Ιστολόγια


Παρακάτω παρουσιάζεται ο πίνακας περιεχομένων των επιμέρους ενοτήτων που περιλαμβάνουν τις σημαντικότερες πληροφορίες αναφορά με τα ιστολόγια.

Πίνακας περιεχομένων
  1. Τι είναι το Ιστολόγιο
  2. Βασικά χαρακτηριστικά των blogs
  3. Πώς τα blogs διαφέρουν από τις παραδοσιακές ιστοσελίδες
  4. Τα ιστολόγια ως τρόπος επικοινωνίας
  5. Επίπεδα αλληλεπίδρασης και ιστολόγια
  6. Μπλογκόσφαιρα
  7. Ποιοι κατασκευάζουν και χρησιμοποιούν τα ιστολόγια
  8. Είδη εκπαιδευτικών blogs
  9. Πλεονεκτήματα της χρήσης των ιστολογίων στην εκπαίδευση και λόγοι δημιουργίας τους
  10. Βήματα δημιουργίας ιστολογίου στην τάξη
  11. Ιστολόγια σε βιβλιοθήκες
  12. Λογοκρισία στα blogs
  13. Συμπεράσματα
  14. Σχετικοί σύνδεσμοι
  15. Σχετικά videos
  16. Σχετικές παρουσιάσεις από το Slideshare
  17. Βιβλιογραφία

Τι είναι το Ιστολόγιο

Ένα blog είναι μία ιστοσελίδα στην οποία τα μηνύματα δημοσιεύονται και εμφανίζονται με χρονολογική σειρά, με πρώτο το πιο πρόσφατο.
Συνήθως, τα blogs εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο θέμα, όπως η πολιτική, τα τοπικά νέα κλπ. Κάποια blogs λειτουργούν ως διαδικτυακά ημερολόγια, ένας τρόπος προσωπικής έκφρασης για τον κάθε χρήστη. Ένα τυπικό ιστολόγιο μπορεί να συνδυάσει κείμενο μαζί με εικόνες και βίντεο, αλλά μπορεί και να περιέχει συνδέσμους σε άλλα ιστολόγια και ιστοσελίδες και γενικά σε άλλα μέσα που σχετίζονται με το συγκεκριμένο θέμα.
Από την εμφάνισή τους το 1995, το blogging έχει καθιερωθεί ως ένα δημοφιλές μέσο επικοινωνίας, το οποίο έχει τη δυνατότητα να επηρέασει τη δημόσια γνώμη και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ανά τον κόσμο.
Τα blogs μπορούν να φιλοξενηθούν από ειδικές blog hosting υπηρεσίες, ή μπορούν να κατασκευαστούν χρησιμοποιώντας ειδικό blog λογισμικό σε κανονικές διαδικτυακές hosting υπηρεσίες.

