC) και άλλα. Αυτό που μπορεί πάντως να ειπωθεί με σιγουριά είναι ότι άλλαξε η ευκολία χρήσης των διαδικτυακών εφαρμογών. Αν και ο όρος Web 2.0 δίνει την αίσθηση ότι αποτελεί μια καινούργια έκδοση Web, εν τέλει δεν πρόκειται για κάποιο καινούργιο πρωτόκολλο αλλά αναφέρεται στις αλλαγές του τρόπου που αξιοποιούνται οι ήδη υπάρχουσες τεχνολογίες και στον τρόπο που οι σχεδιαστές πληροφοριακών συστημάτων καθώς και οι χρήστες χρησιμοποιούν το διαδίκτυο.

Για να διαμορφώσουμε τα δικά μας χρήσιμα συμπεράσματα αρκεί να παρατηρήσουμε την κατάσταση που επικρατούσε πριν λίγα χρόνια στο Διαδίκτυο. Ο χρήστης απλά επισκεπτόταν ιστοσελίδες χωρίς να έχει πολλές δυνατότητες δημιουργίας πληροφοριών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα πως πριν μερικά χρόνια αποτελούσε κατόρθωμα όταν κάποιος κατάφερνε να δημοσιεύσει ένα βίντεο στο web ενώ σήμερα αρκούν μόλις μερικά δευτερόλεπτα για να ανεβάσει ένας αρχάριος χρήστης βίντεο στο Youtube. Γενικότερα, τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν τεράστιες αλλαγές. Σταδιακά οι χρήστες άρχισαν από μόνοι τους να αναδεικνύουν τις ανάγκες τους για κοινωνική δικτύωση, αυτό οδήγησε στην δημιουργία πολλών υπηρεσιών οι οποίες έχουν ως επίκεντρο τον ίδιο τον χρήστη, δίνοντας του την δυνατότητα να συμμετέχει ο ίδιος στην ανάπτυξη του περιεχομένου και στη σχεδίαση των διαδικτυακών εφαρμογών.

Ο όρος Web 2.0 λοιπόν, χρησιμοποιείται για να περιγράψει την δεύτερη γενιά υπηρεσιών διαδικτύου που εστιάζει στην δυνατότητα των χρηστών να διαμοιράζονται πληροφορίες και να συνεργάζονται online. O χρήστης δεν θεωρείται απλά ως ένας θεατής, ένας πελάτης, ένας καταναλωτής αλλά συμμετέχει ενεργά, και συχνά αλτρουιστικά στην διαμόρφωση και διαχείριση των πληροφοριών του παγκόσμιου ιστού. Χρήστες από διαφορετικές κουλτούρες μπορούν πλέον να επικοινωνούν δίχως να χρειάζονται εξειδικευμένες γνώσεις σε θέματα υπολογιστών και δικτύων. Ο αρχικός παθητικός ρόλος παρουσίασης των πληροφοριών συνεχώς μεταλλάσσεται. Έννοιες όπως διαδραστικότητα, δυναμικό περιεχόμενο, συνεργασία, συνεισφορά και social computing διαδραματίζουν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο και πολλοί υποστηρίζουν ότι μια τεχνολογική και κοινωνική επανάσταση είναι σε εξέλιξη.

Αναφορές: [5], [6], [17], [19], [21], [31]

Χαρακτηριστικά του Web 2.0

Όπως αναφέρθηκε, το Web 2.0 ξεπερνά τα όρια της περιορισμένης σε έναν υπολογιστή πλατφόρμας. Ο χρήστης θα μπορεί να δρα στον Παγκόσμιο Ιστό όπως δρούσε μέχρι τώρα στον υπολογιστή του. Οι ειδικοί μιλούν για έναν νέο τρόπο σχεδίασης των ιστοσελίδων ο οποίος θα βασίζεται κυρίως στην διάδραση του χρήστη και θα επιτρέπει στον χρήστη να αλλάξει τόσο το περιβάλλον της σελίδας όσο και να παρέμβει στο περιεχόμενό της. Πολλές από τις διάδρασεις που χαρακτηρίζουν την λειτουργία του Web 2.0, μας είναι ήδη γνωστές από διάφορες ιστοσελίδες όπως το facebook ή το youtube για παράδειγμα. Ορισμένες εκφράσεις διάδρασης είναι η αναζήτηση (search), η προσθήκη ετικετών (tagging), η παράθεση/επεξεργασία συνδέσμων (linking) ή το authoring όπως λειτουργεί σε πολλά wiki, όπου οι χρήστες μπορούν να δημιουργούν, να επεξεργάζονται ή να διαγράφουν πληροφορίες.

Στην συνέχεια θα δούμε σε αφαιρετικό επίπεδο μερικά από τα χαρακτηριστικά του Web 2.0 που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε βαθύτερα την έννοια του όρου.

  • Το διαδίκτυο και όλες οι συσκευές που είναι συνδεδεμένες σε αυτό, αποτελούν μια παγκόσμια πλατφόρμα επαναχρησιμοποιούμενων υπηρεσιών και δεδομένων, τα οποία προέρχονται κυρίως από τους ίδιους τους χρήστες και στις περισσότερες περιπτώσεις διακινούνται ελεύθερα.
  • Αρκεί ένας browser ώστε να "τρέξει" μια Web 2.0 εφαρμογή, η οποία λειτουργεί ανεξαρτήτως συσκευής πρόσβασης (π.χ. Η/Υ, PDA2, κινητό τηλέφωνο) και λειτουργικού συστήματος. Μόνη προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη σύνδεσης στο διαδίκτυο.
  • Λογισμικό, περιεχόμενο και εφαρμογές ανοιχτού κώδικα (open source).
  • Χρήση κυρίως “ελαφριάς” τεχνολογίας σε ό,τι αφορά τα πρωτόκολλα, τις γλώσσες προγραμματισμού, τις διεπαφές χρήστη, ενώ διαπιστώνεται και μια τάση για απλότητα στον προγραμματιστικό σχεδιασμό τους.
  • Πολυμεσικές και διαδραστικές διεπαφές χρήστη (Rich Internet Applications-RIA), δυναμικό περιεχόμενο, ιστοσελίδες που ανανεώνουν μόνο το περιεχόμενό που αλλάζει (τεχνολογία Ajax).
  • Συνεχής και άμεση ανανέωση των δεδομένων και του λογισμικού που πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς στις ανάγκες των χρηστών.
  • Προώθηση του δημοκρατικού χαρακτήρα του διαδικτύου, με τους χρήστες να έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
  • Υιοθέτηση της τάσης για αποκέντρωση των δεδομένων, υπηρεσιών και προτύπων.
  • Δυνατότητα κατηγοριοποίησης του περιεχομένου από το χρήστη με σημασιολογικές έννοιες για ευκολότερη αναζήτηση της πληροφορίας.
  • Δυνατότητα για ανοιχτή επικοινωνία, ανάδραση, διάχυση πληροφοριών, άμεση συγκέντρωση και εκμετάλλευση της γνώσης των χρηστών για διάφορα ζητήματα.
  • Αμφίδρομη επικοινωνία του χρήστη με επιχειρήσεις ή οργανισμούς που μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την υιοθέτηση κατευθύνσεων και τη λήψη αποφάσεων.

Αναφορές: [5], [6], [10], [12], [17], [23], [26], [31], [39], [43]

Κατηγορίες και παραδείγματα Web 2.0 εφαρμογών

Ο όρος Web 2.0 οφείλει την ύπαρξή του σε εφαρμογές, υπηρεσίες, εργαλεία και λειτουργίες που χαρακτηρίζονται από καινοτομίες και ευκολίες τις οποίες αναζητούσαν οι χρήστες, για αυτό όταν αυτές υλοποιήθηκαν έτυχαν ευρείας αποδοχής και διάδοσης. Παρακάτω, περιγράφονται μερικές από τις κυριότερες κατηγορίες Web 2.0 εργαλείων:
  • Blogs: Τα ιστολογία (blogs) πρακτικά είναι ιστοσελίδες που περιέχουν απόψεις, πληροφορίες, προσωπικές καταχωρήσεις (posts), συνδέσεις με άλλες διευθύνσεις, φωτογραφίες, κλπ. Οι καταχωρήσεις είναι ταξινομημένες με χρονολογική σειρά και ξεκινούν με την άποψη ή το σχόλιο του δημιουργού τους για ένα θέμα (π.χ. πολιτική, επιστήμη, κοινωνικά, καθημερινότητα). Η διάδοσή τους οφείλεται κυρίως στο ότι προσφέρουν τη δυνατότητα σε όποιον αναγνώστη επιθυμεί να καταθέσει το σχόλιό του, ανοίγοντας έτσι ένα δημόσιο διαδικτυακό διάλογο με πιθανούς αποδέκτες όλους τους χρήστες. Στις αρχές του 2008 μετρήθηκαν πάνω 112.000.000 blogs παγκοσμίως σύμφωνα με τα στατιστικά μηχανή αναζήτησης της Technorati. Λόγω αυτής της δημοτικότητας, της αίσθησης κοινωνικοποίησης μεταξύ των συμμετεχόντων και της επίδρασης που έχουν ακόμη και εκτός διαδικτύου, χαρακτηρίζονται από πολλούς σαν ένα νέο κοινωνικό φαινόμενο. Σύμφωνα με τον Rodzvilla (2002), "τα blogs είναι πολυμεσικά και εύκολα στη χρήση websites που μέσα από τη χρονολογική τους δομή και τις αρχειοθετικές τους δυνατότητες λειτουργούν ως εξατομικευμένα και διασυνδεδεμένα φίλτρα του web δημιουργώντας μια νέα online δημόσια σφαίρα που γύρισε το web πίσω στον κόσμο". Μερικά παραδείγματα Web 2.0 εργαλείων που επιτρέπουν την δημιουργία και την φιλοξενία ιστολογίων είναι τα: Blogger, Edublogs, LiveJournal, Tumblr και Posterous.

  • Wikis: Τα wikis είναι ιστοσελίδες με περιεχόμενο το οποίο διαμορφώνει ο χρήστης με απλό τρόπο, σε αντίθεση με τις κοινές ιστοσελίδες τις οποίες μπορεί να τροποποιήσει μόνο ο ιδιοκτήτης – διαχειριστής. Κάθε φορά που ο χρήστης τροποποιεί κάτι στη σελίδα, η προηγούμενη έκδοσή της εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη. Τα wikis είναι αρκετά διαδεδομένα σαν μέσο συλλογικής εργασίας πάνω σε κάποιο αντικείμενο. Παρέχουν τη δυνατότητα στα μέλη μιας ομάδας χρηστών, να καταθέτουν ισότιμα τη συμβολή τους για την παραγωγή ενός κοινού έργου που αναρτάται σε έναν δικτυακό τόπο (λ.χ. μια μικρή σχολική έρευνα, παραγωγή σημειώσεων, ανταλλαγή ιδεών για ένα αντικείμενο συζήτησης κ.α.). Ο κάθε χρήστης που συμμετέχει στη συγγραφή κάποιου έργου προσθέτει την προσωπική του γνώση η οποία είναι διαθέσιμη σε όλους. Ακόμη και μέσα σε εταιρίες, οργανισμούς, υπηρεσίες, κλπ., η χρήση των wikis ως σελίδες αναφοράς της προόδου των εργασιών, διευκολύνει την ενημέρωση των εργαζομένων για ό,τι συμβαίνει στην επιχείρηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα wiki είναι η Wikipedia, που αποτελεί μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια στην οποία υπάρχουν πάνω από πέντε εκατομμύρια άρθρα με ορισμούς και πληροφορίες σε διάφορες γλώσσες. Η σύνταξή της γίνεται από τους χρήστες, αφού οποιοσδήποτε μπορεί να γράψει ένα καινούργιο άρθρο ή να προσθέσει κάτι σε αυτά που ήδη υπάρχουν. Η δημοτικότητά της αυξάνει διαρκώς και βάσει του αριθμού επισκέψεων βρίσκεται μέσα στα δέκα δημοφιλέστερα sites παγκοσμίως. Μερικά παραδείγματα Web 2.0 εργαλείων που προσφέρουν υπηρεσίες δημιουργίας και φιλοξενίας wiki είναι το Wetpaint, το Wikispaces, το Foswiki και το Mediawiki.

  • Mash-ups: Ο όρος προέρχεται από τη μουσική βιομηχανία και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον συνδυασμό των φωνητικών ενός τραγουδιού με τη μουσική υπόκρουση ενός άλλου. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με το mashup, που αναφέρεται στον συνδυασμό και τη χρήση δεδομένων και εφαρμογών από διαφορετικές ιστοσελίδες σε μία. Τα mash-ups υλοποιούνται μέσω "ανοιχτών" διεπαφών προγραμματισμού (open APIs’–Application Programming Interfaces) και έχουν ως στόχο την βελτίωση της λειτουργικότητας των ιστοσελίδων. Για παράδειγμα, σε ιστοσελίδες ενοικίασης σπιτιών, με την ενσωμάτωση χαρτών από μία υπηρεσία όπως η GoogleΜaps, μπορεί να παρουσιάζεται στο χρήστη η ακριβής τοποθεσία των σπιτιών ώστε να παρέχεται πληρέστερη πληροφόρηση. Ορισμένα Web 2.0 εργαλεία, που αναλαμβάνουν την δημιουργία mash-ups και προσαρμόζονται στις ανάγκες του κάθε χρήστη, είναι τα: iGoogle, Pageflakes και Netvibes.

  • Micro-blogging: Τα μικρο-ιστολόγια είναι κοινωνικές πλατφόρμες blogging που σου επιτρέπουν να έρθεις σε επαφή και να αλληλεπιδράσεις με άλλα μέλη. Ο όρος μικρο-blogging εστιάζει στο ότι ο χρήστης καλείται να δημοσιοποιήσει την κατάστασή του μέσα σε 140 χαρακτήρες κειμένου, δίχως την χρήση εικόνων ή άλλων πολυμέσων. Για τον micro-blogger είναι πολύ πιο εύκολο να γράψει κάτι, από το να προετοιμάσει ένα blog post για το Wordpress ή το Blogger. Επίσης, μία άλλη διαφορά του micro blogging, είναι ότι προσφέρει στους χρήστες τη δυνατότητα να κάνουν post χρησιμοποιώντας διάφορα μέσα, όπως υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα με υποστήριξη SMS ή Wi-Fi, messengers και email. Αυτή η πληθώρα επιλογών, σε συνδυασμό με το μικρό μέγεθος των μηνυμάτων, έχει καταστήσει τις micro blogging πλατφόρμες πολύ δελεαστικές, ιδιαίτερα σε χρήστες που θέλουν να εκφραστούν ανά πάσα στιγμή για οτιδήποτε μπορεί να θεωρούν αξιόλογο προς αναφορά. Μέσα από τα μικρο-ιστολόγια μπορούμε λοιπόν να στέλνουμε σύντομα μηνύματα με τις σκέψεις, τις δραστηριότητες, τις ερωτήσεις μας ή οτιδήποτε άλλο θέλουμε, τα οποία θα λαμβάνουν όσοι έχουν επιλέξει να μας ακολουθούν μέσω της υπηρεσίας. Κατά αντίστοιχο τρόπο μπορούμε να βλέπουμε τα μηνύματα όσων έχουμε επιλέξει να ακολουθούμε. Παραδείγματα web 2.0 εργαλείων που δραστηριοποιούνται στο χώρο του micro-blogging είναι το Tweeter, το Gravity, το Cirip, το plinky, το Jaiku και το Pownce.

  • Rss: Ο όρος RSS προέρχεται από το αγγλικό Really Simple Syndication το οποίο είναι ένα format ανταλλαγής περιεχομένου που βασίζεται στην γλώσσα XML. Τα RSS feeds, προσφέρουν τη δυνατότητα στους χρήστες να λαμβάνουν νέες πληροφορίες από διάφορες ιστοσελίδες, τη στιγμή που δημοσιεύονται, χωρίς να χρειάζεται να τις επισκεφθούν. Το RSS είναι δηλαδή ένας νέος τρόπος ενημέρωσης για νέα, εξελίξεις και γεγονότα. Είναι γεγονός πως το διαδίκτυο αποτελείται πλέον από δισεκατομμύρια σελίδες οι οποίες περιέχουν τέτοιο πλούτο πληροφοριών που είναι σχεδόν αδύνατο για τον οποιονδήποτε να μπορεί να παρακολουθεί διαρκώς ότι νεότερο συμβαίνει στον κόσμο ή στο αντικείμενο που τον ενδιαφέρει. Στο πρόβλημα αυτό ήρθαν να δώσουν τη λύση τα RSS feeds. Με το Rss ο χρήστης μπορεί να βλέπει πότε ανανεώθηκε το περιεχόμενο των δικτυακών τόπων που τον ενδιαφέρουν, λαμβάνοντας κατευθείαν στον υπολογιστή του τους τίτλους των τελευταίων ειδήσεων και των άρθρων (ή ακόμα και εικόνων ή βίντεο) αμέσως μόλις αυτά γίνουν διαθέσιμα χωρίς να είναι απαραίτητο να επισκέπτεται καθημερινά τους αντίστοιχους δικτυακούς τόπους. Μάλιστα η ενημέρωση μπορεί να πραγματοποιείται και μέσω της φορητής συσκευής του χρήστη (κινητό τηλέφωνο, PDA, κλπ.). Με αυτό τον τρόπο η σχέση με το διαδίκτυο γίνεται αμεσότερη. Ορισμένα web 2.0 εργαλεία που ειδικεύονται στην παροχή Rss feeds είναι το Feedburner, το RapidFeeds, το FeedJournal και το GoogleAlerts.

  • Social Bookmarking: Το social bookmarking (κοινωνική επισήμανση) εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες του διαδικτύου διαμοιράζονται, σχολιάζουν, αναζητούν, διαχειρίζονται και οργανώνουν επισημάνσεις (αγαπημένα) για διάφορες ιστοσελίδες. Οι χρήστες αποθηκεύουν τις επισημάνσεις-προτιμήσεις τους σε σελίδες και τις διαμοιράζονται με άλλους χρήστες. Οι επισημάνσεις μπορούν να διαμοιραστούν δημόσια ή σε συγκεκριμένα ιδιωτικά δίκτυα. Ο όρος social bookmaring αναδύθηκε από το tagging, δηλαδή την δυνατότητα χαρακτηρισμού με σημασιολογικές λέξεις (tags), ιστοσελίδων, φωτογραφιών, κειμένων και γενικά οποιουδήποτε διαδικτυακού υλικού. Κατά την διάρκεια του tagging, κάθε ιστοσελίδα χαρακτηρίζεται με περιγραφικές ετικέτες από του χρήστες χωρίς να απαιτείται καμία μορφή ιεραρχικής οργάνωσης. Το τελικό προϊόν αυτής της οργάνωσης ετικετών ονομάζεται “folksonomy.” Η αξία αυτού του εξωτερικού συστήματος οργάνωσης προέρχεται από το γεγονός ότι τα άτομα χρησιμοποιούν το δικό τους λεξικό για να αποδώσουν νοήματα που έχουν ανιχνεύσει στη συγκεκριμένη σελίδα και τα οποία μπορεί να μην περιγράφονται ρητά μέσα σε αυτήν. Τα άτομα δηλαδή δεν κατηγοριοποιούν τις ιστοσελίδες άμεσα αλλά έμμεσα αφού περιγράφουν τρόπους με τους οποίους μπορεί να συνδεθούν αργότερα τα διαφορετικά στοιχεία. Η σύνδεση των ιστοσελίδων μεταξύ τους δε τους επιβαρύνει γνωστικά κατά τη δημιουργία του συνδέσμου. Σήμερα, πολλά εκατομμύρια χρήστες έχουν δημιουργήσει επισημάνσεις σε εκατοντάδες εκατομμύρια ιστοσελίδες. Αποτέλεσμα του social bookmarking είναι το ότι από τη μία οι χρήστες οργανώνουν τα δεδομένα τους πολύ καλύτερα και από την άλλη κοινωνικοποιούνται, μαθαίνοντας τις επιλογές των άλλων ατόμων που έχουν κοινά ενδιαφέροντα με αυτούς. Μερικά παραδείγματα Web 2.0 εργαλείων που δραστηριοποιούνται στον χώρο του social bookmarking είναι το Diigo, το Delicious, το Stumbleupon, το CiteuLike και το Zibaba.

  • Podcasting: H λέξη 'Podcast' ανακηρύχθηκε «Λέξη του Έτους 2005» από του εκδότες του New Oxford American Dictionary καθώς άρχισε να χρησιμοποιείται ευρύτατα, λόγω της ευκολίας εγγραφής και αναπαραγωγής των mp3 αρχείων που έδινε σε όλους τους χρήστες τη δυνατότητα δημιουργίας και αναπαραγωγής podcast με μια σύνδεση στο διαδίκτυο. Το Podcasting λοιπόν είναι η πρακτική της δημιουργίας αρχείων ήχου που διατίθενται online με τρόπο τέτοιο που το λογισμικό αναγνωρίζει τα καινούρια αρχεία και τα κατεβάζει αυτόματα. Για να "παίξουν" τα podcasts δεν απαιτείται iPod ή κάποια φορητή συσκευή αναπαραγωγής mp3. Κάθε νέο podcast αναφέρεται ως επεισόδιο (episode) και πολλά επεισόδια μαζί που έχουν τη μορφή μιας σειράς αναφέρονται ως κανάλι (channel). Τα podcasts συνήθως «κατεβαίνουν» αυτόματα στις κινητές συσκευές αναπαραγωγής ήχου ή τους προσωπικούς υπολογιστές και παρέχουν ροές (feeds) με ενημερώσεις για τις νέες δημοσιεύσεις. Παραδείγματα Web 2.0 εργαλείων που ασχολούνται με το Podcasting είναι τα: voicethread, podhawk, podcast και audacity.

  • Social Networks: Ως Social Network μπορεί να θεωρηθεί οποιοδήποτε site προσφέρει στους επισκέπτες, μέσω μιας πλατφόρμας, την δυνατότητα δημιουργίας προφίλ και αλληλεπίδρασης με άλλους χρήστες μέσω «κοινωνικών συνδέσεων» εντός ενός χώρου ηλεκτρονικής κοινότητας. Με το όρο φιλία εννοούμε την σύνδεση των προφίλ των χρηστών, με την οποία «ξεκλειδώνονται» κάποια χαρακτηριστικά της πλατφόρμας όπως η ενημέρωση του ενός για τις ανανεώσεις προφίλ του άλλου ή η εμφάνιση προσωπικών φωτογραφιών. Εκτός από φίλους στα social networking sites μπορεί κανείς να συναντήσει και τον όρο θαυμαστές (fans-followers). Ο όρος αυτός εκφράζει την μονόδρομη σχέση επικοινωνίας μεταξύ των χρηστών του δικτύου. Θεωρητικά, οι δυνατότητες αλληλεπίδρασης είναι άπειρες και συνήθως περιορίζονται από τον χαρακτήρα που θέλει να εκφράσει το κάθε social networking site. Γενικά, τα social networks μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε δύο βασικές ομάδες, τα κάθετα social networks που περιλαμβάνουν χρήστες-μέλη με κοινά ενδιαφέροντα και κοινούς στόχους και τα οριζόντια social networks, που αποτελούνται από μέλη με διαφορετικά ενδιαφέροντα που συνήθως έχουν ως σκοπό απλά να έρθουν σε επικοινωνία μεταξύ τους, να γνωριστούν και να αλληλεπιδράσουν. Ορισμένα παραδείγματα social networking site αποτελούν τα facebook, myspace, hi, LinkedIn και το zokem. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί πως έχουν επίσης δημιουργηθεί εργαλεία, όπως το Ning και το Elgg, που δίνουν την δυνατότητα στον χρήστη να αναπτύξει ο ίδιος εύκολα και γρήγορα το δικό του social networking site.

Βέβαια, εκτός από τις κατηγορίες που αναφέρθηκαν παραπάνω υπάρχουν και άλλες σημαντικές κατηγορίες web 2.0 εργαλείων όπως chat, co-writing, concept mapping, conferencing, course development, file hosting, image processing, microblogging, mushing up, personal file sharing, podcasting-sound, gaming, presentation, quiz development, recommendation, screencasting, video tools, web site creation και work organisation.

Αναφορές: [4], [7], [11], [13], [16], [17], [20], [22], [23], [25], [29], [31], [32], [33], [34], [35], [36], [43]

Web 2.0 Τεχνολογίες


Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικά οι σημαντικότερες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται από το Web 2.0 και το διαφοροποιούν ως προς τον τρόπο λειτουργίας και παρουσίασης των ιστοσελίδων σε σχέση με το παραδοσιακό Web:

  • Πλούσια και διαδραστικά interfaces χρηστών (Rich Internet Applications- RIA) που χρησιμοποιούν τεχνολογία Flash, Javascript, κλπ και την Ajax, που αντιπροσωπεύει την τάση του Web 2.0 για όσο το δυνατόν καλύτερη εκμετάλλευση του δικτύου. Αντί να φορτώνεται ολόκληρη η σελίδα, ανανεώνονται μόνο τα δεδομένα που αλλάζουν όσο ο χρήστης βρίσκεται ή επανέρχεται σε αυτή (π.χ. Στο Gmail ο υπολογισμός του διαθέσιμου αποθηκευτικού χώρου ανανεώνεται σε πραγματικό χρόνο ενώ από όλη τη ιστοσελίδα αλλάζει μόνο αυτή η πληροφορία).

  • Χρήση CSS (Cascading Style Sheets) για να διαχωριστούν τα δεδομένα πληροφορίας από τα δεδομένα μορφοποίησης σε μια ιστοσελίδα. Αυτό, πέρα από την οικονομία στο εύρος ζώνης του δικτύου, προσφέρει και ευελιξία στον τρόπο παρουσίασης των δεδομένων, αφού ο χρήστης βλέπει τα δεδομένα ανάλογα με το CSS που ο ίδιος διαθέτει ( π.χ. τα ίδια δεδομένα ανάλογα με το CSS μπορούν να παρουσιαστούν σε οθόνη υπολογιστή, κατευθείαν σε εκτυπωτή, σε μορφή ανάγνωσης για τυφλούς ή και να μετατραπούν σε φωνή και με χρήση κατάλληλου λογισμικού).Χρήση σημασιολογικών δεδομένων και microformats για την περιγραφή των δεδομένων που περιέχονται στις ιστοσελίδες. Με αυτό τον τρόπο τα δεδομένα κατηγοριοποιούνται και η αναζήτησή τους γίνεται ευκολότερη και αποδοτικότερη.

  • Χρήση RSS feeds ή και Atom (παραπλήσια τεχνολογία) με τα πλεονεκτήματα που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη ενότητα.

  • Χρήση ανοικτού λογισμικού (π.χ. Linux σαν λειτουργικό σύστημα, Apache σαν Web server, MySQL σαν βάση δεδομένων και PHP, Pearl, Python, σαν γλώσσες προγραμματισμού).

  • “Ελαφρά” πρωτόκολλα δικτύου REST και SOAP που χρησιμοποιούν απλές ΗΤΤΡ εντολές (get, post, put, κλπ) για ανάκτηση δεδομένων από τους servers.

  • Αρχιτεκτονικές SOA (Service Oriented Architecture) που επιτρέπουν το διαμοιρασμό και την επαναχρησιμοποίηση υπηρεσιών-εφαρμογών από διαφορετικά προγράμματα λογισμικού και SaaS (Software as a Service) όπου οι εφαρμογές είναι εγκατεστημένες σε κεντρικό server του δικτύου ώστε οι χρήστες να τις χρησιμοποιούν μέσω browser, ανεξαρτήτως Η/Υ, τόπου, και χρονικής στιγμής.

Αναφορές: [6], [10], [12], [18], [19], [23], [26], [27], [28], [31], [35]

Επιπτώσεις του Web 2.0 στους χρήστες

Το παραδοσιακό Web αποτέλεσε το μέσο χάρη στο οποίο οι χρήστες απέκτησαν πρόσβαση σε πληθώρα δεδομένων στον παγκόσμιο ιστό και είχαν μια πρώτη μορφή επικοινωνίας μεταξύ τους. Θα μπορούσε λοιπόν κανείς να ισχυριστεί ότι το Web 2.0 αποτελεί την εξέλιξη που έχει σαν κινητήριο δύναμη, τους ίδιους τους χρήστες και διαμορφώνεται από τις ανάγκες τους, ανάγκες δηλαδή για αρτιότερη, ευκολότερη και αποτελεσματικότερη επικοινωνία, ανάγκες για τροποποίηση των υπηρεσιών και λειτουργιών με βάση το πώς οι ίδιοι επιθυμούν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, κλπ. Ίσως είναι η πρώτη φορά που οι χρήστες καθορίζουν τις εξελίξεις σε τόσο μεγάλο βαθμό. Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να αναφερθεί ότι ακόμη και το περιοδικό Time ανακήρυξε σαν σημαντικότερο πρόσωπο της χρονιάς 2006 τους χρήστες, σαν αναγνώριση της καταλυτικής τους επίδρασης στις εξελίξεις.

Μερικές από τις σημαντικότερες συνέπειες για τους χρήστες, αναφέρονται παρακάτω:

  • Χρήση εφαρμογών που εξυπηρετούν τα συμφέροντα-ανάγκες των χρηστών: “Eλαφριά” τεχνολογία σε πρωτόκολλα (REST), open source εφαρμογές πολλές φορές σχεδιασμένες με τη συμβολή και άποψη των ίδιων των χρηστών, απλότητα στο προγραμματιστικό και λειτουργικό σχεδιασμό (π.χ γλώσσα PHP αντί για C# ή Java, εφαρμογές βασισμένες στην τεχνολογία Ajax), δυνατότητα παραμετροποίησης ιστοσελίδων σύμφωνα με τις προτιμήσεις των χρηστών (Netvibes.com) και ευκολότερη αναζήτηση πληροφορίας μέσω tagging. Όλα αυτά προσφέρουν στους χρήστες καλύτερη, αμεσότερη και πιο ουσιαστική εμπειρία χρήσης του διαδικτύου. Επιπλέον, η αντικατάσταση πολλών παραδοσιακών εφαρμογών που μέχρι πριν λίγο καιρό οι χρήστες υποχρεούνταν να αγοράζουν (λειτουργικά συστήματα, προγράμματα e-mail, Office, κλπ) με αντίστοιχες ανοιχτού κώδικα και διαδικτυακές εφαρμογές (Linux, gmail, google docs), έχει σημαντικά οικονομικά οφέλη γι’ αυτούς.

  • Νέες διαστάσεις στην επικοινωνία μεταξύ των χρηστών: Εφαρμογές όπως Skype και MSN Messenger, προσφέρουν στους χρήστες, ανεξάρτητα με το που βρίσκονται, άμεση επικοινωνία με κείμενο, φωνή και εικόνα με σχεδόν μηδενικό κόστος. Επιπλέον, η πρωτοφανής διάδοση των blogs, καθιστά την επικοινωνία ευκολότερη και μαζικότερη. Ο καθένας μπορεί να εκφράσει τις σκέψεις και τις απόψεις του, έχοντας ως αποδέκτες όλους τους χρήστες του διαδικτύου, ενώ όσοι ενδιαφέρονται για αυτές μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί του μέσω σχόλιων στο blog. Ακόμη, με το social bookmarking (π.χ με το del.icio.us) μπορεί κάποιος εύκολα να βρει και να επικοινωνήσει με άτομα που έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα. Τέλος, το φαινόμενο του social networking που αναφέρθηκε στην προηγούμενη ενότητα, τείνει να αποτελέσει μία από τις κυρίαρχες μορφές κοινωνικοποίησης ιδιαίτερα μεταξύ εφήβων και νεαρών χρηστών.

  • Ελεύθερη δημοσιοποίηση δεξιοτήτων, έκφρασης δημιουργικότητας, ευκαιρίες ανάδειξης: Δύο από τις ιστοσελίδες που βρίσκονται σταθερά ανάμεσα στις δέκα πρώτες παγκοσμίως σε επισκεψιμότητα, είναι το YouTube.com, και το Μyspace.com. Σε αυτές, πέρα από τα video γενικού περιεχομένου, πολλοί χρήστες δημοσιοποιούν τις δεξιότητές τους (π.χ. καλλιτεχνικές, video, μουσική, φωτογραφία) έχοντας πρόσβαση σε ένα ευρύ κοινό που διαφορετικά δεν θα είχαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της “γενιάς καλλιτεχνών του Μyspace” όπως ονομάστηκε, είναι το βρετανικό συγκρότημα Arctic Monkeys (www.myspace.com/arcticmonkeys) που έγινε γνωστό αρχικά μέσω του διαδικτύου, στην συνέχεια υπέγραψε συμβόλαιο με δισκογραφική εταιρία και κυκλοφόρησε τη δουλειά του σε άλμπουμ. Κατάφερε να γίνει το γκρουπ με τις περισσότερες πωλήσεις (363.735 αντίτυπα) σε μια εβδομάδα στην ιστορία της Βρετανικής μουσικής.

  • Αντικειμενικότερη ενημέρωση: Σε πολλές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, η δυνατότητα σχολιασμού των ειδήσεων από τους χρήστες, η συζήτησή τους σε blogs και η δημοσιοποίηση video ή φωτογραφιών που οι ίδιοι "τράβηξαν", προσφέρει ακόμη μία προοπτική αντικειμενικού ελέγχου της πληροφορίας. Οι χρήστες μπορούν να γίνουν “σοφότεροι” εκμεταλλευόμενοι τις πληροφορίες και των απόψεων που καταθέτουν οι υπόλοιποι μέσω blogs, wikis, και forums. Η διαδικτυακή κοινότητα, που περιλαμβάνει από γνώμες για καταναλωτικά προϊόντα μέχρι και συμβουλές για ιατρικά θέματα, προσφέρει γνώση, εμπειρία και οι χρήστες δείχνουν να την εμπιστεύονται ολοένα και περισσότερο. Ακόμη, γνώσεις σε επιστημονικά, πρακτικά και κοινωνικά θέματα, διατίθενται ελεύθερα. Ιστοσελίδες όπως το netmums.com αποδεικνύεται ότι επιτελούν σημαντικό κοινωνικό έργο και αντικαθιστούν παραδοσιακές μορφές κοινωνικής μέριμνας.

  • Δημοκρατικότητα, αίσθηση ένταξης σε κοινότητα, συνεργατικότητα και συνεισφορά: Με τα wikis, τα blogs και τα forums, οι χρήστες ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης και κοινωνικών, φυλετικών χαρακτηριστικών, μπορούν να ενταχθούν σε μια κοινότητα που ασχολείται με ένα θέμα που τους ενδιαφέρει. Έτσι ανταλλάσουν απόψεις, συνεργάζονται και συνεισφέρουν στην επίτευξη ενός κοινού σκοπού. Ιδιαίτερα η εθελοντική συνεισφορά είναι τόσο διαδεδομένη ανάμεσα στους χρήστες του διαδικτύου, όσο ίσως σε κανένα άλλο τομέα της κοινωνικής ζωής. Το μέγεθος αυτού του φαινόμενου, η κατάργηση των παραδοσιακών φραγμών, η αμφίδρομη επικοινωνία του χρήστη με επιχειρήσεις ή οργανισμούς και επίδρασή του, κάνει πολλούς να υποστηρίζουν ότι μια νέα κοινωνική επανάσταση συντελείται. Μέσα από τις εφαρμογές Web 2.0, οι απόψεις των χρηστών δημοσιοποιούνται και ανάλογα με το πόσο συγκλίνουν σε μια θέση, αποκτούν τέτοια σημασία που επιχειρήσεις, οργανισμοί αλλά και πολιτικοί φορείς αναγκάζονται να τις λάβουν υπόψιν τους.

  • Ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των χρηστών στις εμπορικές συναλλαγές: Η επιλογή ενός προϊόντος από μια παγκόσμια αγορά μέσω του διαδικτύου, η δυνατότητα ανάγνωσης της άποψης των χρηστών για ένα προϊόν και η εύκολη σύγκριση τιμών, ενισχύει την θέση των χρηστών-καταναλωτών απέναντι στις εταιρίες. Η παραδοσιακή διαφήμιση δεν είναι το ίδιο αποτελεσματική όσο παλιότερα, και οι εταιρίες αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν τους καταναλωτές πιο υπεύθυνα.

  • Καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών από υπηρεσίες, οργανισμούς: Η διεκπεραίωση υποθέσεων μέσω του διαδικτύου και η δυνατότητα καταχώρησης των στοιχείων των πολιτών σε κοινή φόρμα δεδομένων, εξυπηρετεί τους πολίτες και διευκολύνει τις καθημερινές τους συναλλαγές με τις δημόσιες υπηρεσίες.

Αναφορές: [10], [11], [13], [15], [17], [20], [26], [31], [39], [43]

Πιθανά προβλήματα και δυσκολίες που ανακύπτουν

Ένα από τα θέματα που προκαλεί προβληματισμό, όσον αφορά τους χρήστες, είναι η χρήση των προσωπικών τους δεδομένων, όπως αυτά προκύπτουν μέσα από τις δημοσιοποιημένες προτιμήσεις τους στο διαδίκτυο. Για παράδειγμα, διαφημιστικές και όχι μόνο, εταιρίες μπορούν να ερευνήσουν τις προτιμήσεις, αγορές και τις δημοσιευμένες σε forums και blogs απόψεις των χρηστών ώστε να τους στέλνουν μηνύματα για διάφορα σχετικά προϊόντα. Μέσα από το social bookmarking και το tagging, έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν προφίλ για τον κάθε χρήστη και να το χρησιμοποιήσουν για εμπορικούς σκοπούς χωρίς την συγκατάθεσή του. Τα στοιχεία που εισάγει (λέξεις κλειδιά) ο χρήστης στις μηχανές αναζήτησης, αποτελούν προσωπικά δεδομένα. Μερικές από αυτές (π.χ. Google) από τη στιγμή που τα αποθηκεύουν, μπορούν θεωρητικά να τα διαθέσουν σε τρίτους. Αυτό αποτέλεσε και θέμα διαμάχης πρόσφατα, με τη Google να δεσμεύεται ότι αυτά τα δεδομένα μετά από 18 μήνες θα διαγράφονται.

Η αγορά διάσημων Web 2.0 ιστοσελίδων από τις μεγάλες επιχειρήσεις του χώρου (Google, Yahoo, Microsoft, News Corporation), δημιουργεί ανησυχίες, κυρίως ως προς το ποιος τελικά κατέχει και πως εκμεταλλεύεται τα δεδομένα των χρηστών που δημιουργούνται.

Επιπλέον, η περίπτωση απώλειας, λόγω παραβίασης ασφάλειας, ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων των χρηστών (τραπεζικοί κωδικοί, ιατρικό ιστορικό, κλπ.) μπορεί να έχει πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά και την κακόβουλη συλλογή στοιχείων (π.χ. πολιτικών, κοινωνικών απόψεων σε blogs, forums), τότε συμπεραίνουμε πως είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός νομικού πλαισίου και η υιοθέτηση εφαρμογών για να προστατεύονται οι χρήστες και να εγγυάται η ασφάλεια των προσωπικών τους δεδομένων. Παράλληλα πρέπει να γίνονται έλεγχοι από ειδικευμένες αρχές και να παρέχεται ενημέρωση για τις περιπτώσεις πιθανού κινδύνου.

Ακόμη, μερικές φορές η ενημέρωση που παρέχεται μέσα από forums και blogs μπορεί να μην είναι ακριβής γι’ αυτό και οι χρήστες θα πρέπει πάντα να διασταυρώνουν τις πληροφορίες που παίρνουν. Μάλιστα σε θέματα μεγάλης σημασίας (νομικά, υγείας, κλπ) πρέπει να ζητούν τη γνώμη των αρμοδίων.

Επίσης, οι χρήστες οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στη χρήση προγραμμάτων διαμοίρασης αρχείων (π.χ. Torrents), γιατί η παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας μπορεί να έχει δυσάρεστες νομικές συνέπειες γι’ αυτούς.

Στο χώρο της εργασίας, λόγω του ότι μέσω των εφαρμογών Web 2.0 μπορεί κάποιος να εργάζεται ακόμη και εκτός εταιρίας (π.χ. από το σπίτι του) πρέπει να υπάρχει μέριμνα ώστε να μη χρησιμοποιηθεί αυτό ως τρόπος υπερωριακής απασχόλησης, πράγμα που αντιτίθεται στα δικαιώματα του εργαζομένου.

Αναφορές: [5], [10], [15], [17], [23], [31], [39], [45]

Η κατάσταση του Web 2.0 στην Ελλάδα

Όσοι ανήκουν στο χώρο του Interactive Marketing κάνουν συχνά λόγο για την ψηφιακή επανάσταση που έχει επιφέρει το Web 2.0, ως δεύτερη γενιά του Internet που χαρακτηρίζεται από το social networking και τη δυνατότητα των χρηστών για online collaboration. Η επικοινωνιακή αυτή επανάσταση έχει καταστήσει τον καταναλωτή κυρίαρχο των media και συνεπώς των διαφημιστικών μηνυμάτων που «καταναλώνει».

«Το Web 2.0 αποτελεί μία οικονομική επανάσταση στην βιομηχανία των υπολογιστών παρακινούμενη από την ανάγκη χρήσης του internet σαν ολοκληρωμένη πλατφόρμα εργασίας και από την αναζήτηση για την κατανόηση των κανόνων εκείνων που πρέπει να εφαρμοστούν για να έχει αυτή η πλατφόρμα ευρεία αποδοχή. Η βασικότερη αρχή είναι η εξής: Κατασκευή εφαρμογών που αξιοποιούν το δίκτυο ώστε να εξελίσσονται δυναμικά κατά την χρήση τους…Όταν τα προγράμματα και οι συσκευές είναι συνδεδεμένες με το internet οι εφαρμογές δεν αποτελούν πλέον απλές υλοποιήσεις αλλά δυναμικές υπηρεσίες». (Tim O’Reilly Oct 2006).

Το ερώτημα που γεννιέται συνεπώς είναι, αν αυτή η επανάσταση η οποία έχει αρχίσει να εισχωρεί και στην Ελλάδα, έχει γίνει αντιληπτή από τον Έλληνα και την ελληνική αγορά.

Ας παρατηρήσουμε ορισμένα στατιστικά στοιχεία. Σε “broadcast yourself websites” όπως το Youtube.com, υπάρχουν 250.000 Έλληνες επισκέπτες που παρακολουθούν, ανεβάζουν και σχολιάζουν videos. Πολλά από αυτά είναι καθημερινά γεγονότα, σημαντικά και ασήμαντα που θα τα ζήλευαν ακόμα και οι πιο επιτυχημένοι ρεπόρτερ. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στο Google υπάρχουν περισσότεροι από 10.000 Έλληνες ανά εβδομάδα (πιθανόν ελληνίδες μητέρες) που πραγματοποιούν αναζήτηση με τη φράση «παιδικά παιχνίδια», σύμφωνα με τα στατιστικά μιας καμπάνιας search engine marketing για λογαριασμό της Fisher Price. Με το λανσάρισμα του αυτοκινήτου Toyota Auris στην Ελλάδα, έχουν γίνει σε διάστημα 1,5 μήνα περίπου 80.000 αναζητήσεις με τις λέξεις «Toyota» και «Auris», καθιστώντας την Ελλάδα πρώτη χώρα παγκοσμίως σε αναζητήσεις του παραπάνω όρου. Στο pathfinder.gr υπάρχουν 9.000 κοινότητες/“clubs” με 170.000 μέλη που ανταλλάσσουν απόψεις για μια πλειάδα θεμάτων: από τον αθλητισμό και την μόδα μέχρι την πολιτική και τη μουσική. Στο zoo.gr υπάρχουν 190.000 άτομα που κάνουν social networking, ενώ στο MSN Live Messenger 542.000 Έλληνες κάνουν chat. Στο MSN Live Spaces 285.000 επισκέπτες διαβάζουν τις προσωπικές σελίδες φίλων τους, δημιουργούν photo albums, γράφουν και ανεβάζουν videos. Επίσης, σε άλλα community και networking sites όπως το facebook.com, το hi5.com, το myspace.com, το joy.gr και το asmallworld.net χιλιάδες Έλληνες καθημερινά ασχολούνται με το δίκτυο φίλων που έχουν σχηματίσει, δημιουργούν περιεχόμενο, ανταλλάσσουν μηνύματα και έρχονται σε επαφή μεταξύ τους με τρόπο διαδραστικό. Υπάρχουν 70.000.000 blogs παγκοσμίως ενώ καθημερινά δημιουργούνται 120.000 νέα blogs και γράφονται 1.500.000 άρθρα. Παράλληλα, υπάρχουν blogs τα οποία δέχονται χιλιάδες επισκέψεις, ενώ εκατοντάδες είναι τα σχόλια που ανταλλάσσουν οι χρήστες. Το pestaola.gr έχει 40.000 επισκέπτες το μήνα, το blog του γνωστού συγγραφέα Νίκου Δήμου δέχτηκε σε 15 μήνες 1.000.000 επισκέψεις και 90.000 σχόλια χρηστών σε 332 άρθρα του.

Επιπλέον, η δυνατότητα της δημοσιοποίησης της άποψης για ένα προϊόν ή υπηρεσία, είναι κατά πολλούς μία από τις σημαντικότερες Web 2.0 καινοτομίες που επιφέρει αλλαγές στη φιλοσοφία της αγοράς. Οι εταιρίες που εκμεταλλεύονται αυτή τη συμβολή των χρηστών στη αξιολόγηση των προϊόντων και υπηρεσιών (π.χ. βιβλία, ξενοδοχεία) έχουν σημαντικά οφέλη. Για παράδειγμα, η amazon.com οφείλει σημαντικό μέρος της δημοτικότητάς της στις δημοσιευμένες στο διαδίκτυο γνώμες και βαθμολογίες των χρηστών για τα προϊόντα της. Στην περίπτωση της πώλησης βιβλίων, αν και τα αρχικά βιβλιογραφικά δεδομένα τα έχει πάρει από άλλη εταιρία που ειδικεύεται σε αυτό (Bowker.com), η προσθήκη κυρίως των απόψεων των χρηστών έχει αναγάγει την amazon σε πηγή αναφοράς βιβλιογραφικών δεδομένων για καταναλωτές, βιβλιοθηκάριους και πανεπιστημιακούς.

Οι χρήστες φαίνεται να εμπιστεύονται ολοένα και περισσότερο τη γνώμη των υπολοίπων των χρηστών. Η παραδοσιακή διαφήμιση και η επιλογή προϊόντος με κριτήριο το όνομα της φίρμας δεν είναι το ίδιο αποτελεσματικές όσο παλαιότερα. Με την έλευση του Web 2.0 παρουσιάζονται εκατοντάδες νέοι τρόποι για την προσέγγιση του χρήστη, που δημιουργούνται από τους ίδιους τους καταναλωτές, μέσω της χρήσης και διάδοσης του περιεχομένου των social media. Για τον λόγο αυτό πολλές επιχειρήσεις και οργανισμοί έχουν ήδη κατανοήσει πόσο σημαντικό είναι να προσαρμόσουν την παρουσία τους στην νέα αυτή διαδικτυακή πραγματικότητα.

Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι οι συνήθειες των Ελλήνων, σε σχέση με την καθημερινή έκθεσή τους στα media, έχουν αλλάξει σημαντικά. Το Web 2.0 έχει ενδυναμώσει τους χρήστες προσφέροντας τους τα εργαλεία που θα τους επιτρέψουν να συμμετέχουν ενεργά στις διάφορες παραγωγικές διαδικασίες της πληροφορίας. Η τεχνολογία μας δίνει την ευκαιρία να μην είμαστε πλέον απλά παθητικοί αποδέκτες μηνυμάτων, αλλά να επιλέγουμε και να διαμορφώνουμε την πληροφορία με τον τρόπο που εμείς επιθυμούμε.

Αναφορές: [5], [10], [30], [31], [32], [35]

Το Web 2.0 στην ελληνική εκπαίδευση

Όπως είδαμε στην προηγούμενη ενότητα οι συνήθειες των Ελλήνων έχουν αλλάξει δραματικά. Συνεπώς, θα πρέπει οι εξελίξεις αυτές να ληφθούν υπόψη και από την ελληνική εκπαίδευση. Η αλήθεια είναι πως η ελληνική εκπαίδευση έχει μείνει αρκετά πίσω και αντί να βοηθάει, πολλές φορές περιορίζει τα παιδιά αναγκάζοντας τα να παρακολουθούν απλά μία διάλεξη από τον εκπαιδευτικό και όχι να συμμετέχουν ενεργά. Για αρκετούς εκπαιδευτικούς ο όρος “Εκπαιδευτικό Web 2.0” θεωρείται ουτοπικός. Το ψηφιακό χάσμα μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών είναι πλέον τεράστιο και θα πρέπει να γίνει έστω μια προσπάθεια να γεφυρωθεί. Πρέπει αντί να προσπαθούμε να κρατήσουμε την ψηφιακή επανάσταση έξω από τα σχολεία να προσπαθήσουμε να προσαρμόσουμε τα ίδια τα σχολεία στην κατάσταση αυτή.

Λίγο καιρό πριν, όταν αναφερόμασταν στην εξ' αποστάσεως εκπαίδευση εννοούσαμε την ανάρτηση παράλληλων κειμένων σε μια πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης. Οι εκπαιδευόμενοι, τις περισσότερες φορές, απλά συμμετείχαν σε ένα σενάριο συνεργατικής διδασκαλίας. Σήμερα οι εκπαιδευόμενοι, με τη χρήση νέων Web 2.0 εφαρμογών όπως τα blogs και τα wikis, μπορούν να δημιουργήσουν το δικό τους εκπαιδευτικό υλικό μέσα από καλώς δομημένα μαθήματα που περιλαμβάνουν συνεργατικές μαθησιακές δραστηριότητες. Στην εξ' αποστάσεως εκπαίδευση ο εκπαιδευτής αποκαλείται πλέον καθοδηγητής (facilitator). Οι εκπαιδευόμενοι δεν κάθονται αμέτοχοι στο βάθος της τάξης και ο εκπαιδευτής δεν στέκεται απλά μπροστά στην τάξη. Τα μαθήματα είναι σχεδιασμένα με δραστηριότητες και projects που ενισχύουν την επικοινωνία και τη συνεργατική μάθηση. Τα Web 2.0 εργαλεία που εισάγονται σταδιακά στην εκπαιδευτική διαδικασία αυξάνουν τα επίπεδα επικοινωνίας, αλληλεπίδρασης, κοινωνικοποίησης και οδηγούν σε έναν νέο τρόπο διδασκαλίας αλλά και μάθησης από την πλευρά των εκπαιδευομένων. Η αλληλεπίδραση μπορεί να επιτευχθεί με μεθόδους όπως η συμμετοχή σε forum και chat, η δημιουργία ερωτήσεων που απαντούν οι εκπαιδευόμενοι, η ανάπτυξη κριτικής σκέψης σχετικά με τις απόψεις των μελών της ομάδας, η διδασκαλία μίας ομάδας εκπαιδευομένων στις υπόλοιπες, η δημιουργία blogs και podcasts, η εναλλαγή ρόλων κλπ. Θα ήταν λοιπόν καλό η ελληνική εκπαίδευση να υιοθετήσει ως ένα βαθμό την φιλοσοφία της εξ' αποστάσεως εκπαίδευσης και της ηλεκτρονικής μάθησης.

Βέβαια για την σωστή αξιοποίηση του Web 2.0 στην εκπαίδευση χρειάζεται να περάσει ένα χρονικό διάστημα ώστε να υιοθετηθούν οι νέες τεχνολογίες, να μελετηθούν παιδαγωγικά οι αλλαγές στον τρόπο διδασκαλίας, να γίνει αποδεκτή σε κεντρικό επίπεδο η χρήση τους και να εκπαιδευτεί το προσωπικό. Η συνεργασία αν δεν δομηθεί σωστά μπορεί να προκαλέσει αναρχία δεδομένου ότι η εκπαίδευση απαιτεί δόμηση και ευελιξία. Η δομή ορίζεται από τους σκοπούς του μαθήματος, από τις οδηγίες που διανέμονται, τα θεσπιζόμενα χρονικά όρια και από τον τρόπο αλληλεπίδρασης. Η ευελιξία εξαρτάται από την επικοινωνία των εκπαιδευτών με τους εκπαιδευόμενους και τις επιλογές που έχουν να κάνουν οι τελευταίοι ως προς το σε ποια ομάδα, ποιο project, ποια μέθοδο θα συμμετέχουν.

Γεγονός πάντως είναι πως η παραδοσιακή επαφή δάσκαλου μαθητή δεν πρόκειται να εκλείψει στο άμεσο μέλλον, παρά τα εντυπωσιακά επιτεύγματα και τις προσδοκίες που γεννούν οι αναφορές των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Οι νέες τεχνολογίες δεν μπορούν να την αντικαταστήσουν αλλά να την συμπληρώσουν και να χρησιμοποιηθούν όπου οι κοινωνικές συνθήκες το επιβάλλουν. Η ιστορία της τεχνολογίας το αποδεικνύει. Η τηλεόραση δεν σταμάτησε το ραδιόφωνο ή τον κινηματογράφο. Το διαδίκτυο δεν θα αντικαταστήσει τα βιβλία αλλά θα τα επεκτείνει προσδίδοντας δυνατότητες δημιουργίας, επικοινωνίας και συνεργασίας.

Η αξία της εισαγωγής της ψηφιακής εκπαιδευτικής τεχνολογίας στην εκπαίδευση δεν είναι τόσο η τεχνολογική γνώση της χρήσης του υπολογιστή, όσο οι δυνατότητες που διεθνώς έχει διαπιστωθεί ότι η τεχνολογία παρέχει για την μετάβαση του σχολείου από τα παραδοσιακά στα μεταβιομηχανικά μοντέλα εκπαίδευσης. Τα μοντέλα αυτά ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις και παράλληλα υποστηρίζουν, σε συνδυασμό με άλλες μεθοδολογίες, σημαντικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις και αρχές που δύσκολα μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα σχολείο του χθες. Για να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες αυτές θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να διαθέτουν υψηλού επιπέδου παιδαγωγική/διδακτική γνώση και εμπειρία, σε συνδυασμό με την κατάλληλη τεχνολογική επιμόρφωση. Επομένως, το σύστημα είναι απαραίτητο να υποστηρίζει το έργο των εκπαιδευτικών, να μη θέτει εμπόδια με ελλείψεις και αντιφάσεις που ακυρώνουν κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Όσες όμως τεχνολογικές υποδομές, αναλυτικά προγράμματα, βιβλία, εργαστήρια και αν διαθέτει ένα σχολείο, ποτέ αυτό δεν θα θεωρηθεί ολοκληρωμένο, αν ο εκπαιδευτικός δεν είναι εφοδιασμένος με την γνώση και την εμπειρία που θα τον καταστήσει ικανό να αξιοποιεί παιδαγωγικά και δημιουργικά τα διαθέσιμα τεχνολογικά εργαλεία. Η εποχή που το σχολείο μπορούσε να αρκεστεί στα «καλά βιβλία» αποτελεί παρελθόν.

Το ζητούμενο από τη ηλεκτρονική μάθηση στο μέλλον είναι να επιτρέψει σε εκπαιδευτικούς και εκπαιδευόμενους να μαθαίνουν έχοντας στην διάθεση τους οποιαδήποτε πηγή πληροφορίας επιθυμούν, προσφέροντας παράλληλα την δυνατότητα της εύκολης ενσωμάτωσης εργαλείων στο περιβάλλον εκπαίδευσης. Η απομακρυσμένη διαχείριση πόρων και η προσαρμοστικότητα του περιβάλλοντος εκπαίδευσης σύμφωνα με τις εξατομικευμένες ανάγκες των εκπαιδευομένων αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία για την βελτίωση των υπηρεσιών της ηλεκτρονική μάθησης. Η χρήση των XML και RSS μπορεί να βοηθήσει στην δυναμική ενσωμάτωση του περιεχομένου ώστε να αποφεύγεται η τοπική αποθήκευση του. Επίσης βοηθά ώστε το υλικό να παραμένει συγκροτημένο αλλά και διαρκώς ενημερωμένο.

Οι υπηρεσίες blogging είναι απαραίτητες για την δημοσιοποίηση και ανταλλαγή απόψεων. Επίσης υπηρεσίες όπως chat, instant messaging, forums και videoconferences πρέπει να βρίσκουν εφαρμογή και να διαθέτουν δυνατότητες ενσωμάτωσης στο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Η έρευνα για πηγές και πληροφορίες μπορεί να γίνετε πλέον εύκολα και γρήγορα μέσω των διεθνών μηχανών αναζήτησης.

Επιπλέον, το Web 2.0 μπορεί να προκαλέσει επανάσταση στα συνεργατικά περιβάλλοντα και στον τρόπο δημιουργίας και διαχείρισης εγγράφων. Οι εκπαιδευόμενοι θα μπορούν να επεξεργάζονται από κοινού αρχεία απ’όπου και αν προέρχονται, να τα ταξινομούν, να τα διαγράφουν και να τα αξιολογούν. Ο τρόπος αυτός εργασίας είναι πιο ξεκούραστος και ευέλικτος. Ζητούμενο επίσης, είναι η διατήρηση της συμβατότητας με τα διεθνή πρότυπα όπως το SCORM και το AICC. Ήδη υπάρχουν υλοποιήσεις που μπορούν να μετατρέψουν περιεχόμενο των wikis, blogs, web pages σε συμβατά πακέτα εκπαιδευτικού υλικού SCORM (π.χ. εφαρμογή eXe).

Ακόμη, το Web 2.0 μπορεί εύκολα να παρέχει συμβατότητα με κάθε συσκευή που υποστηρίζει browser και σύνδεση στο διαδίκτυο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλες οι φορητές συσκευές, όπως φορητοί υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές παλάμης θα μπορούν να αποτελέσουν μαθησιακά εργαλεία, κάτι το οποίο θα συντελέσει στην άμεση πληροφόρηση του χρήστη, όπου κι αν βρίσκετε. Ήδη μία έρευνα του Πανεπιστημίου Nottinham (Young/ Hartnell, 2008) και της MOBIlearn προτείνει την δημιουργία κατάλληλων μοντέλων μάθησης για φορητές συσκευές.

Συνεπώς, οι μελλοντικές εφαρμογές της ηλεκτρονικής μάθησης πρέπει:
  • να στηρίζονται σε υπηρεσίες και όχι σε δυσκίνητες εφαρμογές
  • να προσφέρουν υψηλού επιπέδου δυνατότητες εξατομίκευσης στον χρήστη
  • να είναι απλές, αλλά και επεκτάσιμες
  • να λειτουργούν με επαναχρησιμοποιήσιμους εκπαιδευτικούς πόρους
  • να μπορούν να ενσωματώνουν εύκολα άλλες υπηρεσίες
  • να είναι συμβατές με τα διεθνή πρότυπα
  • να είναι συμβατές με όλες τις πλατφόρμες λογισμικού και όλες τις συσκευές

Το Web 2.0 λοιπόν αποτελεί το μέλλον στον τρόπο εργασίας και μάθησης μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών διότι συνθέτει ένα εύχρηστο, επεκτάσιμο, αλληλεπιδραστικό, εξατομικευμένο και εύκολα προσβάσιμο περιβάλλον με απεριόριστες δυνατότητες. Η ηλεκτρονική μάθηση ως άρρηκτα συνδεδεμένος κλάδος με το διαδίκτυο, δεν μπορεί να εξελιχθεί χωρίς την ενσωμάτωση των νέων αυτών υπηρεσιών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η χρήση του Web 2.0 στην ηλεκτρονική μάθηση, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την υλοποίηση μίας τόσο βασικής όσο και δια βίου εξατομικευμένης εκπαίδευσης, με κέντρο τον άνθρωπο – εκπαιδευόμενο.

Αναφορές: [1], [2], [3], [8], [9], [11], [14], [24], [25], [37], [38], [40], [41], [42], [44], [46]

Συμπεράσματα


Tο διαδίκτυο αναδεικνύεται πλέον στις μέρες μας σε μια υπολογιστική και επικοινωνιακή πλατφόρμα υψίστης σημασίας. Χάρη στη ραγδαία εξάπλωση δικτυακών τόπων και εφαρμογών Web 2.0, οι νέες εφαρμογές υπολογιστών γραφείου που αναπτύσσονται είναι συμβατές με οποιοδήποτε λειτουργικό σύστημα κι αν χρησιμοποιεί ο εκάστοτε χρήστης. Επιπρόσθετα, το Web 2.0. είναι εκτός από πλούσιο και «ελαφρύ». Πολλές από τις εφαρμογές του έχουν σχεδιαστεί για να «τρέχουν» γρήγορα, χωρίς να «βαραίνουν» τους πόρους του συστήματος. Οι λέξεις «υλικό» και «λογισμικό» περνάνε σε δεύτερη μοίρα ενώ μια νέα, καθολική πλατφόρμα είναι αυτή που αναδεικνύεται.

Σε αυτή τη νέα μορφή του διαδικτύου το σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωσή του διαδραματίζουν οι ίδιοι οι χρήστες. Συγκεκριμένα, οι χρήστες του Web 2.0 είναι περισσότερο ελεύθεροι να επικοινωνούν, να συμμετέχουν, να δημιουργούν, να ανταλλάσσουν απόψεις και κάθε είδους περιεχόμενο, εστιάζοντας στην ουσία και σπαταλώντας λιγότερο χρόνο στην επίλυση τεχνικών προβλημάτων ή στη συντήρηση του υλικού και του λογισμικού. Οι ρόλοι των χρηστών του διαδικτύου είναι πλέον στις μέρες μας, αυτοί του «παραγωγού» και «καταναλωτή» περιεχομένου, ρόλοι πιο δυναμικοί σε σχέση με αυτούς που κατείχαν στο παρελθόν. Γενικότερα, συνειδητοποιούμε ότι παρατηρείται μία ριζική αλλαγή στη νοοτροπία των δημιουργών των ιστοτόπων, των προγραμματιστών αλλά και των απλών χρηστών, γεγονός που έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές, όπως διαπιστώνουμε, στον κόσμο του διαδικτύου. Η επίδραση του Web 2.0. είχε ως αποτέλεσμα να γίνει το διαδίκτυο περισσότερο δημοκρατικό. Ο ρόλος των ισχυρών, παραδοσιακών δημιουργών και «εκδοτών» περιεχομένου αποδυναμώνεται. Η αλληλεπίδραση των χρηστών με το περιεχόμενο και άλλους χρήστες εντείνεται. Η νέα χρήση των ήδη υπαρκτών τεχνολογιών και εργαλείων δίνει καινούριες διαστάσεις και προστιθέμενη αξία στο περιεχόμενο. Όλες οι παραπάνω δυνατότητες καθιστούν το Web 2.0 ικανό να συμβάλλει θετικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και να υποστηρίξει τη συνεργατική μάθηση με την πληθώρα των εργαλείων που προσφέρει.

Ως προς τη διδακτική διαδικασία τα Web 2.0 εργαλεία υποστηρίζουν συνεργατικές και μαθητοκεντρικές μεθόδους. Τα εργαλεία αυτά, προσφέρουν στους μαθητές αυξημένες δυνατότητες επικοινωνίας μεταξύ τους αλλά και µε τον καθηγητή τους µέσω των σχολίων και των κειμένων που αποστέλλουν ακόμη και σε εξωδιδακτικές ώρες, με ένα τρόπο ιδιαίτερα εύκολο, καθώς βασίζονται σε «διάφανη τεχνολογία». Το γεγονός ότι το κείμενο των συνομιλιών παραμένει αποθηκευμένο σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βασικό αξιολογικό µέσο για την εξέταση του είδους της μάθησης και της διδασκαλίας που πραγματοποιήθηκε καθώς και να λειτουργήσει ως ένα είδος ανατροφοδότησης για τους μαθητές και για τον εκπαιδευτικό με διάρκεια (durability) και δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης (reusability).

Τα διαδικτυακά συνεργατικά εργαλεία είναι ένας καινούριος χώρος για την εκπαίδευση. Είναι εύκολα στη χρήση, είναι δωρεάν, είναι εύκολα προσβάσιµα από τις σχολικές µονάδες, και µπορούν, ιδιαίτερα αν αξιοποιηθούν µε βάση την προσέγγιση του κονεκτιβισμού, να προσφέρουν αυτό το «κάτι διαφορετικό», που θα οδηγήσει τους µαθητές στην απόκτηση δεξιοτήτων και γνώσεων, µε έναν τρόπο που θα είναι πολύ ελκυστικός στα παιδιά, επειδή θα το θεωρούν παιχνίδι και κάτι διαφορετικό από το παραδοσιακό µάθηµα. Η εργασία σε οµάδες αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχηµένη αλλαγή µέσα στο σχολείο, µε στόχο µια προσέγγιση µε επίκεντρο το µαθητή. Είναι σηµαντικό να µην περιορίζεται η φυσική περιέργεια των παιδιών και η δηµιουργικότητά τους. Επιπλέον, η ανάπτυξη ενός καινοτόµου τρόπου σκέψης θα πρέπει να ενθαρρύνεται εξ αρχής: η βασική πρόκληση είναι να ξαναφέρουµε το «Γιατί;» στην καθηµερινή ζωή του σχολείου. Θέτοντας το ερώτηµα «Γιατί;» παρακινούµε τους µαθητές να το εφαρµόζουν στην υπάρχουσα µαθησιακή διαδικασία και τους βοηθά να ανακαλύψουν εποικοδοµητικές καινοτόµες λύσεις. Βέβαια όλες οι παραπάνω αλλαγές δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν αν όλα τα εµπλεκόµενα µέρη µιας σχολικής κοινότητας και όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας δεν αφοµοιώσουν την κουλτούρα της καινοτοµίας και της αλλαγής.

Ο εκπαιδευτικός δεν πρέπει αποτελεί το διαρκές σημείο ελέγχου για την εξέλιξη μιας δραστηριότητας. Μιλώντας δηλαδή για το Web 2.0 αναφερόμαστε σε ενεργητικές μορφές διδασκαλίας που στηρίζονται στις ομαδικές εργασίες, στην επίλυση προβλημάτων, στην ελεύθερη έκφραση και ανταλλαγή ιδεών και στη διερεύνηση. Συνεπώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα Web 2.0 εργαλεία δεν αποτελούν μόνο ένα εργαλείο επικοινωνίας των μαθητών και οργάνωσης του μαθήματος, αλλά μέσω του διαδικτύου συμβάλλουν στο άνοιγμα των στενών ορίων της σχολικής αίθουσας σε όλη την εκπαιδευτική κοινότητα και την παγκόσμια κοινωνία.

Αναφορές: [8], [9], [11], [14], [37], [40], [46]

---------------------------------

Υπόμνημα Αναφορών


[1] e-learning 2.0 - how Web technologies are shaping education
  • Link: www.readwriteweb.com/archives/e-learning_20.php
[2] The Important Role Web 2.0 Will Play in Education
  • Link: www.shambles.net/pages/learning/ict/web2edu/
[3] Web 2.0 in Education
  • Link: web2educationuk.wetpaint.com/
[4] Blog - article from Wikipedia
  • Link: en.wikipedia.org/wiki/Blog
[5] Web 2.0 - άρθρο από την Βικιπαιδεία
  • Link: el.wikipedia.org/wiki/Web_2.0
[6] What Is Web 2.0 - Design Patterns and Business Models for the Next Generation of Software
  • Link: oreilly.com/web2/archive/what-is-web-20.html
[7] Ιστολόγια - Blogging
  • Link: aehci2009.wikispaces.com/Blogging
[8] Αξιοποίηση WEB 2.0. εργαλείων στη σχολική εκπαίδευση
  • Link: digilib.lib.unipi.gr/dspace/handle/unipi/3094
[9] Εξ αποστάσεως εκπαίδευση - article from Wikipedia
  • Link: el.wikipedia.org/wiki/Εξ_αποστάσεως_εκπαίδευση
[10] Τεχνολογίες Παγκοσμίου Ιστού 2.0
  • Link: www.broadband.gr/opencms/sites/Broadband/News/news071228c/ μΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ μΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ μΙΣΤΟΥ μ2.0
[11] Χρήση τεχνολογιών Web 2.0 για την υποστήριξη συνεργατικής μάθησης
  • Link: users.auth.gr/~tsiatsos/Files/ptyxiakes/2008_Mauridi_Politou.pdf
[12] Τι είναι το Web 2.0?
  • Link: www.wiggler.gr/2007/02/04/what-is-web-2/
[13] Μικρο-ιστολόγια - Microblogging
  • Link: aehci2009.wikispaces.com/microblogging
[14] Web 2.0 ως εργαλείο μάθησης
  • Link: patrick.familiekoning.com/el/2009/03/17/web-20-als-leermiddel/
[15] Websci09
  • Link: nsyll.net/category/tag/web-20
[16] Web 2.0 - RSS feeds
  • Link: skull.gr/blog/web-20
[17] Συζήτηση προς μία κριτική του web 2.0
  • Link: www.re-public.gr/?cat=58
[18] Web 2.0 goodies
  • Link: www.webz.gr/2007/11/13/web-20-goodies/
[19] Εισαγωγή στο Web 2.0
  • Link: greeklis.org/?p=90
[20] Everything You Need to Know About Web 2.0
  • Link: www.techsoup.org/toolkits/web2/
[21] Web 2.0
  • Link: aehci2009.wikispaces.com/Web+2.0
[22] How To Use Wikis For Business
  • Link: www.informationweek.com/news/management/showArticle.jhtml?articleID=167600331
[23] Web 2.0 - article from Wikipedia
  • Link: en.wikipedia.org/wiki/Web_2.0
[24] Μαθησιακές Πλατφόρμες με χρήση τεχνολογιών Web 2.0
  • Link: www.etpe.gr/extras/download.php?type=proceed&id=1487
[25] Τα Wikis, ένα ισχυρό εκπαιδευτικό εργαλείο κατάλληλο για Διερευνητική Μάθηση
  • Link: www.etpe.gr/extras/download.php?type=proceed&id=1414
[26] Web 2.0 by Paul Graham
  • Link: www.paulgraham.com/web20.html
[27] Web 2.0 for Designers
  • Link: www.digital-web.com/articles/web_2_for_designers/
[28] Web 2.0 - article by Webopedia
  • Link: www.webopedia.com/TERM/W/Web_2_point_0.html
[29] Microblogging-Twitter
  • Link: nikos63.blogspot.com/2009/05/microblogging-twitter.html
[30] Blogz
  • Link: blogz.gr/
[31] Η χρήση τεχνολογιών web 2.0 στην σύγχρονη επιχείρηση (Enterprise 2.0)
  • Link: el.wikiversity.org/wiki/Η_χρήση_τεχνολογιών_web_2.0_στην_σύγχρονη_επιχείρηση_(Enterprise_2.0)
[32] Mashup
  • Link: www.netschoolbook.gr/epimorfosi/mashup.html
[33] Micro Blogging – Τί είναι;
  • Link: www.webdesignblog.gr/micro-blogging-what-is-it/
[34] RSS - άρθρο από Βικιπαιδεία
  • Link: el.wikipedia.org/wiki/RSS
[35] In.gr RSS Feed (Really Simple Syndication)
  • Link: www.in.gr/rss/
[36] Web 2.0 Projects
  • Link: www.terry-freedman.org.uk/free_web2/Web_2.0_Projects.pdf
[37] From Web 1.0 to Web 2.0: Tools & Techniques for the 21st Century Education
  • Link: www.slideshare.net/nikilambropoulos/web-10-web-20-21-vivitsou-gkikas-lambropoulos-apf08
[38] Web 2.0 Learning Environment: Concept, Implementation, Evaluation
  • Link: www.elearningeuropa.info/files/media/media19743.pdf
[39] WEB 2.0: Χαρακτηριστικά και επίδρασή του σε επιχειρήσεις, κεντρική διοίκηση και χρήστες
  • Link: www.observe.gr/files/meletes/WEB%202.0.pdf
[40] Higher Education in a Web 2.0 World
  • Link: www.jisc.ac.uk/media/documents/publications/heweb20rptv1.pdf
[41] Τεχνολογίες Παγκοσμίου Ιστού 2.0 & Εφαρμογές στην Ηλεκτρονική Μάθηση
  • Link: blog.alkal.gr/?p=23
[42] Web 2.0 technologies for learning: The current landscape – opportunities, challenges and tensions
  • Link: partners.becta.org.uk/upload-dir/downloads/page_documents/research/web2_technologies_learning.pdf
[43] Web 2.0: εφαρμογές και επιπτώσεις στην τουριστική ζήτηση και προσφορά
  • Link: www.go-online.gr/bit/files/document/article4.pdf?dbX_sid=920821909c36c959ea35bddb5887cc49
[44] Greek Learning 2.0: Εξερευνώντας τις Web 2.0 τεχνολογίες
  • Link: greeklis.org/?p=1592
[45] Privacy 2.0
  • Link: greeklis.org/?cat=10
[46] Ζιώγκου Μαριάνθη, Κατσαμάκη Φανή, Τανταλάκη Νικολέτα (Α.Π.Θ - Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Πληροφορικής - Κατεύθυνση ΤΠΕΕ - Εργασία Μαθήματος «Ειδικά Θέματα Συνεργατικών Συστημάτων Μάθησης» - Υπ. Καθηγητής: Τσιάτσος Θρασύβουλος), Χρήση τεχνολογιών Web 2.0 για CSCL: Blogs & Wikis (2009)

---------------------------------


Σημείωση: Η μορφοποίηση των συνδέσμων αναφοράς έχει γίνει με τρόπο ώστε να αποφευχθούν τα προβλήματα προβολής των συνδέσμων που περιέχουν ελληνικούς χαρακτήρες στο wiki.