Podcasting

1. Τα βασικά σημεία:

· Ορισμός της έννοιας-τεχνολογικής εφαρμογής
· Μερικά ιστορικά στοιχεία
· Τεχνολογικά πλεονεκτήματα
· Διαδικασία Παραγωγής
· Εργαλεία
· Χαρακτηριστικά ύφους
· Εκπαιδευτική αξιοποίηση
· Κρίσιμα θέματα
· Μειονεκτήματα
· Πηγές-Αναφορές

2. Ορισμός της έννοιας-περιγραφή της τεχνολογικής εφαρμογής

Ο όρος podcasting εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2004 και αναφέρεται σε μια μέθοδο επικοινωνίας που επιτρέπει στον καθένα να δημιουργεί εύκολα ηχητικές δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο, υπό τη μορφή ψηφιακών αρχείων ήχου. Οι δημοσιεύσεις αυτές αναρτώνται σταδιακά-ως μια σειρά επεισοδίων, δημιουργώντας έτσι το αντίστοιχο κανάλι. Από τη στιγμή που μια δημοσίευση θα αναρτηθεί, γίνεται διαθέσιμη στους χρήστες για να την κατεβάσουν από οπουδήποτε και οποτεδήποτε επιθυμούν- αν και συνήθως, το λογισμικό αναγνωρίζει τα καινούρια αρχεία μέσω rss ενημερώσεων, και τα κατεβάζει αυτόματα στη συσκευή του χρήστη. Τα αρχεία αυτά μπορούν στη συνέχεια να επανεκτελεστούν οποιαδήποτε στιγμή από διαφορετικές συσκευές αναπαραγωγής ήχου, όπως για παράδειγμα οι συσκευές MP3, οι προσωπικοί υπολογιστές, τα ipod και τα κινητά τηλέφωνα. Λεξικολογικά ο όρος “podcast” προέρχεται από τις λέξεις “ipod” και “broadcast” [1, 2]. Έγινε κυρίως γνωστό ως κίνηση τόσο ερασιτεχνών όσο και επαγγελματιών στο διαδίκτυο και αποτελεί ένα είδος ραδιοφώνου "κατ' αίτηση" δηλαδή ραδιόφωνο που μπορεί κανείς να ακούσει όποτε το ζητήσει [3].
Εκτός από το podcast, έχουν εισαχθεί οι όροι screencast και vodcast, για να περιγράψουν τα αρχεία που συνδυάζουν ήχο και καταγραφή χρήσης της οθόνης και ήχο και video αντίστοιχα.
H λέξη 'Podcast' ανακηρύχθηκε Λέξη του Έτους 2005 από του εκδότες του New Oxford American Dictionary. Επιλέχθηκε λόγω του ότι άρχισε να χρησιμοποιείται ευρύτατα ο όρος ενώ η ευκολία εγγραφής ήχου αλλά κυρίως αναπαραγωγής mp3 έδινε σε όλους τους χρήστες τη δυνατότητα δημιουργίας αλλά και αναπαραγωγής podcast με μια σύνδεση στο διαδίκτυο [4].

3. Μερικά ιστορικά στοιχεία

Πρόδρομος του podcasting θεωρείται το web radio. Τα podcasts αρχικά καλούνταν audio blogs (ηχητικά ιστολόγια), τα οποία είναι μια επέκταση των τυπικών ιστολογίων, όπου οι bloggers αντικαθιστούν τα άρθρα κειμένου με ηχογραφήσεις. Οι εικόνες (που είναι συνηθισμένες στα ιστολόγια) συνεχίζουν να συνοδεύουν τις αφηγήσεις. Τα audio blogs κληρονομούν τα βασικά χαρακτηριστικά των ιστολογίων: η πληροφορία εξακολουθεί να είναι οργανωμένη με χρονολογική σειρά, γίνεται χρήση των τροφοδοτήσεων RSS, ενώ σημαντική παραμένει η ευκολία στη δημοσίευση [1].
Η ιδέα δημιουργήθηκε από τον Adam Curry πρώην DJ του μουσικού σταθμού MTV ο οποίος δημιούργησε το δημοφιλές πρόγραμμα iPodder το οποίο ενημερώνει αυτόματα για νέες εκπομπές όποτε είναι διαθέσιμες. Σε διάστημα ενός μόνο χρόνου (από το 2004 που πρωτοδημιουργήθηκαν σταθμοί που λειτουργούν με podcasting) το Podcasting γνωρίζει τεράστια ανάπτυξη. Οι Adam Curry, Tristan Louis και Dave Winer συνεργάζονται χρησιμοποιώντας την RSS τεχνολογία και το πολυμεσικό περιεχόμενο που παρήγαγαν για να διαθέσουν το πρώτο podcast.
Το 2003 ο Stephen Downes χρησιμοποίησε RSS για να προσφέρει αρχεία ήχου (εφαρμογή Ed Radio), ενώ την ίδια χρονιά, ο Christopher Lydon, που έχει ραδιοφωνική εκπομπή, αρχίζει να αναρτά MP3 αρχεία των συνεντεύξεων με τους καλεσμένους του στο ιστολόγιό του.
Η πρώτη εμφάνιση του όρου “podcast” απαντάται στην εφημερίδα “The Guardian” το 2004, οπότε και ξεκινά η ευρύτατη διάδοσή του. Σύμφωνα με το άρθρο του Ben Hammersley, «με το συνδυασμό της οικειότητας της φωνής, της διαδραστικότητας του ιστολογίου και της ευκολίας φορητότητας του κατεβάσματος ενός MP3, η ‘δουλειά’ του Lydon δείχνει να συνδυάζει τα καλύτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, και όχι μόνο για τον ακροατή…» . [1, 5, 6].

4. Τεχνολογικά Πλεονεκτήματα

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του podcasting συγκριτικά με άλλα μέσα αναπαραγωγής ήχου και video (ραδιόφωνο, τηλεόραση) είναι ότι το ψηφιακό αρχείο είναι διαθέσιμο οποιαδήποτε στιγμή, προσβάσιμο από οπουδήποτε και επανεκτελέσιμο. Η διαφορά του από τα συνηθισμένα αρχεία ήχου είναι ότι παρέχει ροές RSS, μπορεί κάποιος χρήστης να εγγραφεί και να λαμβάνει ενημερώσεις σχετικές με ανανέωση του περιεχομένου, ενώ οι χρήστες αποφεύγουν τη διεργασία “click and wait”.
Το αρχικό σκηνικό της διαθεσιμότητας των ψηφιακών ηχητικών δημοσιεύσεων άλλαξε ραγδαία από το 2005, όταν η Apple δημιούργησε τον πρώτο κατάλογο podcasts και τον ενσωμάτωσε στο iTunes. Με την προσθήκη στα audio blogs-όπως ήταν η αρχική τους ονομασία- της δυνατότητας εγγραφής σε ενημερώσεις και τη συγκέντρωση των ενημερώσεων αυτών σε έναν κατάλογο, οι δημοσιεύσεις έγιναν διαθέσιμες προς επανεκτέλεση οποιαδήποτε στιγμή από μια φορητή συσκευή αναπαραγωγής. Η αύξηση των συσκευών αναπαραγωγής ήχου σε μορφή mp3, η παροχή λογισμικού ανοικτού κώδικα για τη δημιουργία και ανάρτηση podcast, καθώς και η στάση των μεγάλων μέσων ενημέρωσης απέναντι στα podcasts, δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για την ολοένα και μεγαλύτερη αποδοχή τους [1].
Αυτό που διαφοροποιεί το podcasting από τα υπόλοιπα web2.0 εργαλεία είναι η φορητότητα: πληροφορία διαθέσιμη και προσβάσιμη από οποιονδήποτε, οπουδήποτε και οποτεδήποτε με αυτόματη παράδοση. Οι χρήστες αποφασίζουν πότε, πού, πώς και τι θα ακούσουν, ενώ, λόγω της εγγραφής σε RSS, μπορούν να συλλέγουν podcast από διαφορετικούς παραγωγούς, τα οποία σχετίζονται με τα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη.
Για παράδειγμα ένα podcast μπορεί κάποιος να το ακούει: στο mp3 player του όταν είναι στο μετρό, στο αυτοκίνητο του καθώς πηγαίνει στη δουλειά, στον υπολογιστή του ή στο στερεοφωνικό του καθώς κάνει κάποια δραστηριότητα [7].

5. Διαδικασία Παραγωγής

Πόσο δύσκολο όμως είναι να δημιουργήσει κάποιος ένα podcast; Χρειάζεται εξειδικευμένα προγράμματα επεξεργασίας ήχου και τεχνικές γνώσεις; Απαιτείται στούντιο ηχογράφησης;
Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά είναι μια: ένα podcast δημιουργείται εύκολα, χωρίς πολύπλοκα λογισμικά και γνώσεις ηχητικής παραγωγής. Αρκεί ένα μικρόφωνο, ένα εργαλείο για την εγγραφή του ήχου σε μορφή Mp3, ένα εργαλείο για τη δημιουργία του rss-feed και την εγγραφή των χρηστών στο podcast, και ένας εξυπηρετητής ιστού για τη φιλοξενεία του. Υπάρχουν λογισμικά ανοικτού κώδικα για καθεμιά από τις παραπάνω ενέργειες, γεγονός που ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής και συντήρησης καναλιών podcasts.
Για τη δημιουργία ενός επιτυχημένου podcast σημαντικό είναι να ακολουθηθεί ένα καλώς ορισμένο σενάριο. Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει το στάδιο προετοιμασίας, τον καθορισμό της μουσικής υπόκρουσης και την εκτέλεση. Κατά το στάδιο της προετοιμασίας ορίζονται με σαφήνεια το θεματικό αντικείμενο του podcast, το κοινό στο οποίο απευθύνεται, η διάρκειά του και η δομή οργάνωσής του. Μια τυπική διάρθρωση ενός podcast περιλαμβάνει μια μουσική εισαγωγή (που επαναλαμβάνεται στα διαφορετικά επεισόδια), ένα καλωσόρισμα και μια περίληψη της θεματολογίας, το κυρίως «σώμα» του podcast, στο οποίο καλύπτονται αναλυτικότερα οι βασικές διαστάσεις του θέματος, και εν κατακλείδι, η αποφώνηση, με την οποία ο ομιλητής ευχαριστεί το κοινό και το ενημερώνει για το θέμα του επόμενου επεισοδίου [1].
Εφόσον έχει σχεδιαστεί το σενάριο του podcast, η διαδικασία της παραγωγής και επεξεργασίας απλουστεύεται και επαφίεται σε μια καλή ηχογράφηση. Για να επιτευχθεί μια καλή ηχογράφηση αρκεί να τηρηθούν ορισμένοι απλοί κανόνες στην τοποθέτηση του μικροφώνου και στην άρθρωση του λόγου, ενώ λίγο περισσότερο προσεκτικός πρέπει να είναι ο δημιουργός κατά τη συνένωση διαφορετικών τμημάτων, ως προς το συγχρονισμό. Επίσης, κρίσιμο θέμα αποτελεί η επιλογή του μουσικού θέματος, το οποίο θα πρέπει να είναι «podsafe»: μουσική που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί νόμιμα και διανέμεται δωρεάν [1, 10].
Η χρονική διάρκεια του podcast δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέγιστο χρόνο δυνατής εστίασης της προσοχής των επιδιωκόμενων ακροατών, ενώ οι παρεχόμενες στο χρονικό αυτό πλαίσιο πληροφορίες δεν θα πρέπει να είναι πολύ πυκνές και πολύπλοκες. Η τυπική διάρκεια ενός podcast κυμαίνεται από τρία έως έξι λεπτά, ενώ οι ακροατές συνήθως προτιμούν ηχητικές δημοσιεύσεις με πρακτικό ενδιαφέρον, παρά με θεωρητικές αναλύσεις. Παρόλα αυτά, θεματικά αντικείμενα τα οποία είναι περισσότερο εύληπτα μέσα από άλλες αναπαραστάσεις (π.χ. οπτικές), είναι προτιμότερο να μη προσεγγίζονται μέσα από την τεχνική του podcasting [1].
Τέλος, ο σταθερός ρυθμός δημοσιεύσεων των επεισοδίων δημιουργεί μια αίσθηση αξιοπιστίας απέναντι στο δημιουργό και μια προστιθέμενη αξία στη συνολική προσπάθεια οργάνωσης και δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου αποτελέσματος [1].