Είναι το κομμάτι του παγκόσμιου ιστού με την πιο ραγδαία άνθηση. Τα weblogs ξεκίνησαν από την Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του ’90, σαν απλές σελίδες με υπερσυνδέσμους, από αν που γνώριζαν να χρησιμοποιούν την HTML (HyperText Markup Language). Το πρώτο weblog τοποθετείται το 19912, από το δημιουργό του παγκόσμιου ιστού, τον Tim Berners-Lee, ο οποίος είχε δημιουργήσει μία ιστοσελίδα - λίστα με ενημερώσεις για καινούρια site. Τα weblogs άρχισαν να χρησιμοποιούνται ευρέως το 1997, αλλά η μεγάλη τους εξάπλωση παρατηρείται το 2003, όταν η εταιρεία Google αγόρασε το Blogger (http://www.blogger.com), λογισμικό για weblogs, που διατίθεται δωρεάν στους χρήστες. Το 2004, τα weblogs κοντεύουν το ένα εκατομμύριο και στην Ελλάδα, το Φεβρουάριο του 2005, κοντεύουν τα χίλια.
Τα weblogs μοιάζουν με ιστοσελίδες, τα χαρακτηρίζουν, όμως, κάποια στοιχεία που τα διαφοροποιούν από αυτές. Οι bloggers παραθέτουν τις σκέψεις τους, σχολιάζουν και επικοινωνούν με άλλους bloggers ή και με άλλα weblogs. Τα μηνύματα - εγγραφές, συνήθως με τη μορφή σύντομων μηνυμάτων (posts), παρουσιάζονται με ανεστραμμένη χρονολογική σειρά. Καταχωρήσεις εμφανίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ημερήσια, εβδομαδιαία και το περιεχόμενο ανανεώνεται συχνά. Γίνονται παραπομπές σε άρθρα, ιστοσελίδες, σε άλλα weblogs και δίνεται στους χρήστες η δυνατότητα για σχολιασμό σε προηγούμενα μηνύματα. Tα μηνύματα που έχουν καταχωρηθεί αρχειοθετούνται. Ο δημιουργός του weblog έχει τη δυνατότητα να παραχωρήσει στους χρήστες δικαιώματα. Οι χρήστες ενημερώνονται, συνήθως με e-mail, εάν υπάρξουν ανανεώσεις ή νέα μηνύματα στο weblog και μπορούν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία RSS για τον ίδιο σκοπό. Οι ενδιαφερόμενοι χρήστες έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο τύπους weblogs:
  1. Τα Hosted weblogs, με τα οποία ο χρήστης δεν χρειάζεται να εγκαταστήσει στον υπολογιστή του κάποιο πρόγραμμα, αλλά το weblog «φιλοξενείται» σε κάποιον απομακρυσμένο υπολογιστή. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα Blogger, που αναφέραμε παραπάνω, και LiveJournal (http://www.livejournal.com/).
  2. Tα Stand-alone weblogs, για τα οποία ο χρήστης πρέπει να εγκαταστήσει στον υπολογιστή του το απαραίτητο λογισμικό. Πολλές φορές το λογισμικό αυτό προσφέρεται με αμοιβή. Το σύστημα αυτό δίνει περισσότερες δυνατότητες για τη διαμόρφωση του weblog, από άποψη template και υπηρεσιών, αλλά απαιτεί περισσότερες τεχνικές γνώσεις από το χρήστη. Τέτοιο λογισμικό είναι οι εφαρμογές MovableType (http://www.movabletype.org/) και WordPress (http://wordpress.org/).
Η χρήση, πάντως, ενός απομακρυσμένου συστήματος είναι η κατάλληλη λύση για κάποιον που εμπλέκεται για πρώτη φορά με weblogs. Η αναζήτηση για weblogs, αλλά και στο περιεχόμενό τους γίνεται μέσα από μηχανές αναζήτησης, όπως η μηχανή Technorati (http://www.technorati.com/) και η Google (http://blogsearch.google.com/blogsearch), σε σχετική σελίδα ή από τη σελίδα του Blogger (http://search.blogger.com/). Οι γνωστές μηχανές αναζήτησης προσπαθούν να διαχωρίσουν τα αποτελέσματα που αφορούν weblogs από τις κανονικές ιστοσελίδες, όχι με επιτυχία πάντα. Για θεματική αναζήτηση υπάρχουν ευρετήρια, όπως τα Eatonweb Portal (http://portal.eatonweb.com/) και Globe of Blogs (http://www.globeofblogs.com/). [2]


Βασικά χαρακτηριστικά των blogs

O όρος blog είναι μία σύνθεση των όρων web και log, κατασκευάζοντας τον όρο web log, το οποίο στη συνέχεια συντέθηκε σε weblog και τέλος blog. Η διαδικασία κατά την οποία κάποιος χρήστης δημιουργεί και συντηρεί ένα blog ή προσθέτει κάποιο άρθρο σε ένα υπάρχον blog ονομάζεται blogging. Κάθε ξεχωριστό άρθρο σε ένα blog ονομάζεται “blog post” ή “post” ή “entry” ή αλλιώς στα ελληνικά «ανάρτηση». Ο χρήστης ο οποίος δημοσιεύει αναρτήσεις ονομάζεται blogger.
Τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται μία ανάρτηση στο ιστολόγιο είναι:
  • Τίτλος: ο κύριος τίτλος της ανάρτηςη
  • Κύριο μέρος (body): κυρίως περιεχόμενο της ανάρτησης
  • Σχόλια: σχόλια που προστίθενται από τους αναγνώστες
  • Permalink: το url του άρθρου
  • Ημερομηνία δημοσίευσης: ημερομηνία και ώρα που δημοσιεύτηκε το άρθρο
Προαιρετικά, μία ανάρτηση μπορεί να περιλαμβάνει και τα εξής:
  • Κατηγορίες (ή tags): θέματα τα οποία θίγει η ανάρτηση
  • Trackback: συνδέσεις σε άλλες ιστοσελίδες που αναφέρουν την ανάρτηση
Συνήθως, ένα ιστολόγιο περιλαμβάνει μία λίστα με συνδέσμους, αλλιώς γνωστή ως blogroll. Η λίστα αυτή περιέχει συνδέσμους άλλων ιστολογίων τα οποία διαβάζει ο κατασκευαστής του ιστολογίου ή που είναι σχετικά με το θέμα του ιστολογίου του. [2], [7]


Πώς τα blogs διαφέρουν από τις παραδοσιακές ιστοσελίδες


Ένα ιστολόγιο διαθέτει συγκεκριμένες ιδιότητες που το διαφοροποιούν από μία τυπική ιστοσελίδα. Επιτρέπει την εύκολη δημιουργία νέων σελίδων, όπου τα δεδομένα προστίθενται σε μία απλή φόρμα, συνήθως με τον τίτλο, την κατηγορία και το κυρίως κείμενο του άρθρου, και τέλος υποβάλλεται.
Η δυνατότητα των αυτόματων θεμάτων βοηθούν την εισαγωγή του άρθρου στην αρχική σελίδα, δημιουργώντας τη νέα ολοκληρωμένη σελίδα του άρθρου (permalink), και την εισαγωγή του άρθρου στο αντίστοιχο βασισμένο σε ημερομηνίες ή βασισμένο σε κατηγορίες αρχείο.
Επίσης, επιτρέπει το εύκολο φιλτράρισμα του περιεχομένου με τη δυνατότητα διαφόρων μορφών παρουσίασης:
  • Ανά ημερομηνία
  • Ανά κατηγορία
  • Ανά author άρθρου
Επιτρέπει στον administrator του ιστολογίου να προσκαλέσει και να προσθέσει και άλλους συγγραφείς άρθρων, των οποίων τα δικαιώματα και η πρόσβαση μπορούν να διαχειριστούν με μεγάλη ευκολία. [1]



Τα ιστολόγια ως τρόπος επικοινωνίας

Για την ακριβέστερη ανάλυση της επιρροής που έχουν τα ιστολόγια στην επικοινωνία καλό είναι να αναφερθεί η ορολογία του Van Dijk. Ο Van Dijk (1999) κατασκευάζει ένα πλαίσιο για την ανάλυση των νέων μέσων. Το πλαίσιο αυτό είναι βασισμένο στις πολλές θεωρίες που έχουν προκύψει σχετικά με τα μέσα και έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν. [6]

Επίπεδα αλληλεπίδρασης και ιστολόγια

Σύμφωνα με τον Van Dijk τα νέα μέσα χαρακτηρίζονται από μία μετάβαση από τη μονόπλευρη επικοινωνία, όπως είναι η τηλεόραση και το ραδιόφωνο, σε μία πιο δίπλευρη αλλά και πολύπλευρη επικοινωνία. Η επικοινωνία αυτή τις περισσότερες φορές είναι ποικίλη και πλούσια μέσα από την ενσωμάτωση ήχου, κειμένου και εικόνων.
Τα νέα μέσα επίσης θεωρούνται ότι είναι αλληλεπιδραστικά. Ο Van Dijk αναφέρει τέσσερα επίπεδα αλληλεπίδρασης τα οποία δηλώνουν την ποιότητα αυτής της αλληλεπίδρασης. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα επίπεδα αυτά είναι συσσωρευτικά. Το ανώτατο επίπεδο μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν έχουν επιτευχθεί τα τρία πρώτα.
Το πρώτο επίπεδο αλληλεπίδρασης είναι η πιθανότητα για μία δίπλευρη ή πολύπλευρη επικοινωνία. Πρόκειται για μία χωρική διάσταση, αφού θα πρέπει να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των αλληλεπιδραστικών μελών η οποία υποστηρίζει τη δράση και την αντίδραση μεταξύ τους. Ένα παράδειγμα του πρώτου επιπέδου αλληλεπίδρασης είναι το e-mail. Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε αυτού του είδους επικοινωνίας ως ασύγχρονη.
Το δεύτερο επίπεδο αλληλεπίδρασης είναι ο συγχρονισμός. Ο Van Dijk θεωρεί ότι η επιτυχία στη δράση και αντίδραση χωρίς το διάστημα του χρόνου γενικά μπορεί να κάνει καλό στην ποιότητα της αλληλεπίδρασης.
Το δεύτερο επίπεδο είναι ο βαθμός ελέγχου που έχουν τα συμβαλλόμενα μέλη κατά την επικοινωνία. Ο βαθμός αυτός καθορίζεται από την πιθανότητα των μελών να αλλάζουν σε ρόλους αποστολέα παραλήπτη κατά την αλληλεπίδραση. Οι συζητήσεις μέσω τηλεφώνου μπορούν να φτάσουν στο τρίτο επίπεδο.
Το τελικό επίπεδο που διαχωρίζει ο Van Dijk αφορά τις δράσεις και αντιδράσεις όπου τα μέλη κατανοούν το πλαίσιο και το νόημά τους. Αυτό είναι ένα επίπεδο αλληλεπίδρασης το οποίο περιορίζεται σε ανθρώπους καθώς απαιτεί συνείδηση. Σύμφωνα με τον Van Dijk το επίπεδο αυτό δεν έχει επιτευχθεί ακόμα ανάμεσα σε ανθρώπους και μηχανές ή μέσα.
Οι παραδοσιακές ιστοσελίδες κυρίως προσφέρουν πληροφορίες οι οποίες δεν έχουν ως στόχο την εκκίνηση κάποιας συζήτησης. Τα ιστολόγια, αντίθετα, φτάνουν στο πρώτο επίπεδο της αλληλπίδρασης, κυρίως ως προς τη δίπλευρη ή πολύπλευρη επικοινωνία. Ωστόσο, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαλείων που προστίθενται για να ενθαρρύνουν την επικοινωνία μεταξύ του ιδιοκτήτη του ιστολογίου και των αναγνωστών του, η επικοινωνία μέσα από το ιστολόγιο θα παραμείνει ασύγχρονη. Η παρακάτω εικόνα δείχνει τις διαφορές που παρουσιάζουν οι παραδοσιακές ιστοσελίδες, τα ιστολόγια και τα forums σε σχέση με τα διάφορα επίπεδα αλληλεπίδρασης. [6]

img1.JPG
Επίπεδα αλληλεπίδρασης

Εικόνα 1: Η θέση που κατέχει το ιστολόγιο σχετικά με τα επίπεδα της αλληλεπίδρασης και το πλαίσιο πληροφοριών συγκριτικά με τις ιστοσελίδες και τα φόρουμ.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει όλες τις επικοινωνιακές ικανότητες που υπάρχουν και ποιες από αυτές υποστηρίζονται από τα διάφορα επικοινωνιακά κανάλια.
img2.JPG
Επικοινωνία/κανάλια


Μπλογκόσφαιρα

Πολλοί bloggers είναι άνθρωποι ειδικευμένοι σε κάποιο πολύ συγκεκριμένο γνωστικό πεδίο και χρησιμοποιούν το blog τους για να δημοσιεύουν τις γνώσεις τους και τα αποτελέσματα των ερευνών τους - blogs που πολύ συχνά αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως k-logs από τη λέξη knowledge (=γνώση) (Herring et al, 2006). Με τον τρόπο αυτό καθιστούν τις πληροφορίες δημόσια προσβάσιμες ενώ πολύ συχνά παρέχουν συνδέσμους προς άλλες πηγές πληροφορίας που στοιχειοθετούν τα λεγόμενά τους και επιτρέπουν στους άλλους να επαληθεύσουν τις πηγές ή να εμβαθύνουν περισσότερο. Οι δημόσιες αυτές πληροφορίες μπορούν άλλοτε να περνούν απαρατήρητες και άλλοτε να γεννούν αντιδράσεις, να γίνονται δημοφιλείς και να διασπείρονται στη μπλογκόσφαιρα φτάνοντας σε εκατομμύρια ανθρώπων. Πιο σημαντικό όμως ακόμα είναι το γεγονός ότι μέσα από τις δυνατότητες δυναμικής αλληλεπίδρασης και διασύνδεσης, μπορούν να ελεγχθούν, να συμπληρωθούν, να διορθωθούν, να διευρυνθούν και να συσχετισθούν παράγοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο συνδέσεων που σε αυτήν την περίπτωση δεν αποτελεί απλώς ένα δίκτυο κοινωνικών δεσμών αλλά την αντικειμενοποίηση των συσχετισμών μεταξύ των ιδεών και των πληροφοριών.
Με τον τρόπο αυτό, η μπλογκόσφαιρα μπορεί να ειδωθεί ως ένα δημόσιο πεδίο δυναμικής αλληλεπίδρασης και συνεργασίας όπου μέσα από κατανεμημένα μοντέλα οικοδομείται αυτό που λέμε γνώση (Brady, 2005). Επιπλέον, μέσα από την ανάπτυξη των εργαλείων κατηγοριοποίησης της πληροφορίας (όπως τα tags ή οι θεματικοί aggregators) αλλά και εξόρυξής της (όπως οι μηχανές αναζήτησης), όλος αυτός ο παραγόμενος πληροφοριακός πλούτος καθίσταται διαχειρίσιμος με καινοτόμους και ιδιαίτερα αποτελεσματικούς τρόπους. Από αυτή τη σκοπιά, η μπλογκόσφαιρα μπορεί να ειδωθεί ως ένα περιβάλλον στο οποίο οι άνθρωποι μοιράζονται πληροφορίες, στοιχεία και αγαθά συνεισφέροντας εκούσια ή ακούσια στην παραγωγή ενός τεράστιου στο σύνολό του πόρου τον οποίο κατόπιν είναι σε θέση όλοι να χρησιμοποιούν αφού παραμένει δημόσια προσβάσιμος και διαχειρίσιμος. Αυτού του είδους η χρήση της πλατφόρμας του blog και των παράπλευρων ιντερνετικών της εφαρμογών απευθύνεται όχι μόνο στο υποκειμενικό αλλά και στο αντικειμενικό πεδίο της ζωής που εμπλέκει τη συμμετοχή στην παραγωγή και τη συσσώρευση της γνώσης (Wijnia, 2004). [6]


Ποιοι κατασκευάζουν και χρησιμοποιούν τα ιστολόγια

Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί, οι περισσότεροι χρήστες των ιστολογίων έχουν συνήθως υψηλό επίπεδο μόρφωσης και μέσο προς υψηλό επίπεδο εισοδήματος. Επιπλέον, συνήθως δε διαθέτουν μόνο ένα ιστολόγιο, αλλά μπορεί να διαχειρίζονται ταυτόχρονα από τρία μέχρι και περισσότερα, και για πάνω από δύο χρόνια. Ως προς το φύλο των χρηστών, έχει διαπιστωθεί ότι τα 2/3 είναι άντρες, και το 60% των ηλικιών τους κυμαίνεται στη βαθμίδα 18-44 ετών.
Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους μπλογκάρουν είναι η προσωπική έκφραση των σκέψεων και απόψεών τους για θέματα που τους ενδιαφέρουν, αλλά και η επιθυμία να μοιραστούν με άλλους χρήστες τις εμπειρίες και την εξειδίκευσή τους ως προς κάποια συγκεκριμένα ζητήματα. Συνεπώς, ως κύριο κριτήριο επιτυχίας του ιστολογίου τους, οι χρήστες εκλαμβάνουν την προσωπική τους ευχαρίστηση, κατά πόσο τους ικανοποίησε η χρήση του ιστολογίου ως προς το διαμοιρασμό γνώσεων και απόψεων με άλλους χρήστες. Ο αριθμός των μοναδικών επισκεπτών στο ιστολόγιο θεωρείται επίσης ένα σημαντικό στοιχείο ένδειξης επιτυχίας του ιστολογίου, καθώς ανεβαίνει η αυτοπεποίθηση του χρήστη και ενεργοποιείται περισσότερο το ενδιαφέρον του για τη συντήρηση και ενίσχυση του περιεχομένου του. [14]


Είδη εκπαιδευτικών blogs

Κάποια από τα βασικότερα είδη εκπαιδευτικών ιστολογίων αναλύονται παρακάτω.

Ιστολόγιο εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους μαθητές του.
Μπορεί να περιέχει, βασικά σημεία της διδασκαλίας, ερωτήσεις αφόρμησης πριν τη διδασκαλία ενός αντικειμένου, πρόσθετο διδακτικό υλικό (video, εικόνες, ηχητικό κείμενο), προτάσεις για διάβασμα ή περιήγηση στο δίκτυο, σχολιασμό της επικαιρότητας, ανάθεση εργασιών προς τους μαθητές, ενημέρωση των γονέων κ.α. Δεν είναι λίγοι οι εκπαιδευτικοί σε όλη την Ελλάδα που επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν αυτό το μέσο στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες της τάξης τους. Η κατασκευή ενός ιστολογίου είναι ιδιαίτερα απλή, δεν κοστίζει τίποτα, και προσφέρει δυνατότητες προβολής και δημοσίευσης ακόμα και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η δημοσίευση ενός άρθρου επιτυγχάνεται με ένα κλικ του ποντικιού ενώ ακόμα απλούστερο είναι για έναν επισκέπτη του ιστολογίου να σχολιάσει κάποια δημοσίευση.
Ειδικότερα, οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν τα ιστολόγια με δύο βασικούς τρόπους. Χρησιμοποιούν το ιστολόγιο είτε σαν αποθήκη εκπαιδευτικού υλικού, είτε σαν ηλεκτρονικό χώρο εργασίας και έκφρασης για τους μαθητές.
Στη πρώτη περίπτωση, συσσωρεύουν εκπαιδευτικό υλικό (ασκήσεις, σημειώσεις, κλπ.) και το εκθέτουν προς σχολιασμό από μαθητές και συναδέλφους. