Table of Contents






"
Φύσει μέν ἐστιν ἄνθρωπος ζῷον πολιτικόν"...Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον.

Αριστοτέλης

Σύνοψη


Η εμφάνιση της έννοιας του Web 2.0 μπορούμε να πούμε πως τάραξε τα νερά της – πάντα ανήσυχης – διαδικτυακής κοινότητας. Αρχικά ίσως προσέλκυσε το ενδιαφέρον ο εντυπωσιακός τίτλος. Ο όρος “Web 2.0” με μια πρώτη ματιά φαίνεται να προσφέρει μια νέα έκδοση αυτού που εδώ και χρόνια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων (ίσως δισεκατομμυρίων;) ανθρώπων. Τελικά είναι κάτι διαφορετικό; Είναι μια βελτιωμένη έκδοση του Web; Τι είναι τελικά το web 2.0;

Η μεγαλύτερη και σημαντικότερη καινοτομία που προσέφερε το Web 2.0 ήταν η διαφοροποίηση του target group, τόσο των δημιουργών λογισμικού, όσο (και κυρίως) των χρηστών. Το «εγώ» έγινε «εμείς»! Η συνειδητοποίηση και υιοθέτηση της συλλογικότητας στο διαδίκτυο έφερε επαναστατικές αλλαγές στην αντιμετώπιση του διαδικτύου, από οποιαδήποτε σκοπιά βλέψης. Οι αρχές του κονεκτιβισμού έδωσαν μια πολύ ισχυρή ώθηση, ώστε οι εφαρμογές του Web 2.0 να δημιουργούνται η μία μετά την άλλη. Οι μεν δημιουργοί λογισμικού, άρχισαν να προσπαθούν να ικανοποιήσουν επιθυμίες όχι πια ενός χρήστη, αλλά κυρίως ανάγκες και επιθυμίες που δημιουργούνται μέσω της αλληλεπίδρασης των χρηστών. Οι δε χρήστες αγκάλιασαν με πρωτοφανή τρόπο τη νέα αυτή μορφή του διαδικτύου, αναγκάζοντας με τη σειρά τους ακόμη και τις επιχειρήσεις να στραφούν σ’ αυτή τη «φλέβα χρυσού».

Από τις πρώτες εφαρμογές που έρχονται κατά νου, είναι φυσικά το θρυλικό πλέον Facebook. Μια εφαρμογή που, αντίθετα με προηγούμενες προσπάθειες, όπως το Myspace, γνώρισε πρωτοφανή επιτυχία. Κατάφερε σε λίγο καιρό να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των περισσοτέρων. Δημιούργησε την ανάγκη να μοιραστεί κανείς την καθημερινότητα του με άλλους, να επικοινωνήσει με παλιούς και νέους φίλους. Χωρίς το Facebook, πλέον, πολλοί άνθρωποι νιώθουν αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, όσο υπερβολικό και αν ακούγεται αυτό. Αλήθεια, πόσοι από εμάς δεν έχουμε εκνευριστεί, όταν κάποιο δικτυακό πρόβλημα, δε μας επέτρεψε να συνδεθούμε στο προφίλ μας;

Ακόμη μεγαλύτερη εφαρμογή της συλλογικότητας μεταξύ των χρηστών έφεραν τα Wikis. Πλέον, ο δημιουργός μιας σελίδας, δεν ήταν ένας άνθρωπος, αλλά μια ομάδα. Η σελίδα μπορεί να ήταν οποιουδήποτε μεγέθους και περιεχομένου. Τρανό παράδειγμα η Wikipedia, η μεγαλύτερη πια πηγή γνώσης (αμφιλεγόμενης;) στο διαδίκτυο. Σταδιακά έγινε απαραίτητη στάση αναζήτησης ακόμη και της πιο περίεργης πληροφορίας, σύμβουλος έρευνας, ακόμη και εργαλείο plagiarism (ιδανικό παράδειγμα για αναζήτηση στο Wikipedia!) . Τελικό συμπέρασμα; «Η ισχύς εν τη ενώσει».

Τα ιστολόγια ήταν μια ιδανική ευκαιρία για όσους ήθελαν να ξεδιπλώσουν το συγγραφικό τους ταλέντο, να πληροφορήσουν, να ενημερώσουν, ή ακόμη και να θίξουν θέματα που τα παραδοσιακά μέσα αποκρύπτουν, εν γνώσει τους ή όχι. Η άμεση εκτόξευση της δημοφιλίας τους από πολύ νωρίς, απέδειξε ότι κάτι τέτοιο ήταν αναγκαίο. Παρεμφερής ήταν και η ανάγκη για φορητότητα της πληροφορίας, που έφεραν τα podcasts, άμεσα εκμεταλλεύσιμη. Το πλήθος φορητών mp3 players ευνόησε αλλά και ευνοήθηκε από την ιδέα.

Ιδέα απλή, μα συνάμα τόσο επιτυχημένη, το microblogging. “We’d like to thank you in 140 characters or less, and we just did”, λένε οι δημιουργοί του twitter. Μια φράση που συνοψίζει όλη την απλότητα και τεράστια χρηστικότητα του εργαλείου αυτού. Η ολοένα αυξανόμενη ανάγκη του κόσμου για απλότητα συνδυασμένη με μέγιστη χρηστικότητα βρήκε την απόλυτη εφαρμογή της. Απόδειξη, η τεράστια επιτυχία και οι χιλιάδες παραλλαγές και βελτιώσεις.

Οι κοινωνικές επισημάνσεις επιβεβαιώνουν πως η μοναχικότητα στο διαδίκτυο είναι πια μη-επιθυμητή. Πλέον μπορείς άμεσα και γρήγορα να μοιράζεσαι με άλλους χρήστες ακόμη και την εμπειρία της πλοήγησης στο διαδίκτυο.

Η άμεση εφαρμογή της Web 2.0 τεχνολογίας στην εκπαίδευση ήταν θέμα χρόνου. Η ανάπτυξη των Personal Learning Environments (PLEs) ήταν η απόδειξη, για του λόγου το αληθές. Ωστόσο, τα περισσότερα web 2.0 εργαλεία μπορούν να βρουν εφαρμογή στην εκπαίδευση. Είναι η «φύση» του Web 2.0 τέτοια, που συνάδει με την ανάγκη και επιθυμία για συνεργασία και συνεργατική μάθηση, που απαιτούν συγκεκριμένες διδακτικές προσεγγίσεις. Χαρακτηριστικό είναι, ότι όχι μόνο πολλά web 2.0 εργαλεία είναι προσανατολισμένα στην εκπαίδευση, αλλά εργαλεία από τα περισσότερα παρακλάδια του Web 2.0 μπορούν να βρουν εφαρμογή μέσα στην τάξη.

Είδαμε, λοιπόν, ότι το Web 2.0 μπορεί να οδηγήσει σε πρωτοφανείς εμπειρίες, όσον αφορά τη διασκέδαση, την ενημέρωση, την εκπαίδευση κα. Τα γίνεται όμως με την επιχειρηματικότητα. Πέρα από την αδιαμφισβήτητη εμπορική εκμετάλλευση του Web 2.0, ζητούμενο είναι πια και η χρήση εργαλείων Web 2.0 στον εργασιακό χώρο. Κάποιες προσπάθειες έχουν ήδη γίνει (πχ. χρήση wiki μεταξύ ομάδας προγραμματιστών), ωστόσο είναι σίγουρο πως περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα είναι αναγκαία και επιθυμητή.


[1], [2],[22]



WEB 2.0


Το Web 2.0 είναι μια φράση που εφευρέθηκε για να περιγράψει μια προτεινόμενη δεύτερη γενιά υπηρεσιών οι οποίες βασίζονται στο διαδίκτυο - όπως ιστοτόποι κοινωνικής δικτύωσης (social networking sites), wiki, εργαλεία επικοινωνίας, και folksonomies που δίνουν έμφαση στην ηλεκτρονική συνέργεια και ανταλλαγή μεταξύ των χρηστών.
Αν και ο όρος Web 2.0 δίνει την αίσθηση ότι αποτελεί μια καινούργια έκδοση Web, εν τέλει δεν πρόκειται για κάποιο καινούργιο πρωτόκολλο αλλά αναφέρεται στις αλλαγές του τρόπου που αξιοποιούνται οι ήδη υπάρχουσες τεχνολογίες και στον τρόπο που οι σχεδιαστές πληροφοριακών συστημάτων καθώς και οι χρήστες χρησιμοποιούν το διαδίκτυο.
Ο όρος Web 2.0, λοιπόν, χρησιμοποιείται για να περιγράψει την δεύτερη γενιά υπηρεσιών διαδικτύου που εστιάζει στην δυνατότητα των χρηστών να διαμοιράζονται πληροφορίες και να συνεργάζονται online. O χρήστης δεν θεωρείται απλά ως ένας θεατής, ένας πελάτης, ένας καταναλωτής αλλά συμμετέχει ενεργά, και συχνά αλτρουιστικά στην διαμόρφωση και διαχείριση των πληροφοριών του παγκόσμιου ιστού.

Χαρακτηριστικά του Web 2.0

  • Το διαδίκτυο και όλες οι συσκευές που είναι συνδεδεμένες σε αυτό, αποτελούν μια παγκόσμια πλατφόρμα επαναχρησιμοποιούμενων υπηρεσιών και δεδομένων, τα οποία προέρχονται κυρίως από τους ίδιους τους χρήστες και στις περισσότερες περιπτώσεις διακινούνται ελεύθερα.
  • Αρκεί ένας browser ώστε να "τρέξει" μια Web 2.0 εφαρμογή, η οποία λειτουργεί ανεξαρτήτως συσκευής πρόσβασης και λειτουργικού συστήματος.
  • Λογισμικό, περιεχόμενο και εφαρμογές ανοιχτού κώδικα (open source).
  • Χρήση κυρίως “ελαφριάς” τεχνολογίας σε ό,τι αφορά τα πρωτόκολλα, τις γλώσσες προγραμματισμού, τις διεπαφές χρήστη, και απλότητα στον προγραμματιστικό σχεδιασμό τους.
  • Πολυμεσικές και διαδραστικές διεπαφές χρήστη (Rich Internet Applications-RIA), δυναμικό περιεχόμενο, ιστοσελίδες που ανανεώνουν μόνο το περιεχόμενό που αλλάζει (τεχνολογία Ajax).
  • Συνεχής και άμεση ανανέωση των δεδομένων και του λογισμικού που πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς στις ανάγκες των χρηστών.
  • Προώθηση του δημοκρατικού χαρακτήρα του διαδικτύου, με τους χρήστες να έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
  • Υιοθέτηση της τάσης για αποκέντρωση των δεδομένων, υπηρεσιών και προτύπων.
  • Δυνατότητα κατηγοριοποίησης του περιεχομένου από το χρήστη με σημασιολογικές έννοιες για ευκολότερη αναζήτηση της πληροφορίας.
  • Δυνατότητα για ανοιχτή επικοινωνία, ανάδραση, διάχυση πληροφοριών, άμεση συγκέντρωση και εκμετάλλευση της γνώσης των χρηστών για διάφορα ζητήματα.
  • Αμφίδρομη επικοινωνία του χρήστη με επιχειρήσεις ή οργανισμούς που μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την υιοθέτηση κατευθύνσεων και τη λήψη αποφάσεων.

Κατηγορίες και παραδείγματα Web 2.0 εφαρμογών


Ακολουθούν μερικές από τις κυριότερες κατηγορίες Web 2.0 εργαλείων:
  • Blogs
  • Wikis
  • Mash-ups
  • Micro-blogging
  • Rss
  • Social Bookmarking
  • Podcasting
  • Social Networks

Web 2.0 Τεχνολογίες


Παρακάτω αναφέρονται οι σημαντικότερες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται από το Web 2.0 και το διαφοροποιούν ως προς τον τρόπο λειτουργίας και παρουσίασης των ιστοσελίδων σε σχέση με το παραδοσιακό Web:
  • Πλούσια και διαδραστικά interfaces χρηστών (Rich Internet Applications- RIA) που χρησιμοποιούν τεχνολογία Flash, Javascript, κλπ και την Ajax, που αντιπροσωπεύει την τάση του Web 2.0 για όσο το δυνατόν καλύτερη εκμετάλλευση του δικτύου.
  • Χρήση CSS (Cascading Style Sheets) για να διαχωριστούν τα δεδομένα πληροφορίας από τα δεδομένα μορφοποίησης σε μια ιστοσελίδα.
  • Χρήση RSS feeds ή και Atom (παραπλήσια τεχνολογία)
  • Χρήση ανοικτού λογισμικού
  • “Ελαφρά” πρωτόκολλα δικτύου REST και SOAP που χρησιμοποιούν απλές ΗΤΤΡ εντολές (get, post, put, κλπ) για ανάκτηση δεδομένων από τους servers.
  • Αρχιτεκτονικές SOA (Service Oriented Architecture) που επιτρέπουν το διαμοιρασμό και την επαναχρησιμοποίηση υπηρεσιών-εφαρμογών από διαφορετικά προγράμματα λογισμικού και SaaS (Software as a Service) όπου οι εφαρμογές είναι εγκατεστημένες σε κεντρικό server του δικτύου ώστε οι χρήστες να τις χρησιμοποιούν μέσω browser, ανεξαρτήτως Η/Υ, τόπου, και χρονικής στιγμής.

Επιπτώσεις του Web 2.0 στους χρήστες

  • Χρήση εφαρμογών που εξυπηρετούν τα συμφέροντα-ανάγκες των χρηστών
  • Νέες διαστάσεις στην επικοινωνία μεταξύ των χρηστών
  • Ελεύθερη δημοσιοποίηση δεξιοτήτων, έκφρασης δημιουργικότητας, ευκαιρίες ανάδειξης
  • Αντικειμενικότερη ενημέρωση
  • Δημοκρατικότητα, αίσθηση ένταξης σε κοινότητα, συνεργατικότητα και συνεισφορά
  • Ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των χρηστών στις εμπορικές συναλλαγές
  • Καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών από υπηρεσίες, οργανισμούς

WEB 2.0 στην εκπαίδευση


Λόγω της εμφάνισης του web2.0, οι μελλοντικές εφαρμογές της ηλεκτρονικής μάθησης πρέπει:
  • να στηρίζονται σε υπηρεσίες και όχι σε δυσκίνητες εφαρμογές
  • να προσφέρουν υψηλού επιπέδου δυνατότητες εξατομίκευσης στον χρήστη
  • να είναι απλές, αλλά και επεκτάσιμες
  • να λειτουργούν με επαναχρησιμοποιήσιμους εκπαιδευτικούς πόρους
  • να μπορούν να ενσωματώνουν εύκολα άλλες υπηρεσίες
  • να είναι συμβατές με τα διεθνή πρότυπα
  • να είναι συμβατές με όλες τις πλατφόρμες λογισμικού και όλες τις συσκευές

[1], [2]


Connectivism


Ο κονεκτιβισμός κατευθύνεται από την κατανόηση ότι οι αποφάσεις βασίζονται σε ραγδαία μεταλλασσόμενες βάσεις. Νέα πληροφορία αποκτάται συνεχόμενα. Η ικανότητα να σχηματίζουμε διακρίσεις ανάμεσα σε σημαντικές και ασήμαντες πληροφορίες είναι βασική. Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε πότε η νέα πληροφορία αλλάζει το τοπίο, το οποίο βασίζεται στις αποφάσεις που πήραμε την προηγούμενη μέρα, είναι επίσης βασική.

Οι αρχές του κονεκτιβισμού:

  • Η μάθηση και η γνώση βασίζονται στην ποικιλία απόψεων.
  • Η μάθηση είναι η διεργασία σύνδεσης πηγών πληροφορίας
  • Η μάθηση μπορεί να διαμένει σε μη ανθρώπινα στοιχεία
  • Η ικανότητα να ξέρεις είναι πιο σημαντική από αυτά που ήδη ξέρεις
  • Η δημιουργία και η συντήρηση συνδέσεων απαιτείται για την υποστήριξη συνεχής μάθησης
  • Η ικανότητα να δεις συνδέσεις – να αναγνωρίσεις πρότυπα – μεταξύ ιδεών και εννοιών είναι κρίσιμη για τη μάθηση
  • Η επικαιροποίηση της γνώσης είναι η πρόθεση κατάλληλα δημιουργημένων μαθησιακών δικτύων
  • Η λήψη αποφάσεων είναι από μόνη της μια διεργασία μάθησης. Μια σωστή απάντηση σήμερα μπορεί να είναι λάθος αύριο.

Δημιουργία συνδέσεων

Οι συνδέσεις είναι βασικό στοιχείο στην μάθηση με την δημιουργία δικτύων. Ωστόσο καμία σύνδεση δεν έχει την ίδια βαρύτητα και την ίδια επιρροή σε ολόκληρο το δίκτυο. Οι συνδέσεις μπορούν να ενδυναμωθούν μέσα από μια σειρά από παράγοντες:
  • Κίνητρο
  • Τα συναισθήματα και το πώς νιώθουμε, καθώς παίζουν μεγάλο ρόλο στο πώς θα αξιολογήσουμε τους κόμβους και επιτρέπουν την παρουσία αλληλοσυγκρουόμενων προοπτικών.
  • Έκθεση. Ένας κόμβος αυξάνει τη δημοφιλία του (σχετικότητα) όσο περισσότεροι σύνδεσμοι οδηγούν σε αυτόν.
  • Η δημιουργία προτύπων, που είναι ένα από τα ποιο σημαντικά στοιχεία της μάθησης.
  • Ο λογισμός, που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στην διαδικασία της μάθησης, καθώς τα περισσότερα από αυτά που γνωρίζουμε (και έχουμε μάθει) είναι το μετα-προϊόν της σκέψης και της αυτό-ανάδρασης.
  • Η εμπειρία

Δημιουργία νοήματος

Το νόημα σε ένα δίκτυο δημιουργείται μέσα από τον σχηματισμό συνδέσεων και την κωδικοποίηση κόμβων. Η παρουσία ενός νέου κόμβου, παρόλα αυτά, δεν διασφαλίζει την μάθηση. Η προσθήκη ενός νέου κόμβου μέσα σε ένα δίκτυο δεν διασφαλίζει την μετάδοση γνώσης ή την μεταβίβαση νοήματος. Ο κόμβος πρέπει πρώτα να κωδικοποιηθεί και να συνδεθεί με άλλα στοιχεία του δικτύου.

Χαρακτηριστικά των δικτύων μάθησης

Πολλά χαρακτηριστικά των δικτύων από την κοινωνιολογία και την φυσική μεταφέρονται εύκολα στην μάθηση με δίκτυα. Μερικά από αυτά είναι:
  • Το «φαινόμενο του μικρού κόσμου» , δηλαδή οι περισσότεροι κόμβοι μέσα σε ένα δίκτυο συνδέονται μεταξύ τους με ένα αρκετά μικρό μονοπάτι.
  • Οι «αδύναμοι δεσμοί», συνδέσεις ή γέφυρες που επιτρέπουν λίγες συνδέσεις ανάμεσα στην πληροφορία.
  • Τα «δίκτυα χωρίς ιεραρχία»
  • «Έλεγχος και ροή γνώσης»
  • Η «κεντρικότητα» σχετίζεται με την δομική θέση ενός κόμβου μέσα σε ένα δίκτυο, και επηρεάζεται από παράγοντες όπως:
    • Βαθμός
    • Εγγύτητα
    • Ενδιαμεσότητα

Χρήσεις των δικτύων μάθησης

Ως μια δυναμική διαδικασία, τα δίκτυα μπορούν να συναθροιστούν σε μεγαλύτερες δομές. Τα δίκτυα επίσης μπορούν να υποδομηθούν σε μικρότερα δίκτυα. Αναγνωρίζοντας πως συνεχώς κινούμαστε εντός και εκτός δικτύων μας παρέχεται ένα σημείο εκκίνησης για να αναθεωρήσουμε την εκπαίδευση. Όσο αποκτούμε νέους κόμβους, δημιουργούμε νέες συνδέσεις και εντασσόμαστε σε μεγαλύτερα δίκτυα, τόσο μαθαίνουμε και αλληλεπιδρούμε δυναμικά με τον κόσμο γύρω μας.
Τα δίκτυα είναι προσαρμοστικά. Συνεχώς προσαρμόζονται και μετατρέπονται ως αντίδραση προς τον κόσμο γύρω. Οι κόμβοι μέσα σε ένα δίκτυο συνεχώς αυτό-ανανεώνονται αυξάνοντας τα οφέλη στην όλη δομή του δικτύου. Κατά μια έννοια, μπορούμε να δούμε το φαινόμενο από το πεδίο της ανάπτυξης της ανθρώπινης γνώσης την τελευταία πεντηκονταετία. Οι εκπληκτικές εξελίξεις της επιστήμης και της κοινωνίας μπορούν να αποδοθούν στην αυξημένη ικανότητα των ανθρώπων και των οργανισμών να συνδέονται μεταξύ τους.

Συνέπειες για την ανώτατη εκπαίδευση και την εκπαίδευση στις επιχειρήσεις

Η εκπαίδευση επί του παρόντος γίνεται σε μαθήματα και άλλες τεχνητές κατασκευές οργάνωσης και παρουσίασης της πληροφορίας. Αφήνοντας αυτή την θεωρία πίσω, και πηγαίνοντας προς ένα δικτυακό μοντέλο απαιτείται να δώσουμε λιγότερη έμφαση στην παρουσίαση της πληροφορίας και να επικεντρωθούμε στην ανάπτυξη της δεξιότητας των εκπαιδευόμενων να κατευθύνουν την πληροφορία (π.χ. κονεκτιβισμός).
Τα blogs, τα wikis και άλλες ανοιχτές συνεργατικές πλατφόρμες επαναπροσδιορίζουν την μάθηση ως μια διαδικασία με δυο δρόμους. Αντί να παρουσιάζεται η πληροφορία/περιεχόμενο/γνώση με έναν γραμμικό τρόπο, οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να εξοπλιστούν με ένα μεγάλο σύνολο από εργαλεία και πηγές πληροφορίας έτσι ώστε να τα χρησιμοποιήσουν στην δημιουργία των δικών τους μαθησιακών μονοπατιών. Ο εκπαιδευτικός μπορεί ακόμα να εξασφαλίσει ότι οι βασικοί εκπαιδευτικοί στόχοι επιτυγχάνονται με το να επικεντρώνετε στην δημιουργία της γνωστικής οικολογίας. Οι συνδέσεις μεταξύ κόμβων και δικτύων γίνεται από τους ίδιους τους εκπαιδευόμενους.

[3], [4]


Wikis


Λίγα λόγια για τα Wikis

Wiki (ακρώνυμο για το "What I know is" δηλαδή "Αυτό που εγώ ξέρω είναι") είναι ένας τύπος ιστότοπου που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να δημιουργήσει, να επεξεργαστεί και να αφαιρέσει περιεχόμενο από τις σελίδες του. Οι ενέργειες αυτές γίνονται κατευθείαν μέσα από το browser, ενώ η εγγραφή του χρήστη πολλές φορές δεν είναι καν απαραίτητη. Πολύ σημαντικό στοιχείο διευκόλυνσης, είναι ότι ο χρήστης δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζει κάποια γλώσσα επεξεργασίας ιστοσελίδων, καθώς όλη η διαδικασία επεξεργασίας γίνεται αυτοματοποιημένα. Κάθε δραστηριότητα σε μια σελίδα καταγράφεται στο ιστορικό, ενώ μπορεί να γίνει και “roll-back”, επιστροφή δηλαδή σε κάποιο παλαιότερο στιγμιότυπο του ιστορικού της σελίδας. Μια σελίδα μόνη της σε ένα wiki αναφέρεται ως "σελίδα wiki", ενώ ολόκληρο το σώμα των σελίδων, οι οποίες είναι συνήθως έντονα διασυνδεδεμένες μεταξύ τους, λέγεται "το wiki".

Ιστορικά στοιχεία

Το πρώτο wiki, δημιουργήθηκε το 1994 και εγκαταστάθηκε στον Ιστό στις 25 Μαρτίου του 1995 από τον Ward Cunningham. Αυτός εφηύρε το όνομα και την έννοια wiki και κατασκεύασε την πρώτη μηχανή wiki. Το Wiki αυτό είναι ευρύτερα γνωστό ως Wiki Wiki Web και φιλοξενείται στην ιστοσελίδα: http://c2.com/cgi/wiki?WelcomeVisitors. Ο Cunningham εμπνεύστηκε τον όρο wiki από τα "wiki wiki" δηλαδή τα "γρήγορα" λεωφορεία πυκνών δρομολογίων στον αερολιμένα της Χονολουλού και ήταν η πρώτη χαβανέζικη λέξη που έμαθε στην πρώτη επίσκεψή του στα νησιά.
Προς το τέλος της δεκαετίας του '90, η ιδέα της χρήσης των wikis σε ιδιωτικές και δημόσιες βάσεις γνώσεων άρχισε να βρίσκει μεγάλη αποδοχή. Αργότερα, η τεχνογνωσία των wikis απέκτησε τον δικό της ανοικτό κώδικα codebase, που υιοθετήθηκε σταδιακά από τα περισσότερα wikis. Σ τις αρχές του 2000, τα wikis άρχισαν να υιοθετούνται όλο και περισσότερο στις επιχειρήσεις σαν λογισμικό που επιτρέπει τη συνεργασία πολλών χρηστών, όπως στις επικοινωνίες, σε intranets και στη συλλογική τεκμηρίωση προγραμμάτων. Το Δεκέμβριο του 2002, η Socialtext προώθησε την πρώτη εμπορική ανοικτή λύση wiki: Wikis ανοικτού κώδικα όπως τα MediaWiki, Kwiki και TWiki που ξεπέρασαν το 1εκ downloads στα repos του Sourceforge μέχρι και το 2004. Σήμερα ορισμένες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τα wikis σαν το μοναδικό συλλογικό λογισμικό και σαν υποκατάστατο των στατικών intranets.

Βασικά χαρακτηριστικά ενός wiki

· Απλοποιημένη mark-up γλώσσα.
· Καμία μορφή ελέγχου επί των περιεχομένων δεν ισχύει.
· Η εστίαση εντοπίζεται στο περιεχόμενο, όχι στη μορφή.
· Οι σελίδες μπορούν να δημιουργηθούν και να ενημερωθούν με μεγάλη ευκολία.
· Παρακολούθηση εκδόσεων.
· Η δομή ορίζεται από την κοινότητα.
· Η κοινότητα είναι άγρυπνος φρουρός.

Πλεονεκτήματα

  1. Υπάρχουν πάρα πολλές μηχανές wiki που είναι δωρεάν για χρήση.
  2. Το λογισμικό Wiki μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις εταιρείες ή/και από μεμονωμένα άτομα.
  3. Η εγκατάσταση ενός λογισμικού wiki είναι πολύ εύκολη.
  4. Εξοικονόμηση χρόνου στην έκδοση και την ανανέωση του περιεχομένου
  5. Το Wikis είναι όπως τα φόρουμ όπου τα posts μπορούν να εκδοθούν.
  6. Η έκδοση ενός άρθρου σε ένα wiki site είναι εύκολη ακόμη και για τους μη έμπειρους χρήστες του διαδικτύου.
  7. Δυνατότητα συνεργασίας στο ίδιο έργο ανθρώπων που βρίσκονται σε διαφορετικά μέρη
  8. Το λογισμικό κρατάει στοιχεία για κάθε τροποποίηση που γίνεται και η επαναφορά μιας προηγούμενης έκδοσης μιας σελίδας αποτελεί μια απλή διαδικασία
  9. Είναι ένα ευέλικτο εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεγάλο εύρος εφαρμογών

Μειονεκτήματα

  1. Ο καθένας μπορεί να τροποποιήσει το περιεχόμενο και μπορεί αυτό να αποτελεί υπερβολική ελευθερία για κάποιες εφαρμογές.
  2. Το wiki είναι ευάλωτο στο spam και τον βανδαλισμό αν δεν γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις και χειρισμοί προστασίας
  3. Είναι απαραίτητη η σύνδεση στο internet για την προαγωγή της συνεργασίας
  4. Η ευελιξία της δομής ενός wiki μπορεί να σημαίνει ότι η πληροφορία γίνεται ανοργάνωτη
  5. Επειδή τα wiki δεν είναι λογισμικά παρουσίασης, η χρήση γραφικών και οι επιλογές σχεδιασμού είναι περιορισμένες.

Τρόπος συγγραφής σε ένα wiki

Σε ένα παραδοσιακό wiki, κάθε σελίδα έχει τρεις αναπαραστάσεις:
  • Ο "πηγαίος κώδικας" (που μπορεί να τροποποιηθεί), ο οποίος αποτελεί τη μορφή με την οποία αποθηκεύεται τοπικά στον εξυπηρετητή. Είναι συνήθως σκέτο κείμενο, που γίνεται ορατό στο χρήστη μόνο όταν η λειτουργία επεξεργασίας το παρουσιάζει σε μια φόρμα φυλλομετρητή.
  • Ένα σχεδιαστικό πρότυπο (που ενδεχόμενα παράγεται εσωτερικά) και καθορίζει τη διάταξη και τα κοινά για όλες τις σελίδες στοιχεία.
  • Ο αποδιδόμενος κώδικας HTML που παράγεται από τον εξυπηρετητή επί τόπου από το κείμενο πηγή όταν ζητείται μια ιδιαίτερη σελίδα.


Δομή ενός wiki

Το περιεχόμενο ενός wiki είναι διαφορετικά οργανωμένο και δομημένο από ότι σε μια ιστοσελίδα. Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ των δύο αυτών προσεγγίσεων είναι οι εξής:
Wiki
Standard ιστοσελίδες
Ελεύθερη-ανοιχτή σύνταξη
Περιορισμένη σύνταξη
Γλώσσα απλής μορφής κειμένου
Standard HTML, Javascript, PHP, κλπ
Online αποθήκευση προηγούμενων εκδόσεων
Μη αποθήκευση προηγούμενων εκδόσεων online
Εύκολη δημιουργία νέων σελίδων
Δυσκολότερη δημιουργία νέων σελίδων
Χαμηλότερος βαθμός ασφάλειας
Υψηλότερος βαθμός ασφάλειας
Ύπαρξη πολλαπλών συγγραφέων
Περιορισμένος αριθμός συγγραφέων
Κοινοτικό, Συνεργατικό
Προσωπικό
Διαρκής εξέλιξη
Θεωρητικά ολοκληρωμένο

[5], [6]


Blogs


Ένα blog είναι μία ιστοσελίδα στην οποία τα μηνύματα δημοσιεύονται και εμφανίζονται με χρονολογική σειρά, με πρώτο το πιο πρόσφατο. Συνήθως, τα blogs εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο θέμα, όπως η πολιτική, τα τοπικά νέα κλπ. Κάποια blogs λειτουργούν ως διαδικτυακά ημερολόγια, ένας τρόπος προσωπικής έκφρασης για τον κάθε χρήστη. Ένα τυπικό ιστολόγιο μπορεί να συνδυάσει κείμενο μαζί με εικόνες και βίντεο, αλλά μπορεί και να περιέχει συνδέσμους σε άλλα ιστολόγια και ιστοσελίδες και γενικά σε άλλα μέσα που σχετίζονται με το συγκεκριμένο θέμα.
Από την εμφάνισή τους το 1995, το blogging έχει καθιερωθεί ως ένα δημοφιλές μέσο επικοινωνίας, το οποίο έχει τη δυνατότητα να επηρέασει τη δημόσια γνώμη και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ανά τον κόσμο.
Είναι το κομμάτι του παγκόσμιου ιστού με την πιο ραγδαία άνθηση. Τα weblogs ξεκίνησαν από την Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του ’90, σαν απλές σελίδες με υπερσυνδέσμους, από αν που γνώριζαν να χρησιμοποιούν την HTML. Το 2004, τα weblogs κοντεύουν το ένα εκατομμύριο και στην Ελλάδα, το Φεβρουάριο του 2005, κοντεύουν τα χίλια.

Τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται μία ανάρτηση στο ιστολόγιο είναι:
  • Τίτλος: ο κύριος τίτλος της ανάρτηςη
  • Κύριο μέρος (body): κυρίως περιεχόμενο της ανάρτησης
  • Σχόλια: σχόλια που προστίθενται από τους αναγνώστες
  • Permalink: το url του άρθρου
  • Ημερομηνία δημοσίευσης: ημερομηνία και ώρα που δημοσιεύτηκε το άρθρο
Προαιρετικά, μία ανάρτηση μπορεί να περιλαμβάνει και τα εξής:
  • Κατηγορίες (ή tags): θέματα τα οποία θίγει η ανάρτηση
  • Trackback: συνδέσεις σε άλλες ιστοσελίδες που αναφέρουν την ανάρτηση

Διαφορές με συμβατικές ιστοσελίδες

· Επιτρέπει την εύκολη δημιουργία νέων σελίδων, όπου τα δεδομένα προστίθενται σε μία απλή φόρμα.
· Η δυνατότητα των αυτόματων θεμάτων βοηθούν την εισαγωγή του άρθρου στην αρχική σελίδα, δημιουργώντας τη νέα ολοκληρωμένη σελίδα του άρθρου (permalink), και την εισαγωγή του άρθρου στο αντίστοιχο αρχείο.
· Επιτρέπει το φιλτράρισμα του περιεχομένου με τη δυνατότητα διαφόρων μορφών παρουσίασης:
o Ανά ημερομηνία
o Ανά κατηγορία
o Ανά author άρθρου
· Επιτρέπει στον administrator του ιστολογίου να προσκαλέσει και να προσθέσει και άλλους συγγραφείς άρθρων.


Πλεονεκτήματα της χρήσης των ιστολογίων στην εκπαίδευση και λόγοι δημιουργίας τους

  • Προώθηση κριτικής και αναλυτικής σκέψης
  • Προώθηση δημιουργικής, καινοτόμας και συσχετιστικής σκέψης
  • Προώθηση αναλογικής σκέψης
  • Συνδυασμός απομονωμένης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης

Λογοκρισία στα blogs

Ο κάθε blogger έχει το δικαίωμα να γράφει τις απόψεις του ελεύθερα, είτε επώνυμα, είτε ανώνυμα, με μόνη προϋπόθεση την τήρηση των γενικών όρων χρήσης της κάθε διαδικτυακής εφαρμογής που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία του ιστολογίου. Παρ’ όλ' αυτά, τα τελευταία χρόνια, συχνά συναντάμε περιπτώσεις λογοκρισίας. Σε διάφορες χώρες με αντιδημοκρατικά καθεστώτα, που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι βασικοί πάροχοι χώρου ιστολογίων υπόκεινται σε βαριά λογοκρισία από την κυβέρνηση. Η καταστολή που εφαρμόζεται εναντίον των blogs είναι και τα έχει αναδείξει σε σύμβολα αντίστασης, διαφορετικότητας και διεκδίκησης ελευθεριών.

Είδη εκπαιδευτικών blogs

o Ιστολόγιο εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους μαθητές του.
o Ιστολόγιο εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους συναδέλφους του
o Ιστολόγιο σχολικής τάξης
o Ιστολόγιο ομάδας μαθητών
o Ιστολόγιο-εφημερίδα σχολείου
o Ιστολόγιο στελέχους της εκπαίδευσης


Blog σε βιβλιοθήκες

Σε μία έρευνα που διεξήχθη το φθινόπωρο του 2003, βρέθηκε ένας μικρός αριθμός weblogs που σχετίζονται με βιβλιοθήκες, δημόσιες και ακαδημαϊκές κατά το πλείστον. Στους σκοπούς δημιουργίας ενός weblog από μία βιβλιοθήκη εντοπίζονται τα παρακάτω:
  • Παροχή νέων και γενικών πληροφοριών στους χρήστες
  • Ενημέρωση για πληροφοριακούς πόρους στο διαδίκτυο
  • Βιβλιοκριτικές και νέες κυκλοφορίες
  • Διασκέδαση
  • Πληροφόρηση για βιβλιοθηκονόμους
  • Συζητήσεις και σχολιασμοί βιβλίων
  • Επικοινωνία μεταξύ των βιβλιοθηκονόμων

Γενικότερα στο ακαδημαϊκό χώρο τα weblogs είναι η εικονική επέκταση της τάξης, περιέχουν προσωπικά σχόλια και παρατηρήσεις και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στο e-learning. Αντικαθιστούν τις στατικές ιστοσελίδες, γιατί πλέον αποτελούν ιστοσελίδες ομάδων ή τμημάτων, χωρίς τη δέσμευση να διαχειρίζονται από διαχειριστή, αλλά από ενδεχομένως όλους τους χρήστες, διασυνδέουν με υλικό σε άλλες πηγές, και δημιουργούν online συζητήσεις για ανταλλαγή ιδεών και ελεύθερη έκφραση απόψεων σε συνθήκες ισότητας.

[7], [8]



Micro-blogging


Τα μικροιστολόγια αποτελούν κοινωνικές πλατφόρμες blogging.
  • Κοινωνικές γιατί σου επιτρέπουν να έρθεις σε επαφή και να αλληλεπιδράσεις με άλλα μέλη τους, που μπορεί να έχετε κάτι κοινό μεταξύ σας.
  • Μικρο-blogging γιατί μπορείς να γράψεις την κατάστασή σου μέσα σε 140 χαρακτήρες και χωρίς εικόνες ή άλλα media. Είναι πολύ πιο εύκολο να γράψεις κάτι, από το να προετοιμάσεις ένα blog post για το wordpress ή το blogger.
Το πιο γνωστό microblog είναι φυσικά το Twitter. Το Twitter είναι μία υπηρεσία η οποία σας δίνει τη δυνατότητα να κρατάτε επαφή, να ενημερώνετε και να ενημερώστε για τις καθημερινές δραστηριότητες των φίλων, των συγγενών και των ανθρώπων που σας ενδιαφέρουν μέσω του Internet.

Πως λειτουργεί το Twitter

Μέσα από το Twitter μπορείτε να στέλνετε σύντομα μηνύματα έως και 140 χαρακτήρων με τις σκέψεις, τις δραστηριότητες, τις ερωτήσεις σας ή οτιδήποτε άλλο θέλετε, τα οποία βλέπουν όσοι έχουν επιλέξει να σας ακολουθούν μέσω της υπηρεσίας. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται Twittering.
Κατά αντίστοιχο τρόπο μπορείτε και εσείς να βλέπετε τα μηνύματα όσων έχετε επιλέξει να ακολουθείτε.
Η όλη διαδικασία μοιάζει πολύ με την επικοινωνία μέσω instant messenger ή καλύτερα την αποστολή SMS μηνυμάτων μέσω κινητού τηλεφώνου λόγω του περιορισμού στο μέγεθος των μηνυμάτων με μία όμως πολύ σημαντική διαφορά:
Tα μηνύματα σας δεν πηγαίνουν σε έναν μόνο παραλήπτη αλλά σε πολλούς
Κάθε μήνυμα που στέλνετε μέσω του Twitter είναι δυνητικά διαθέσιμο προς όλους τους χρήστες της υπηρεσίας, σε αυτό που ονομάζεται Public Timeline (με ορισμένες εξαιρέσεις), γι’ αυτό εάν υπάρχει κάτι το οποίο δεν θέλετε να γίνει γνωστό θα πρέπει να μην το αναφέρετε.

Bρείτε φίλους στο Twitter

Η επιτυχία της συμμετοχής στο Twitter, όπως και σε κάθε άλλη παρόμοια υπηρεσία, βασίζεται στο δίκτυο των ανθρώπων που θα δημιουργήσετε. Για να το κάνετε αυτό θα πρέπει πρώτα να τους εντοπίσετε, βρίσκοντας τις δημόσιες σελίδες τους, και στη συνέχεια να επιλέξετε «Follow». To δίκτυο ανθρώπων αποτελείται από:
· Ανθρώπους που γνωρίζετε ήδη: Μέσω της επιλογής «Find and Follow»
· Ανθρώπους που συμμετέχουν σε άλλες online δραστηριότητες
· Αναζήτηση με βάση τα ενδιαφέροντα ή την περιοχή
· Οι φίλοι των φίλων σας

Blogging Vs. Microblogging

Όταν το Twitter παρουσίασε την πρωτότυπη πρόταση των post, που είχαν μόλις 140 χαρακτήρες, τα blogs άρχισαν να χάνουν χρήστες. Γιατί επίδοξοι bloggers, που δεν είχαν χρόνο ή… όρεξη να συντάσσουν κείμενα, ή που ακόμα δεν ήταν καλοί στο γράψιμο, βρήκαν την λύση του Twitter πολύ πιο ελκυστική. Αυτή η άνοδος όμως της δημοφιλούς υπηρεσίας σε βάρος των blogs, προς το παρόν τουλάχιστον τελείωσε.
Αυτό που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι ότι κατά την αύξηση των επισκέψεων στο Twitter.com μειώθηκαν οι επισκέψεις στο Wordpress.com, κλίμα που αντιστράφηκε το τελευταίο διάστημα. Γιατί πλέον οι επισκέψεις της microblogging υπηρεσίας έχουν σχετικά σταθεροποιηθεί, ενώ η επίσης δημοφιλής υπηρεσία blogging βλέπει ξανά άνοδο.
Φυσικά σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να πούμε ότι το blogging κερδίζει το microblogging. Πρώτον γιατί τα στοιχεία ενός και μόνο μήνα δεν είναι ποτέ αξιόπιστα. Δεύτερον (και κυριότερο) επειδή ουσιαστικά το Twitter έχει βοηθήσει τα blogs, περισσότερο απ’ όσο μπορεί να πιστεύατε, αφού είναι ο αγαπημένος feed reader για πολλούς χρήστες ενώ και πολλοί bloggers το χρησιμοποιούν για να διαδώσουν τις σελίδες τους.
Άλλωστε, τα blogs δεν εξαφανίστηκαν ποτέ, πάντα είχαν περισσότερους επισκέπτες, άλλα όπως είναι λογικό γνώρισαν μια μικρή κρίση, λόγω του ενθουσιασμού από το Twitter. Το οποίο επίσης δεν θα πρέπει να θεωρούμε μια… διαδικτυακή “φούσκα”, που δεν θα έχει συνέχεια, από την στιγμή που συνεχώς οι δημιουργοί του προσθέτουν νέες και καλές δυνατότητες.

Τwitter, η ενημέρωση του 21ου αιώνα;

H υπηρεσία γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής, ευθύνεται για την ταχύτατη διάδοση των πληροφοριών, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο σε διάφορα μεγάλα γεγονότα, όπως αυτό του θανάτου του Μάικλ Τζάκσον.
Πρόσφατα, το διάσημο blog που ακούει στο όνομα Tech Crunch αναρωτιόταν εάν το Τwitter είναι το CNN της νέας γενιάς. Επιπλέον, ο Ρος Ντόσον, συγγραφέας και επικοινωνιολόγος σχολίαζε το φαινόμενο Twitter πρόσφατα λέγοντας ότι «αλλάζει εντελώς το τοπίο».

«Μου αρέσει να αναφέρομαι στην περιγραφή του Μάρσαλ Μακλούαν για τα media ότι είναι 'η προέκταση των αισθήσεων μας'. Το Twitter πραγματοποιεί αυτή τη λειτουργία για δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους που βρίσκονται πολύ κοντά στα γεγονότα», καταλήγει ο Ντόσον.

Ο ηθοποιός Αston Kutcher, ένας από τους πιο δημοφιλείς χρήστες του Twitter μίλαγε με «επαναστατικό» τρόπο για την υπηρεσία «των 140 χαρακτήρων». «Μπορούμε και θα δημιουργήσουμε τα δικά μας μέσα», έλεγε ο χολιγουντιανός ηθοποιός.

Η γρήγορη διάδοση των πληροφοριών, ωστόσο, μέσα από τα re-tweets (RT) ενέχει και την πιθανότητα μετάδοσης ψευδών ειδήσεων. Μετά από το θάνατο του Τζάκσον, αρκετές αναφορές χρειάστηκε να καταρριφθούν από τους ισχυρούς ομίλους των media αφού παρουσίαζαν ανακρίβειες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο γνωστός ηθοποιός Πάτρικ Σουέιζ ο οποίος αναγκάστηκε να «κοπιάσει» για να πείσει αρκετό κόσμο ότι δεν έχει πεθάνει, παρόλο που δίνει μάχη με καρκίνο του παγκρέατος.

Twitter στην εκπαιδευση

Η αμεσότητα αλλά κυρίως η πολλαπλότητα χρήσης του Twitter, φαντάζει ιδανική για ένα περιβάλλον όπως η τάξη. Μάλιστα, ο συνεχής εμπλουτισμός με νέες λειτουργίες και add-ons εγγυάται τη δυνατότητα χρήσης με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με της ανάγκες στην εκπαίδευση.

[9], [10], [11], [12]




Podcasting



Ορισμός της έννοιας

Ο όρος podcasting εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2004 και αναφέρεται σε μια μέθοδο επικοινωνίας που επιτρέπει στον καθένα να δημιουργεί εύκολα ηχητικές δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο, υπό τη μορφή ψηφιακών αρχείων ήχου. Οι δημοσιεύσεις αυτές αναρτώνται σταδιακά-ως μια σειρά επεισοδίων, δημιουργώντας έτσι το αντίστοιχο κανάλι. Από τη στιγμή που μια δημοσίευση θα αναρτηθεί, γίνεται διαθέσιμη στους χρήστες για να την κατεβάσουν από οπουδήποτε και οποτεδήποτε επιθυμούν- αν και συνήθως, το λογισμικό αναγνωρίζει τα καινούρια αρχεία μέσω rss ενημερώσεων, και τα κατεβάζει αυτόματα στη συσκευή του χρήστη. Τα αρχεία αυτά μπορούν στη συνέχεια να επανεκτελεστούν οποιαδήποτε στιγμή από διαφορετικές συσκευές αναπαραγωγής ήχου, όπως για παράδειγμα οι συσκευές MP3, οι προσωπικοί υπολογιστές, τα ipod και τα κινητά τηλέφωνα. Λεξικολογικά ο όρος “podcast” προέρχεται από τις λέξεις “ipod” και “broadcast”.
Εκτός από το podcast, έχουν εισαχθεί οι όροι screencast και vodcast, για να περιγράψουν τα αρχεία που συνδυάζουν ήχο και καταγραφή χρήσης της οθόνης και ήχο και video αντίστοιχα.

Τεχνολογικά πλεονεκτήματα

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του podcasting συγκριτικά με άλλα μέσα αναπαραγωγής ήχου και video (ραδιόφωνο, τηλεόραση) είναι ότι το ψηφιακό αρχείο είναι διαθέσιμο οποιαδήποτε στιγμή, προσβάσιμο από οπουδήποτε και επανεκτελέσιμο. Η αύξηση των συσκευών αναπαραγωγής ήχου σε μορφή mp3, η παροχή λογισμικού ανοικτού κώδικα για τη δημιουργία και ανάρτηση podcast, καθώς και η στάση των μεγάλων μέσων ενημέρωσης απέναντι στα podcasts, δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για την ολοένα και μεγαλύτερη αποδοχή τους.
Αυτό που διαφοροποιεί το podcasting από τα υπόλοιπα web2.0 εργαλεία είναι η φορητότητα: πληροφορία διαθέσιμη και προσβάσιμη από οποιονδήποτε, οπουδήποτε και οποτεδήποτε με αυτόματη παράδοση. Οι χρήστες αποφασίζουν πότε, πού, πώς και τι θα ακούσουν.

Διαδικασία Παραγωγής

Ένα podcast δημιουργείται εύκολα, χωρίς πολύπλοκα λογισμικά και γνώσεις ηχητικής παραγωγής. Αρκεί ένα μικρόφωνο, ένα εργαλείο για την εγγραφή του ήχου σε μορφή Mp3, ένα εργαλείο για τη δημιουργία του rss-feed και την εγγραφή των χρηστών στο podcast, και ένας εξυπηρετητής ιστού για τη φιλοξενεία του. Υπάρχουν λογισμικά ανοικτού κώδικα για καθεμιά από τις παραπάνω ενέργειες, γεγονός που ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής και συντήρησης καναλιών podcasts.
Για τη δημιουργία ενός επιτυχημένου podcast σημαντικό είναι να ακολουθηθεί ένα καλώς ορισμένο σενάριο. Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει το στάδιο προετοιμασίας, τον καθορισμό της μουσικής υπόκρουσης και την εκτέλεση.
Η χρονική διάρκεια του podcast δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέγιστο χρόνο δυνατής εστίασης της προσοχής των επιδιωκόμενων ακροατών, ενώ οι παρεχόμενες στο χρονικό αυτό πλαίσιο πληροφορίες δεν θα πρέπει να είναι πολύ πυκνές και πολύπλοκες. Η τυπική διάρκεια ενός podcast κυμαίνεται από τρία έως έξι λεπτά, ενώ οι ακροατές συνήθως προτιμούν ηχητικές δημοσιεύσεις με πρακτικό ενδιαφέρον, παρά με θεωρητικές αναλύσεις.
Επιπλέον, ο σταθερός ρυθμός δημοσιεύσεων των επεισοδίων δημιουργεί μια αίσθηση αξιοπιστίας απέναντι στο δημιουργό και μια προστιθέμενη αξία στη συνολική προσπάθεια οργάνωσης και δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου αποτελέσματος.
Το ύφος του ομιλητή ενός podcast μπορεί να ποικίλει: να είναι σοβαρό, διασκεδαστικό, σε μορφή συνέντευξης, δημοσιογραφικό, και πολλά άλλα. Πάντα όμως, φέρει στοιχεία του ίδιου του ομιλητή. Οι ηχητικές καταγραφές δημιουργούν μια αίσθηση παρουσίας και αμεσότητας και μια εμπλουτισμένη συναισθηματική εμπειρία. Έχει αποδειχθεί ότι η προσαρμογή της συχνότητας του ήχου της φωνής, του ρυθμού, του ηχοχρώματος, της έντασης και άλλων φωνολογικών χαρακτηριστικών διευρύνει σημαντικά το κανάλι επικοινωνίας με τους ακροατές.

Εκπαιδευτική αξιοποίηση

Το podcasting στην εκπαίδευση έχει αξιοποιηθεί σε δύο άξονες: για επανάληψη και για υποστήριξη. Οι αντικειμενικοί στόχοι που τίθενται συμπεριλαμβάνουν τον εμπλουτισμό της εκπαίδευσης από απόσταση, τη διευκόλυνση της αυτό-εκπαίδευσης, την υποβοήθηση ατόμων με μειωμένες δεξιότητες στην ανάγνωση, τον εμπλουτισμό των εμπειριών των εκπαιδευόμενων με υψηλού επιπέδου μαθησιακές ικανότητες και τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευόμενων από διαφορετικές χώρες.
Το κύριο χαρακτηριστικό του podcasting, η φορητότητα, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη δημοτικότητά του, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό την εκδήλωση ενδιαφέροντος για ένταξη της τεχνολογίας αυτής στην εκπαίδευση. Οι υποστηρικτές του podcasting προτείνουν ότι με την ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας μπορούν να βελτιωθούν τα μαθησιακά αποτελέσματα. Την πρόταση αυτή τη στηρίζουν στο γεγονός ότι το podcasting μπορεί να επαυξήσει την αίσθηση δέσμευσης των εκπαιδευόμενων παρέχοντάς τους επιπλέον κίνητρα.
Εκτός από μέσο έκφρασης και επικοινωνίας, το podcasting συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων άρθρωσης λόγου σε συνδυασμό με πρακτικές δεξιότητες σε θέματα τεχνολογίας μέσα από δράση και πειραματισμό. Οι μαθητές διευρύνουν τις εκφραστικές τους δυνατότητες και εμπλέκονται με πολλαπλούς ρόλους: του παραγωγού, του διδάσκοντα, του αφηγητή, του σχολιαστή, του δημοσιογράφου, του ηθοποιού, του ακροατή.

Μειονεκτήματα

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα των podcast είναι το pacing, ο ρυθμός που επιβάλλεται έναντι της ευελιξίας ανάγνωσης ενός κειμένου. Καλό είναι να δίνεται και το transcript για αυτούς που θέλουν να διαβάσουν το κείμενο. Για θεματολογία θεωρητικού προσανατολισμού, πρέπει να υιοθετηθούν περισσότερο εξειδικευμένες προσεγγίσεις κατά τη σύνθεση του podcast, προκειμένου το αποτέλεσμα να μη είναι δυσνόητο, ανιαρό και υπερβολικό. Επίσης δύσκολη είναι η ταυτόχρονη εγγραφή πολλών διαφορετικών φωνών μιας συζήτησης. Μεταξύ άλλων, ένα ακόμα μειονέκτημα του podcasting είναι ότι δεν είναι εύκολες οι αναζητήσεις στα περιεχόμενά του. Τέλος, η πράξη αποδεικνύει ότι λίγοι είναι εκείνοι οι χρήστες που επανεκτελούν το ίδιο podcast δεύτερη φορά.

[13], [14]




Social bookmarking



Κοινωνικές επισημάνσεις είναι ένας τρόπος ώστε οι χρήστες του διαδικτύου να διαμοιράζονται, να σχολιάζουν, να αναζητούν, να διαχειρίζονται και να οργανώνουν επισημάνσεις (αγαπημένα) για διάφορες ιστοσελίδες. Eίναι ουσιαστικά η εξέλιξη των Αγαπημένων που οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν ότι υπάρχουν σε όλους τους φυλλομετρητές και πρόκειται ουσιαστικά για τοποθεσίες στο ίντερνετ τις οποίες επισκέπτεται ο χρήστης συχνά.
Αυτή τη λειτουργία ήρθαν να αντικαταστήσουν οι κοινωνικές επισημάνσεις οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να αποθηκεύουν τους συνδέσμους σε σελίδες και να τους διαμοιράζονται με άλλους χρήστες. Η όλη ιδέα του social bookmarking στηρίζεται στο εξής: στην ανάγκη διαμοιρασμού μιας σελίδας με άλλα άτομα. Σε αυτό το σημείο έγκειται και η χρησιμότητά του. Βασική διαφορά με την προσθήκη μίας σελίδας στον φάκελο με τα αγαπημένα ενός φυλλομετρητή, είναι ότι εκεί αποθηκευόταν όλη η σελίδα, ενώ τώρα ο χρήστης μπορεί να αποθηκεύσει μόνο το κείμενο και το κομμάτι εκείνο της ιστοσελίδας που τον ενδιαφέρει και όχι όλο το περιεχόμενό της.

Ιστορική αναδρομή

Η έννοια των κοινωνικών επισημάνσεων εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1996 με την έναρξη λειτουργίας του ιστοτόπου itLists.com. Μέσα στα επόμενα 1-2 χρόνια πολλές νέες αντίστοιχες επιχειρήσεις εμφανίστηκαν (Clip2, Quiver, Backflip, Blink, Hotlinks). Μετά την κρίση των dot com εταιριών του 2001, όλες αυτές οι εταιρίες δεν κατάφεραν να έχουν σοβαρή επίδραση στο πεδίο των κοινωνικών επισημάνσεων.
Tο 2003 ξεκίνησε να λειτουργεί το Delicious, ένα site το οποίο έμελλε να είναι ο πρωτοπόρος στον τομέα του social bookmarking. Η υπηρεσία ήταν δωρεάν και γνώρισε μαζική αποδοχή σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Ιστότοποι, όπως το Delicious ή το CiteUlike, ή ακόμα το Connotea, επιτρέπουν στους χρήστες να μοιράζονται αυτούς τους θεματικούς όρους, για να ανακαλύψουν νέους πόρους στο διαδίκτυο μέσα από αυτούς.

Bookmarking και Tagging

Με τον ερχομό του Web 2.0 o τοπικός χαρακτήρας του bookmarking έγινε διαδικτυακός. Μια social bookmarking υπηρεσία δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να καταχωρούν (bookmark) χρήσιμες γι’ αυτούς διευθύνσεις ιστοσελίδων διαδικτυακά και να έχουν πρόσβαση σε αυτές από οποιοδήποτε υπολογιστή συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο.
Ο πυρήνας του social bookmarking είναι τα tags, οι ετικέτες δηλαδή. Η διαφοροποίηση αυτού του είδους καταχώρησης έγκειται στο γεγονός πως οι χρήστες μπορούν να χαρακτηρίζουν (tagging) κάθε μια από αυτές τις διαδικτυακές διευθύνσεις που αποθηκεύουν με την χρήση λέξεων - ετικετών (tags) προσδίδοντας με τον τρόπο αυτό το δικό τους σημασιολογικό περιεχόμενο στις καταχωρήσεις τους.
Η δημοτικότητα των επισημειώσεων καθορίζεται από τη συχνότητα χρήσης τους και συχνά απεικονίζονται συνολικά σε «σύννεφα από επισημειώσεις» (tag clouds), που οι πιο δημοφιλείς και συχνά χρησιμοποιημένοι όροι έχουν υποδειχθεί με μεγαλύτερα και πιο έντονα γράμματα. Αυτό είναι και το ευρετήριο που εμφανίζεται στους χρήστες, σε μια επίπεδη συνέχεια, χωρίς ιεραρχία, δομή και πλαίσιο. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα εννοιολογικό χάρτη που ονομάζεται σύννεφο ετικετών γύρω από ένα θέμα αλλά και από θέματα γύρω από αυτό.
Τα tags είναι πολύ χρήσιμα γιατί μας βοηθούν στην οργάνωση των πηγών. Επειδή υπάρχει έλλειψη μεταδομένων πηγών στις μηχανές αναζήτησης, λόγω της δημιουργίας νέας πληροφορίας-γνώσης και πρόσθεσης του περιεχόμενου της στο tag, είναι ευκολότερη η αναζήτηση των πληροφοριών από τους χρήστες. Η χρήση των tags έχει και κοινωνική παράμετρο λόγω της καθαρά επικοινωνιακής φύσης του tagging και πιο συγκεκριμένα του γεγονότος ότι εκφράζουν με αυτό το μέσο οι χρήστες τις απόψεις τους.

Folksonomy

Τα tags οδηγούν στον όρο folksonomy. Αυτός ο όρος αναφέρεται σε ένα λεξικό όρων, το οποίο δημιουργείται από τα tags των χρηστών και δημιουργείται έτσι μια οντολογία λέξεων τις οποίες χρησιμοποιούν όλοι οι χρήστες μαζί και ορισμένες φορές πρόκειται για ερμηνείες τις οποίες έχει αντιληφθεί ο χρήστης μέσα σε μία συγκεκριμένη ιστοσελίδα και δεν αποκλείεται να πρόκειται καθαρά για μία ξεχωριστή ερμηνεία που έδωσε μόνο ο συγκεκριμένος χρήστης. Δεν είναι απαραίτητο δηλαδή ο χρήστης να αποδώσει το νόημα δίνοντας ένα σωστό tag αλλά έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε tag νομίσει αυτός κατάλληλο.

Διαφοροποιήσεις στην αρχική ιδέα

Οι ιστοχώροι κοινωνικών επισημάνσεων παρέχουν νέα χαρακτηριστικά για τους χρήστες τους:

1. RSS (Really Simple Syndication): οι χρήστές λαμβάνουν νέες επισημάνσεις καθώς αποθηκεύονται, διαμοιράζονται και περιγράφονται από άλλους χρήστες.
2. Δυνατότητα σχολιασμού ή αξιολόγησης των επισημάνσεων.
3. Δυνατότητα μαρκαρισμάτων και σχολιασμού πάνω στις ιστοσελίδες που επισημάνονται με ταυτόχρονη δυνατότητα αυτόματης ανάκτησης των αντίστοιχων στοιχείων.
4. Δυνατότητες συγχρονισμού με επισημάνσεις των φυλλομετρητών.
5. Δυνατότητες χρήσης τους μέσα από τους φυλλομετρητές και από διαφορετικά μηχανήματα.
6. Χαρακτηριστικά κοινωνικών δικτύων.

Πλεονεκτήματα

1. Οι μηχανές αναζήτησης μπορούν να αξιοποιήσουν τις αντίστοιχες ετικέτες, περιγραφές και κατηγοριοποιήσεις για να δεικτοδοτήσουν καλύτερα τις αντίστοιχες ιστοσελίδες.
2. Οι ετικέτες που βάζουν οι χρήστες αποτελούν τις ειλικρινείς απόψεις τους για την ποιότητα των παρεχόμενων πληροφοριών σε κάθε ιστοσελίδα, άρα τα αποτελέσματα που θα δίνουν οι μηχανές αναζήτησης θα έχουν πρώτα φιλτραριστεί από τους ίδιους τους χρήστες.
3. τα άτομα που ενδιαφέρονται να αναζητήσουν για ένα θεματικό αντικείμενο μπορούν πρώτα να αναζητήσουν λίστες συνδέσμων που αφορούν το αντίστοιχο αντικείμενο.
4. Ομάδες αποθηκευμένων σελίδων μπορούν να διαχειριστούν και να μοιραστούν μεταξύ χρηστών εύκολα και γρήγορα.
5. σημαντικότητα μιας αποθηκευμένης σελίδας ή ενός διαδικτυακού τόπου, ορίζεται από τον αριθμό των ανθρώπων που έχουν επισκεφτεί αυτή τη σελίδα, καθώς και τα σχόλια και τη βαθμολογία που της έχουν δώσει. Αντίθετα, το βασικό κριτήριο για μια μηχανή αναζήτησης είναι ο αριθμός των διαφορετικών sites που της παρέχουν σύνδεσμο (link).

Μειονεκτήματα

1. Το γεγονός ότι οι χρήστες βάζουν ετικέτες σε ιστοσελίδες και στο περιεχόμενο τους ενέχει τον κίνδυνο να γίνει φτωχό (poor) ή λανθασμένο tagging, κάτι το οποίο θα παραπλανούσε τους υπόλοιπους χρήστες.
2. Πολλοί χρήστες εκμεταλλευόμενοι τη μεγάλη απήχηση των sites αυτών, χρησιμοποιούν τους πόρους που τους προσφέρονται για προσωπικό τους όφελος ή όφελος πελατών τους, ενισχύοντας το SEO τους.

[15], [16]


Social Networks


Τα Κοινωνικά Δίκτυα είναι μία κοινωνική δομή η οποία αποτελείται από συνδέσεις κόμβων και κόμβους οι οποίοι εκπροσωπούν φυσικά πρόσωπα ή οργανισμούς. Οι συνδέσεις των κόμβων αναπαριστούν τις σχέσεις οι οποίες συνδέουν τις κοινωνικές μονάδες του δικτύου. Οι σχέσεις αυτές μπορεί να είναι φιλίες, κοινά ενδιαφέροντα, κοινά οράματα, εμπορικές συναλλαγές και οτιδήποτε μπορεί να συνδέσει δύο ή περισσότερους ανθρώπους στην καθημερινότητα της πραγματικής μας διαβίωσης. Άλλωστε η εικονική ζωή του διαδικτύου τείνει να προσομοιώσει εκφάνσεις και συμπεριφορές της πραγματικής ζωής.
Θα μπορούσαμε λοιπόν να ορίσουμε τα κοινωνικά δίκτυα σαν τα «πολυδιάστατα συστήματα επικοινωνίας και διαμόρφωσης της ανθρώπινης πρακτικής και της κοινωνικής ταυτότητας» (Χτούρης 2004).

Υπηρεσίες Κοινωνικών Δικτύων

Τα κοινωνικά δίκτυα είναι διαδικτυακές υπηρεσίες μέσα απο τις οποίες ο χρήστης αυτοσυστήνεται στον κοινωνικό του περίγυρο, δημιουργώντας ένα προφίλ.
Στο προφίλ έχουμε την δυνατότητα να συμπεριλάβουμε προσωπικές πληροφορίες όνομα, οικογενειακή κατάσταση κ.λ.π., φωτογραφίες, ενδιαφέροντα και ότι άλλο θέλουμε.
Επίσης προσφέρουν εργαλεία δημιουργίας κοινοτήτων και δημόσιας λίστας φίλων.
Το 2004 εμφανίστηκε το διάσημο facebook. Στην αρχή είχε την μορφή ενός κλειστού ιστοχώρου για εκείνους που ανήκαν στην ακαδημαϊκή κοινότητα του Harvard.Τον Σεπτέμβριο του 2005 ανοίγει τις υπηρεσίες στο ευρύ κοινό του διαδικτύου με αποτέλεσμα να αριθμεί σήμερα περισσότερους απο 350 εκατομμύρια χρήστες. Περισσότερες απο 700 χιλιάδες εταιρείες στην Αμερική έχουν σελίδες στο facebook. Επίσης περισσότεροι απο 65 εκατομμύρια χρήστες χρησιμοποιούν το facebook μέσω κινητών συσκευών.
Άλλα δίκτυα διαφοροποιούνται σε σχέση με τις υπηρεσίες που παρέχουν, όπως διαμοιρασμός φωτογραφιών, βίντεο κτλ. Αυτό που τα διαχωρίζει από άλλες μορφές εικονικών κοινοτήτων είναι ότι επιτρέπουν στους χρήστες να κάνουν ορατά τα κοινωνικά τους δίκτυα χρηστών. Δηλαδή οι συνδέσεις του ενός γίνονται πιθανές συνδέσεις του άλλου.

Γλωσσικές ιδιότητες Κοινωνικών Δικτύων

Ένα κοινωνικό δίκτυο λοιπόν αποτελείται από το σύνολο των δεσμών που συνάπτει ένα άτομο με άλλα (η έννοια μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορά την κοινωνία ως σύνολο, αλλά συνήθως εφαρμόζεται σε μεμονωμένα άτομα).

Οι δεσμοί που αναπτύσσονται διακρίνονται σε ισχυρούς "πρώτης τάξης", όπου η αλληλεπίδραση είναι άμεση και σε δεσμούς "δεύτερης τάξης", όπου υπάρχει έμμεση αλληλεπίδραση.
Χαρακτηριστικά ενός δικτύου είναι η πυκνότητα και η πολυπλοκότητα. Ένα δίκτυο είναι πυκνό, όταν όλα τα μέλη μιας ομάδας γνωρίζονται μεταξύ τους, και πολύπλοκο, όταν οι μεταξύ τους επαφές γίνονται υπό ποικίλες ιδιότητες .

Η γλωσσική συμπεριφορά του ατόμου θεωρείται ότι επηρεάζεται από το είδος του δικτύου στο οποίο ανήκει.
Έτσι, άτομα που ανήκουν σε πολύπλοκα, κλειστά δίκτυα εμφανίζουν μεγαλύτερη συμμόρφωση προς τους γλωσσικούς κανόνες του δικτύου τους, σε αντίθεση με άτομα που συμμετέχουν σε ανοιχτά δίκτυα.

Χρήσεις Κοινωνικών Δικτύων

Στην εκπαίδευση η επικοινωνία μεταξύ των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας, η ανταλλαγή πληροφοριών και η συνεργασία είναι θέματα ζωτικής σημασίας. Τα κοινωνικά δίκτυα που δημιουργούνται και λειτουργούν με αξιοποίηση του παγκόσμιου ιστού μπορούν να προσφέρουν πολλά στο χώρο της εκπαίδευσης.
Θα μπορούσε λοιπόν το facebook να χρησιμοποιηθεί και για εκπαιδευτικούς σκοπούς;
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι μαθητές γενικά δεν βλέπουν με καλό μάτι την εμπλοκή
ενός κοινωνικού δικτύου που χρησιμοποιούν για διασκέδαση και χαλάρωμα σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες, αφού το έχουν συνδυάσει περισσότερο με ψυχαγωγία και διασκέδαση.
Σίγουρα, όμως, τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών δικτύων μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην συνεργατική μάθηση και γενικότερα στην εκπαίδευση, αρκεί να μην παραβιάζουμε τον προσωπικό χώρο των παιδιών και να μην παραβλέπουμε την ψυχαγωγία τους η οποία αποτελεί σημαντική ανάγκη σε όλες τις ηλικίες και βασικό στοιχείο γιά να αναθρέψουμε ισορροπημένα παιδιά.
Ήδη έχουν δημιουργηθεί νέες εκπαιδευτικές και ενημερωτικές υπηρεσίες εκμεταλλευόμενες τις δυνατότητες του Διαδικτύου και ειδικότερα το Web 2.0, και πιο συγκεκριμένα:
o Οι βιβλιοθήκες ξεκινούν να δημιουργούν εφαρμογές σε ιστοσελίδες κοινωνικών δικτύων, όπως το Facebook
o η μεγαλύτερη online υπηρεσία καταλογογράφησης στον κόσμο OCLC,διαθέτει το WorldCatμε τη μορφή μιας απλής εφαρμογής μέσω του Facebook, δίνοντας την ευκαιρία στους χρήστες να αναζητούν οποιοδήποτε τεκμήριο επιθυμούν στην πλησιέστερη για αυτούς βιβλιοθήκη.
o Οι βιβλιοθήκες, οργανισμοί, βιβλιοπωλεία και γενικότερα φυσικά ή ηλεκτρονικά καταστήματα συγγραμμάτων, βιβλίων, kindles και άλλων παρόμοιων προϊόντων θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις προσωπικές πληροφορίες του προφίλ των χρηστών κοινωνικών δικτύων όπως το Facebook, Myspace, Orkut, Hi5, Bebo για να προωθήσουν τέτοια προϊόντα, να ενημερώσουν και να διαφημιστούν.

Εκτός όμως της εκπαίδευσης, όπως προαναφέραμε τα κοινωνικά δίκτυα εφαρμόζονται και σε άλλες πτυχές της καθημερηνότητας και λαμβάνονται υπόψιν στις λειτουργίες νέων προϊόντων, όπως:
  • ΜΜΕ
  • Πληροφορική
  • Κοινωνιολογία
  • Οικονομικά
  • Πολιτικές επιστήμες

[17], [18]


PLEs


Τι είναι τα PLEs

Ο όρος μεταφράζεται κατά λέξη ως σημαίνει “προσωπικά περιβάλλοντα μάθησης” ή ισοδύναμα “προσωπικά μαθησιακά περιβάλλοντα”και αποδίδει τον αγγλικό όρο Personal Learning Environments. Αναφέρεται λοιπόν ως έννοια στα εργαλεία, κοινότητες και υπηρεσίες που διαμορφώνουν την προσωπική εκπαιδευτική πλατφόρμα που κάθε μαθητευόμενος χρησιμοποιεί για να κατευθύνει και να διευθύνει τη δική του προσωπική γνώση και να επιτύχει τους εκπαιδευτικούς του στόχους.

Με τι μοιάζουν τα Προσωπικά Περιβάλλοντα Μάθησης

τα PLEs δεν είναι ένα νέο είδος εφαρμογής. Τα PLEs αποτελούνται από όλα τα διαφορετικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε καθημερινά για να μάθουμε. Πολλά από αυτά τα εργαλεία βασίζονται σε κοινωνικό λογισμικό. Η ίδια η ιδέα των PLEs επίσης βασίζεται στην ικανότητα των μαθητευόμενων να συγκεντρώνουν διαφορετικές υπηρεσίες και να τις εκμεταλλεύονται προς όφελός τους. Εδώ χωράει μία παρατήρηση σχετικά με τη σύγκριση που γίνεται συχνά μεταξύ των PLEs και LMS (Learning Management Systems). Η πιο εμφανής διαφορά έγκειται στον προσανατολισμό κάθε “συστήματος”, με τα δεύτερα να εστιάζουν κυρίως στο μάθημα (στοχοκεντικά υπό μία έννοια) και τα PLEs να είναι εξ ορισμού μαθητοκεντρικά και να εστιάζουν προφανώς στις ανάγκες και απαιτήσεις του μαθητευόμενου.

Πώς λειτουργούν τα PLEs

Σε πανεπιστήμια που επίσημα υποστηρίζουν PLEs οι καθηγητές και τα ιδρύματα παρέχουν ένα πλαίσιο για τη μελέτη των φοιτητών. Αυτό το πλαίσιο μπορεί να είναι μία εφαρμογή desktop ή μία διαδικτυακή υπηρεσία και μπορεί να περιλαμβάνει συνδέσμους σε εργαλεία διαδικτυακά, όπως και παραδοσιακή έρευνα και πηγές όπου οι φοιτητές μπορούν να προσθέσουν το δικό τους δίκτυο κοινωνικών επαφών και τη δική τους συλλογή εκπαιδευτικών πηγών. Οι φοιτητές ενθαρρύνονται να κτίσουν πάνω στις υπάρχουσες δομές των πηγών και των συλλογών και να τις χρησιμοποιήσουν ως εργαλεία ανακάλυψης σε μία προσπάθεια να επεκτείνουν την εκπαιδευτική τους εμπειρία εκτός των ορίων του πανεπιστημίου. Το αποτέλεσμα αποτελεί ένα PLE όταν η ενσωμάτωση των πηγών αρχίζει να περικλείει τη δουλειά και τις απόψεις άλλων τόσο συχνά όσο και τις απόψεις και εργασία του ίδιου του φοιτητή.

Προθέσεις και χρήση

Η ανάπτυξη και η υποστήριξη των PLEs προϋποθέτει μία μετατόπιση στον τρόπο όχι μόνο που χρησιμοποιούμε την εκπαιδευτική τεχνολογία αλλά επίσης και στην οργάνωση και το ήθος της εκπαίδευσης. Τα PLEs παρέχουν περισσότερη ανεξαρτησία αλλά και ταυτόχρονα μεταθέτουν ευθύνες πολύ περισσότερες για τους μαθητευόμενους. Απαιτούν επαναχάραξη της λεπτής ισορροπίας μεταξύ της θεσμικής μάθησης και της μάθησης στον ευρύτερο κόσμο. Υπάρχουν επίσης αρκετά εκκρεμή θέματα όπως το ποιος παρέχει τεχνολογικές υπηρεσίες, ασφάλεια δεδομένων και φυσικά η προσωπική ασφάλεια των μαθητών. Μερικά εκπαιδευτικά ιδρύματα παρέχουν ιστολόγια σε όλους τους μαθητές/φοιτητές τους και τους ενθαρρύνουν να τα χρησιμοποιήσουν. Αυτό δεν συνδέεται με κάποιο μάθημα αλλά τα ιστολόγια αντιμετωπίζονται ως μία σημαντική δραστηριότητα για την επικοινωνία και την ανάπτυξη ιδεών. Επίσης υπάρχει και το θέμα της ευθύνης των διδασκόντων, των ιδρυμάτων και των συντονιστών ομάδων για την υποστήριξη αυτού του τρόπου διδασκαλίας εκτός της ώρας των μαθημάτων. Άλλα ιδρύματα επιχειρούν να παράσχουν περιβάλλοντα τύπου προσωπικής μάθησης στα πλαίσια των δικών τους Συστημάτων Διαχείρισης Μάθησης. Μία ακόμα προοπτική για εφαρμογή των PLEs είναι η αυτο-στήριξη και μάθηση μέσω ομάδας ισότιμων μελών -peer group learning-.

Γιατί είναι σημαντικά τα PLEs

Τα PLE σηματοδοτούν μία μετατόπιση από τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητευόμενοι απορροφούν πληροφορίες μέσω ανεξάρτητων διαύλων όπως η βιβλιοθήκη, ένα σύστημα LMS ή ένα textbook σε ένα νέο πρότυπο μάθησης στο οποίο οι μαθητευόμενοι δημιουργούν συνδέσμους από ένα αυξανόμενο πίνακα πηγών που μπορούν να επιλέξουν και να τις οργανώσουν. Με αυτή την έννοια τα PLEs λειτουργούν ως επέκταση του ιστορικού μοντέλου της προσωπικής έρευνας. Τα PLEs επίσης τοποθετούν τους μαθητευόμενους στη θέση του επικεφαλής της δικής τους εκπαιδευτικής διαδικασίας προκαλώντας τους με αυτό τον τρόπο να εντοπίσουν τα εργαλεία και μέσα τα οποία τους ταιριάζουν καλύτερα. Από το σχεδιασμό τους τα PLEs είναι δομημένα με τέτοιο τρόπο ώστε να προωθούν την αυτοκατεύθυνση.

Ποια είναι τα μειονεκτήματα τους;

Ως μοντέλο εκπαιδευτικό που εξ ορισμού είναι διαρκώς εξελισσόμενο τα PLEs απαιτούν από τους μαθητευόμενους να δεσμεύσουν πόρους για την συντήρηση, οργάνωση και επέκταση των προσωπικών τους περιβάλλοντων. Η διαδικασία της αυτοοργάνωσης της μάθησης προϋποθέτει ένα βαθμό αυτογνωσίας και απαιτεί κάποιο χρόνο για να ωριμάσει. Μερικοί μαθητές όμως μπορεί να μην αφιερώσουν ποτέ τον απαιτούμενο χρόνο για να δομήσουν τη μεταγνώση τους ή τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν πιο αποδοτικά. Επιπλέον και πέρα του γεγονότος ότι πολλοί μαθητές έχουν την ικανότητα να μαθαίνουν νέα διαδικτυακά εργαλεία και εφαρμογές στον υπολογιστή εξίσου πολλοί στερούνται της απαραίτητης ποσότητας πληροφορίας για να διαπιστώσουν πότε κάποιος εκφράζει μία θέση ως ειδήμονας και πότε η θέση του αυτή απλά είναι προσωπική τοποθέτηση και καλό θα ήταν οι διδάσκοντες να αφιερώσουν χρόνο στη συζήτηση για την εκτίμηση τέτοιων θέσεων.

Επίλογος

Τα PLEs προήλθαν ως αποτέλεσμα της εξέλιξης του Web 2.0 και της επίδρασης που είχε στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ως τέτοιο προϊόν είναι πιθανόν να αποτελέσει νέο είδος στις εκπαιδευτικές θεωρίες, γνωρίζοντας μεγάλη αναγνώριση της αξίας του, τόσο ως πλαίσιο το ίδιο όσο και για τα συστατικά του μέρη. Οι μαθητευόμενοι λοιπόν σταδιακά θα αρχίσουν να δουλεύουν ομαδικά και συνεργατικά και να βασίζονται όλο και περισσότερο στο δίκτυο των επαφών τους για πληροφορίες. Ως αποτέλεσμα ο μαθητευόμενος πιθανότατα θα αναπτύξει πιο γρήγορα για κριτική σκέψη. Καθώς η πρόσβαση στις πληροφορίες από παντού βαίνει διαρκώς αυξανόμενη αυτό δημιουργεί μία αλλαγή στο τεχνολογικό τοπίο και έχοντάς το ως δεδομένο αυτό, τα PLEs μπορούν να αναπαραστήσουν την αναγνώριση της ανάγκης μας για οργάνωση και παρουσίαση των εργαλείων, των πηγών και των πυλών τα οποία οι μαθητευόμενοι κάνουν χρήση σε τακτική βάση ώστε να είναι διαθέσιμα άμεσα από οποιοδήποτε μέρος.

[19], [20]



Social Software



Η παραδοσιακή κατεύθυνση σχεδίασης λογισμικού ήταν προσανατολισμένη στο χρήστη-άτομο. Στο κοινωνικό λογισμικό, όμως, ο προσανατολισμός έχει κατευθυνθεί στο χρήστη-ομάδα. Το κοινωνικό λογισμικόυποστηρίζει τις ομαδικές αλληλεπιδράσεις επιδιώκει να βελτιστοποιήσει την ομαδική εμπειρία αντί της ατομικής. Τα κοινωνικά μέσα μας δίνουν τη δυνατότητα να ξεπεράσουμε τους προηγούμενους περιορισμούς (κυρίως φυσικούς) και να δημιουργήσουμε νέες σφαίρες αλληλεπίδρασης. Επομένως, δημιουργείται ένα νέο πεδίο σχεδίασης, το οποίο αποκαλείται: Σχεδίαση κοινωνικών αλληλεπιδράσεων ή Social Interaction Design.
Μέχρι τώρα, Οι χρήστες δεν είχαν λόγο σε αυτή την διαδικασία. Αποτέλεσμα: πολλές «καινοτομίες» δεν βρήκαν την απήχηση που αναμενόταν. Η σχεδίαση με εστίαση στον χρήστη (User-Centered Design -UCD): προτείνει την ενεργή συμμετοχή των μελλοντικών χρηστών στον σχεδιασμό ενός συστήματος (σε ένα ή περισσότερα στάδια κατασκευής του) και την ουσιαστική εμπλοκή τους στις διαδικασίες λήψεις αποφάσεων.

Με τον όρο περιβάλλον συνεργασίας (ή συνεργατικό περιβάλλον), υποδηλώνεται το σύνολο εκείνο που εμπεριέχει α) την αρχιτεκτονική που επιλέχθηκε κατά τη φάση του σχεδιασμού και β) την υλοποίηση σε επίπεδο λογισμικού που επιτρέπει την παραμετροποίηση των όρων της συνεργασίας. Ακολουθούν οι βασικοί τρόποι δημιουργίας των σεναρίων σχεδίασης, από τα οποία θα προκύψουν οι απαιτήσεις και κατά συνέπεια οι προδιαγραφές του συνεργατικού περιβάλλοντος.

Τρόποι δημιουργίας σεναρίων σχεδίασης

· Εθνογραφική μέθοδος σχεδιασμού (βιντεοσκοπήσεις, συνεντεύξεις, προηγούμενο υλικό, κτλ)
· Συμμετοχικός σχεδιασμός
· Επισκόπηση πρωτοτύπων
· Επαναχρησιμοποίηση προηγούμενων αναλύσεων
· Τυπολογίες σεναρίων
· Σενάρια βασισμένα σε θεωρίες
· Σενάρια βασισμένα σε τεχνολογίες
· Μετασχηματιμοί

Διαφορά του κοινωνικού λογισμικού από το «απλό» Λογισμικό

Είναι σημαντικό να τονίσουμε τη διαφορά του κοινωνικού λογισμικού σε σχέση με το λογισμικό που απευθύνεται σε έναν χρήστη. Στη δεύτερη κατηγορία, ένας μόνο χρήστης μπορεί να έχει εμπειρία αλληλεπίδρασης με την εφαρμογή κατά τη χρησιμοποίησή της. Σίγουρα η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από περισσότερους χρήστες αλλά αυτό συμβαίνει ξεχωριστά στον υπολογιστή του καθενός χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα να μοιραστούν κοινές εμπειρίες, γεγονός το οποίο συμβαίνει με το social software. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ο όρος κοινωνικό (social) θα ήταν προτιμότερο να αντικατασταθεί από όρους όπως ομάδα (group) ή κοινότητα (community). Όμως αντικαθιστώντας τον όρο αυτό θα χανόταν η ουσία της κοινής διαμοιραζόμενης εμπειρίας η οποία συμβαίνει πέραν από μία απλή ομάδα ή μία απλή κοινότητα.

Αρχιτεκτονική

Τα συστήματα συνεργασίας αποτελούνται κυρίως από τρία συστατικά: α) τα κοινόχρηστα δεδομένα, β) τη διεπιφάνεια χρήσης κάθε σταθμού για την απεικόνιση των δεδομένων αυτών και γ) τον έλεγχο της ακεραιότητας και της ενημέρωσης των δεδομένων εξαιτίας της αλληλεπίδρασης των χρηστών πάνω στα δεδομένα. Τα τρία αυτά συστατικά βρίσκονται σε σταθμούς, οι οποίοι είναι συνδεδεμένοι πάνω στο ίδιο δίκτυο. Δύο είναι οι αρχιτεκτονικές που κυριαρχούν στη σχεδίαση συνεργατικών συστημάτων, αυτή της κεντρικοποιημένης δομής (centralized architecture) και αυτή της αρχιτεκτονικής πανομοιοτύπων (replicated architecture).
Η κεντρικοποιημένη αρχιτεκτονική στηρίζεται στο κλασσικό μοντέλο του πελάτη-διακομιστή. Τα κοινόχρηστα δεδομένα και η εφαρμογή (μονάδα επεξεργασίας των δεδομένων) βρίσκονται στον διακομιστή και στον πελάτη βρίσκεται μόνο η διεπιφάνεια οπτικοποίησης των δεδομένων. Κάθε αλλαγή στα δεδομένα πραγματοποιείται από την κεντρική εφαρμογή και οι πελάτες ενημερώνονται για την αλλαγή αυτή λαμβάνοντας την καινούρια δομή και το περιεχόμενο των δεδομένων.

Κανόνες για τη δημιουργία Κοινωνικού Λογισμικού

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη κοινωνικού λογισμικού τα οποία ποικίλλουν στην τυπικότητα, τον επαγγελματισμό, και το βαθμό προσωπικής έκφρασής τους.Η κάθε σελίδα εστιάζει και σε διαφορετικές κατευθύνσεις, οπότε αναλόγως την κατεύθυνση αλλάζει και το περιεχόμενο. Οι σελίδες κοινωνικού λογισμικού έχουν αναπτύξει τρόπους έτσι ώστε να διοχετεύσουν την προσοχή εκεί που πρέπει με κατάλληλες θεματικές μεθόδους. Για παράδειγμα οι σελίδες που αναφέρονται σε επαγγελματική αποκατάσταση είναι καθαρές από αναφορές σε φλέρτ ή άλλες προκαταλήψεις.

Τα θέματα στα οποία χωρίζονται μπορεί να είναι νέα, διαφήμηση, ψυχαγωγία, βιογραφία, πωλήσεις, προϊόντα, συστάσεις, πείρα, προσωπική ζωή. Θέματα τα οποία μπορούν να βαθμολογηθούν για το πόσο καλά είναι, πόσο σχετικά είναι με τον χρήστη και για την δημοτικότητά τους.

Το περιεχόμενο που παράγεται από τους χρήστες

Υπάρχουν δύο διαστάσεις στο περιεχόμενο που παράγεται από τον χρήστη: ο συνεισφέρων και η συνεισφορά. Παρ’ότι υπάρχει μια γνωστή έκφραση ότι οι άνθρωποι είναι το περιεχόμενο, στις σελίδες κοινωνικού λογισμικού το περιεχόμενο ποικίλλει σύμφωνα με την έμφασή τους στους συνεισφέροντες και στις συνεισφορές ανάλογα με το τι είδους το σύστημα είναι, και το είδος συμμετοχής που η περιοχή ενθαρρύνει.Ένα πράγμα που έχουν αυτές οι σελίδες κοινό είναι ότι δεσμεύουνε τους χρήστες με το να τους καταστήσουν ορατούς και να παρέχουνε τρόπους με τους οποίους οι ίδιοι οι χρήστες να αντιλαμβάνονται οτι είναι ορατοί από άλλους χρήστες. Όταν το περιεχόμενο βασίζεται στους συνεισφέροντες τότε έχει σημασία το πώς θα παρουσιάσεις τον εαυτό σου. Όλοι μας γνωρίζουμε το πώς θα παρουσιάσουμε τον εαυτό μας στους άλλους, και κάποιοι από μας δεν έχουν πρόβλημα στο να κάνουν μικρές διαστρεβλώσεις όπως το να επεξεργαστούμε τις φωτογραφίες μας ή να παραλείψουμε ή να παραποιήσουμε στοιχεία που αφορούν εμάς.Έτσι όπως τα προηγούμενα είναι τρόποι πυ παρουσιάζουμε τους εαυτούς μας σε άλλους, υπάρχει πάντα και η ανάγκη για ανατροφοδότηση και για το ποσοστό αναγνώρισης από τους άλλους. Αυτό γίνεται όταν ο χρήστης ελέγχει άν άλλοι βλέπουν το προφίλ του, άν έχει σχολιαστεί το προφίλ του, άν έχουν προστεθεί σχόλια ή άν έχει προστεθεί το όνομά του σε φωτογραφίες.

Με την ανάπτυξη του social software έγινε αντιληπτό ότι το να σχεδιάσει κανείς λογισμικό για μεγάλες ομάδες ατόμων είναι κάτι πολύ δύσκολο χωρίς να υπάρχει προηγούμενη εμπειρία, λόγω της αλληλεπίδρασης που υπάρχει
μεταξύ των ατόμων που αποτελούν τις εκάστοτε ομάδες. Αποτέλεσμα αποτελεί η εξειδίκευση των σχεδιαστών social software και η διαφοροποίησή τους από σχεδιαστές λογισμικού που απευθύνεται σε έναν χρήστη. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των χρηστών του λογισμικού αυτού αποτελεί την κύρια διαφορά και την αιτία του παραπάνω γεγονότος.

[21], [23]


Αναφορές


  1. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L1.pdf
  2. http://aehci2009.wikispaces.com/Web+2.0%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  3. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L2.pdf
  4. http://aehci2009.wikispaces.com/Connectivism%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  5. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L3.pdf
  6. http://aehci2009.wikispaces.com/Wikis%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  7. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L4.pdf
  8. http://aehci2009.wikispaces.com/Blogging%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  9. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L5.pdf
  10. http://www.searchenginemarketing.gr/blog/archives/175
  11. http://away.gr/2009/11/25/twitter-wordpress-blogger-blogging-vs-microblogging/
  12. http://www.aboutnet.gr/about-news/86-witter-21-
  13. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L6.pdf
  14. http://aehci2009.wikispaces.com/Podcasting%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  15. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L7.pdf
  16. http://aehci2009.wikispaces.com/SocialBookmarking%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  17. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L8.pdf
  18. http://aehci2009.wikispaces.com/%CE%9A%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE+%CE%94%CE%B9%CE%BA%CF%84%CF%8D%CF%89%CF%83%CE%B7+%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  19. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L9.pdf
  20. http://aehci2009.wikispaces.com/PLEs+%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29
  21. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L10.pdf
  22. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L11.pdf
  23. http://aehci2009.wikispaces.com/%CE%A3%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%B7+%CE%9A.%CE%9B.+%28%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%29