6. Εργαλεία

Για την επεξεργασία και εγγραφή ήχου μπορεί να χρησιμοποιηθούν διάφορα εργαλεία. Ενδεικτικά αναφέρουμε το Audacity (http://www.audacity.com). Το Audacity είναι ένα ανοιχτού κώδικα εργαλείο επεξεργασίας ήχου. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι ότι επιτρέπει την ταυτόχρονη επεξεργασία πολλαπλών αρχείων ήχου, χωρίζοντας τα σε πολλαπλά κανάλια επεξεργασίας. Το Audacity παρέχει στο χρήστη μια εύκολη διασύνδεση. Όπως τα περισσότερα προγράμματα επεξεργασίας ήχου, έτσι και το Audacity ενσωματώνει κάποιες βασικές λειτουργίες σε θέματα επεξεργασίας, όπως: αντιγραφή μέρους του ήχου, αποκοπή, επικόλληση , διαγραφή, trimming (διαγράφει τα πάντα εκτός της επιλογής), splitting (διαχωρίζει σε ξεχωριστό αρχείο την επιλογή), εισαγωγή σιωπής, διαχωρισμό ακουστικών καναλιών (αριστερό και δεξί), αντίγραφο της επιλογής (duplicate), παραγωγή λευκού θορύβου ή παραγωγή τόνου συγκεκριμένης συχνότητας, Άλλες δυνατότητες είναι η ηχογράφηση από μικρόφωνο, είσοδο γραμμής (line) ή άλλες πηγές και η ηχογράφηση μέχρι και 16 καναλιών ταυτόχρονα. Στο Audacity, είναι αρκετά εύκολο να κάνεις μίξη πολλών αρχείων ήχου σε ένα (Η λειτουργία αυτή επιτυγχάνεται μέσα από το μενού project/import audio), να αλλάξεις τον τόνο χωρίς να αλλάξεις τον ρυθμό, να απομακρύνεις στατικό, σφύριγμα, βούισμα ή άλλους θορύβους που υπάρχουν στο βάθος [1, 8].
Υπάρχουν όμως και άλλα εργαλεία. Για παράδειγμα, το aviary είναι μια ολόκληρη ομάδα εφαρμογών σχεδιασμένη έτσι ώστε να σας προσφέρει όλα τα απαραίτητα μέσα και εργαλεία για την έκφραση της δημιουργικότητας του παραγωγού. Ένα από τα εργαλεία της aviary είναι το myna audio editor (http://aviary.com/tools/myna). Το Myna επιτρέπει τη δημιουργία ήχων remixes με ηχητικά εφέ και δικά του όργανα για καταγραφή ακόμη και της φωνής και το πλεονέκτημά του είναι ότι δεν χρειάζεται να γίνει λήψη ή εγκατάσταση, γιατί είναι μια εντελώς δωρεάν υπηρεσία σε απευθείας σύνδεση. Ο χρήστης απλά πρέπει να εγγραφεί και να δημιουργήσει ένα λογαριασμό, αν θέλει να αποθηκεύει τις δημιουργίες του [9].
Στη συνέχεια, το podcast θα πρέπει να ανεβεί προς δημοσίευση. Το Podcast.com(http://podcast.com/) είναι μια ιστοσελίδα στην οποία μπορούμε να ανεβάζουμε και να ακούμε τα podcasts που δημιουργούμε αλλά και αυτά που δημιούργησαν οι άλλοι χρήστες. Μπορούμε να κάνουμε Subscribe στα podcasts που θέλουμε αλλά και να κατεβάσουμε podcasts στον υπολογιστή μας. Αυτή τη στιγμή φιλοξενεί πάνω από 85 χιλιάδες podcasts. Άλλος ένας προτεινόμενος χώρος είναι το Podcast Alley (http://www.podcastalley.com). Τέλος, άλλος ένας δημοφιλής τόπος είναι το Internet Archive (http://www.archive.org/). Το Internet Archive, είναι μη κερδοσκοπικός ιστοχώρος για τη δημιουργία μιας ψηφιακής βιβλιοθήκης διαδικτυακών ιστοτόπων και άλλων ψηφιακών μορφών καλλιτεχνικών τεχνουργημάτων [1, 9].
Προκειμένου οι χρήστες να μπορούν να εγγραφούν στο podcast, μπορεί να χρησιμοποιηθεί το Feed Burner (http://feedburner.com) για τη δημιουργία του XML αρχείου [1].
Κατά τη δημιουργία του podcast, ο δημιουργός μπορεί να προσθέσει μουσική υπό την προϋπόθεση να είναι “podsafe” μουσική: μουσική που μπορεί νόμιμα να χρησιμοποιηθεί και διανέμενται δωρεάν. Podsafe μουσική συνήθως διανέμεται με την άδεια Creative Commons που επιτρέπει στους podcasters να τη χρησιμοποιούν με την προϋπόθεση ότι αναφέρουν το συνθέτη του κομματιού.
Η χρήση loyalty-free (χωρίς δικαιώματα) μουσικής μπορεί να εξυπηρετήσει κάποιες από τις μουσικές ανάγκες των podcasters, χρειάζεται όμως προσοχή σε ότι αφορά τους όρους χρήσης μια και κάποιες άδειες περιλαμβάνουν μόνο το δικαίωμα της μετάδοσης και όχι αυτό της διανομής αντιγράφων για καταφόρτωση [10].
Από το χώρο των μουσικών προγραμμάτων το Garage Band της Apple και το Acid της Sony παρέχουν ένα εύκολο τρόπο δημιουργίας μουσικής (μουσικό θέμα & παραλλαγές, γέφυρες, ηχητικά εφφέ) για χρήση σε podcasts μέσω της χρήσης/μίξης χιλιάδων μουσικών φράσεων ελεύθερων της υποχρέωσης καταβολής δικαιωμάτων που τα συνοδεύουν . Επίσης o δικτυακός τόπος www.opsound.org προσφέρει δωρεάν και ελεύθερα δικαιωμάτων έργα διαφόρων καλλιτεχνών ανά τον κόσμο για αντιγραφή, επεξεργασία και μετάδοση [10].
Tέλος, πολλοί ανεξάρτητοι δημιουργοί επιτρέπουν χρήση της μουσικής τους σε podcasts με αντάλλαγμα την αναφορά του ονόματος και του έργου τους [10].

7. Χαρακτηριστικά ύφους

Το ύφος του ομιλητή ενός podcast μπορεί να ποικίλει: να είναι σοβαρό, διασκεδαστικό, σε μορφή συνέντευξης, δημοσιογραφικό, και πολλά άλλα. Πάντα όμως, φέρει στοιχεία του ίδιου του ομιλητή. Οι ηχητικές καταγραφές δημιουργούν μια αίσθηση παρουσίας και αμεσότητας και μια εμπλουτισμένη συναισθηματική εμπειρία. Έχει αποδειχθεί ότι η προσαρμογή της συχνότητας του ήχου της φωνής, του ρυθμού, του ηχοχρώματος, της έντασης και άλλων φωνολογικών χαρακτηριστικών διευρύνει σημαντικά το κανάλι επικοινωνίας με τους ακροατές. Είναι σημαντικό ο δημιουργός του podcast να αποφεύγει να χρησιμοποιεί ταυτόχρονα πολλά διαφορετικά στοιχεία ύφους προκειμένου το ηχητικό αρχείο να μη μπερδεύει ή κουράζει τους ακροατές [1].

8. Εκπαιδευτική αξιοποίηση

Ας εστιάσουμε λίγο στην εκπαίδευση. Στο παρελθόν έχουν γίνει προσπάθειες εκπαιδευτικής ένταξης και αξιοποίησης στην των ηχητικών μέσων. Μια τέτοια προσπάθεια συμπεριελάμβανε τη χρήση του ραδιοφώνου. Ωστόσο, η παροδική του μορφή και η καθορισμένη ώρα μετάδοσης δημιούργησαν σημαντικά προβλήματα. Μια άλλη μέθοδος που εφαρμόστηκε ήταν η χρήση κασετών με εκπαιδευτικές ηχογραφήσεις. Στην περίπτωση αυτή οι μαθητευόμενοι αντιμετώπισαν το μέσο ως προσωπικό και ανεπίσημο, και δεν κατάφερε να βρει ανταπόκριση.
Σήμερα, με την τεχνολογία να στρέφεται σημαντικά προς τη χρήση του podcasting, γίνονται και πάλι προσπάθειες οργανικής ένταξης του μέσου αυτού στην εκπαίδευση. Μήπως τελικά αυτή η τεχνολογική εφαρμογή με τα πολυμεσικά χαρακτηριστικά θα μπορούσε να αποτελέσει μια εκπαιδευτική μέθοδο ανεπίσημης μάθησης με σημαντικά οφέλη; Μπορεί να ενσωματωθεί οργανικά και αν ναι, με ποιους τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί εκπαιδευτικά; Με ποια μορφή, σε ποια έκταση και για ποιους σκοπούς μπορεί το podcasting να ενταχθεί στη διδακτική πράξη; Πώς διαφοροποιείται ο ρόλος των παραδοσιακών φορέων εκπαίδευσης; [11]
Ας σκεφτούμε μερικά παραδείγματα.
· Με μια σειρά από επεισόδια μπορεί ο καθηγητής να δίνει εν συντομία τις περιλήψεις των διαλέξεων και να επισημαίνει τα πιο σημαντικά σημεία του μαθήματος
· Διακεκριμένες προσωπικότητες του γνωστικού αντικειμένου μπορούν να συμβάλλουν ως «προσκεκλημένοι» για να εξηγήσουν δυσκολότερα ζητήματα
· Οι μαθητές μπορούν να πάρουν συνεντεύξεις από ειδικούς εκπροσώπους σε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού
· Οι μαθητές μπορούν όλοι μαζί να δημιουργήσουν ένα ηλεκτρονικό κανάλι με τα νέα του σχολείου υπό τη μορφή σύντομων δημοσιεύσεων
· Οι μαθητές μπορούν να συνθέσουν περιλήψεις άρθρων, βιβλίων, ταινιών και να σχολιάσουν, να αξιολογήσουν, να προτείνουν, να μοιραστούν με τους συμμαθητές τους τις απόψεις τους.
· Οι μαθητές μπορούν να δημιουργήσουν και να επεξεργαστούν πολυμεσικό υλικό και να κατανοήσουν με τον τρόπο αυτό την ίδια την έννοια των «πολύσεων»
· Μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, συμπληρώνοντας τις παραδοσιακές μεθόδους.
· Κατά τη διεξαγωγή συνεδρίων, οι ομιλίες των συμμετεχόντων μπορούν να καταγράφονται και να αναρτώνται στην επίσημη σελίδα του συνεδρίου.
· Οι εκφωνήσεις των ασκήσεων μπορούν να δίνονται από τους διδάσκοντες με τη μορφή αυτή. Αξιοποιώντας τα χαρακτηριστικά του ύφους της φωνής, οι διδάσκοντες μπορούν με τον τρόπο αυτό να επισημαίνουν σημαντικά σημεία των ασκήσεων ή ακόμα και να υποδεικνύουν βοηθητικά στοιχεία για την επίλυσή τους.
Μπορεί καθένας να σκεφτεί δεκάδες παραδείγματα διαφορετικής εφαρμογής του podcasting [1, 13, 14, 15].
Από το 1984 ο Durbridge είχε σημειώσει τα εκπαιδευτικά πλεονεκτήματα των δραστηριοτήτων ήχου σε σχέση με τα έντυπα μέσα, διατυπώνοντας ότι η φωνητική μορφή των λέξεων μπορεί να επηρεάσει τόσο τις γνωστικές λειτουργίες (προσθέτοντας καθαρότητα και νόημα) όσο και τα κίνητρα της μάθησης (μεταφέροντας επιπλέον του περιεχομένου, συναισθηματικά στοιχεία του δημιουργού) [1].
Το podcasting στην εκπαίδευση έχει αξιοποιηθεί σε δύο άξονες: για επανάληψη και για υποστήριξη. Οι αντικειμενικοί στόχοι που τίθενται συμπεριλαμβάνουν τον εμπλουτισμό της εκπαίδευσης από απόσταση, τη διευκόλυνση της αυτό-εκπαίδευσης, την υποβοήθηση ατόμων με μειωμένες δεξιότητες στην ανάγνωση, τον εμπλουτισμό των εμπειριών των εκπαιδευόμενων με υψηλού επιπέδου μαθησιακές ικανότητες και τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευόμενων από διαφορετικές χώρες. Το iTunes U της Apple έχει αποτελέσει μια δημοφιλή πλατφόρμα για διαμοίραση podcasts εκπαιδευτικού περιεχομένου τόσο σε μορφή ήχου όσο και σε μορφή βίντεο, συμπεριλαμβάνοντας διαλέξεις προερχόμενες από περισσότερα από πενήντα πανεπιστήμια [1, 12].
Το κύριο χαρακτηριστικό του podcasting, η φορητότητα, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη δημοτικότητά του, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό την εκδήλωση ενδιαφέροντος για ένταξη της τεχνολογίας αυτής στην εκπαίδευση. Οι υποστηρικτές του podcasting προτείνουν ότι με την ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας μπορούν να βελτιωθούν τα μαθησιακά αποτελέσματα. Την πρόταση αυτή τη στηρίζουν στο γεγονός ότι το podcasting μπορεί να επαυξήσει την αίσθηση δέσμευσης των εκπαιδευόμενων παρέχοντάς τους επιπλέον κίνητρα.
Εκτός από μέσο έκφρασης και επικοινωνίας, το podcasting συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων άρθρωσης λόγου σε συνδυασμό με πρακτικές δεξιότητες σε θέματα τεχνολογίας μέσα από δράση και πειραματισμό. Οι μαθητές διευρύνουν τις εκφραστικές τους δυνατότητες και εμπλέκονται με πολλαπλούς ρόλους: του παραγωγού, του διδάσκοντα, του αφηγητή, του σχολιαστή, του δημοσιογράφου, του ηθοποιού, του ακροατή.

9. Τι είναι όμως αυτό που κάνει ένα εκπαιδευτικό podcast επιτυχημένο;

Κάθε δημοσίευση θα πρέπει να είναι στοχευμένη στο περιεχόμενο, περιεκτική και παραδειγματική: το podcast δεν αντικαθιστά το κυρίως μέσο που περιέχει την πληροφορία, αλλά το συμπληρώνει και το συνοψίζει. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα podcasts παρέχουν μικρή βελτίωση στη μαθησιακή διαδικασία. Η βελτίωση αυτή εντοπίζεται κυρίως στην υποστήριξη ατόμων με ειδικές μαθησιακές δεξιότητες. Διαφαίνεται ότι ενισχύει την αίσθηση συμμετοχής σε μια μαθησιακή κοινότητα, καθώς ενδυναμώνει τη συμμετοχική κουλτούρα στον παγκόσμιο ιστό της γνώσης. Επίσης, ενδυναμώνει τους μαθητές να ανακαλύψουν, να αναπτύξουν, να εφαρμόσουν και να επεκτείνουν τη δημιουργικότητά τους, μιας και είναι περισσότερο συμβατό με μαθησιακά στυλ στα οποία πολλές φορές δεν υπάρχει επικέντρωση (πολλαπλές νοημοσύνες). Ακόμα, φαίνεται ότι αποτελεί ένα μέσο που φέρνει την εκπαίδευση πιο κοντά στις τεχνολογίες με τις οποίες είναι ήδη εξοικειωμένοι οι περισσότεροι μαθητές. Τέλος, το γεγονός ότι προωθεί την αντίληψη «μάθηση οπουδήποτε, οποτεδήποτε», και ευνοεί την κατανόηση έναντι της αποστήθισης, το καθιστά έναν πόρο που εμπλουτίζει την οικολογία της μάθησης [1, 12, 13].

10. Κρίσιμα θέματα

Η ενσωμάτωση ηχητικών δημοσιεύσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μεταβάλλεται ο ρόλος των παραδοσιακών φορέων εκπαίδευσης; Μήπως τελικά η εγκαθίδρυση αυτής της ανεπίσημης μορφής μάθησης, από τη στιγμή που οι διαλέξεις των σημαντικότερων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων καθίστανται διαθέσιμες και άμεσα προσβάσιμες από οποιονδήποτε, από οπουδήποτε και οποτεδήποτε, προκαλέσει αύξηση των απουσιών από τις διαλέξεις και μείωση της απόδοσης;
Έρευνες έχουν δείξει ότι έχει παρουσιαστεί σημαντική βελτίωση στους βαθμούς των εργασιών των μαθητευόμενων, δεν παρατηρήθηκε μείωση του βαθμού συμμετοχής στις διαλέξεις, ενώ αντίθετα αυξήθηκε ο αριθμός των εγγεγραμμένων σε διαλέξεις που εμπλουτίζονται από ηχητικές δημοσιεύσεις [1].
Είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να ορίσουμε τη μεταβολή στο ρόλο των παραδοσιακών μέσων εκπαίδευσης [12].
Υπό ένα τελείως διαφορετικό πρίσμα, κρίσιμο σημείο αποτελεί επίσης ο προσδιορισμός των κανόνων για την προστασία από την έκθεση των προσωπικών δεδομένων των μαθητών και η απαίτηση για γονική άδεια για τη δημοσίευση podcast.

11. Μειονεκτήματα

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα των podcast είναι το pacing, ο ρυθμός που επιβάλλεται έναντι της ευελιξίας ανάγνωσης ενός κειμένου. Καλό είναι να δίνεται και το transcript για αυτούς που θέλουν να διαβάσουν το κείμενο. Για θεματολογία θεωρητικού προσανατολισμού, πρέπει να υιοθετηθούν περισσότερο εξειδικευμένες προσεγγίσεις κατά τη σύνθεση του podcast, προκειμένου το αποτέλεσμα να μη είναι δυσνόητο, ανιαρό και υπερβολικό. Επίσης δύσκολη είναι η ταυτόχρονη εγγραφή πολλών διαφορετικών φωνών μιας συζήτησης. Μεταξύ άλλων, ένα ακόμα μειονέκτημα του podcasting είναι ότι δεν είναι εύκολες οι αναζητήσεις στα περιεχόμενά του. Τέλος, η πράξη αποδεικνύει ότι λίγοι είναι εκείνοι οι χρήστες που επανεκτελούν το ίδιο podcast δεύτερη φορά [1].

12. Πηγές

1. http://aehci2009.wikispaces.com/file/view/L6.pdf
2. http://www.edisonresearch.com/home/archives/2009/05/the_podcast_consumer_2009.php
3. http://www.e-forum.gr/phpbb3/viewtopic.php?f=29&t=169
4. http://aehci2009.wikispaces.com/Podcasting
5. http://www.e-forum.gr/phpbb3/viewtopic.php?f=29&t=169
6. http://www.guardian.co.uk/media/2004/feb/12/broadcasting.digitalmedia
7. http://braincharger.net/me/Files/Podcasting_Manual.pdf
8. http://www.etpe.gr/files/proceedings/24/1243242744_%D0%EF%EB%F5%EC%E5%F3%E9%EA%DD%F2%20%C5%F6%E1%F1%EC%EF%E3%DD%F2%20%EC%E5%20%D7%F1%DE%F3%E7%20%C5%CB%20%CB%C1%CA.pdf
9. http://aehci2009.wikispaces.com/Sound+-+based+Podcasting
10. http://aepi.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=120&Itemid=137
11. Campbell, Gardner (2005) “There’s Something in the Air: Podcasting in Education”, Educuase Review, 40, p.33-46.
12. Frydenberg, M. (2008). Principles and Pedagogy: The Two Ps of Podcasting in the Information Technology Classroom. Information Systems Educational Journal, 6(6), pp.3-11.
13. Stephen M. Walls, John V. Kucsera, Joshua D. Walker, Taylor W. Acee, Nate K. McVaugh, Daniel H. Robinson (2009). Podcasting in education: Are students as ready and eager as we think they are? Computers & Education 54 371–378.
14. Lazzari, M. (2009). Creative use of podcasting in higher education and its effect on competitive agency. Computers & Education 52, pp.27-34.
15. Vicenc Fernandez, Pep Simo, Jose M. Sallan (2010). Podcasting: A new technological tool to facilitate good practice in higher education. Computers & Education, 53 (2), 385-392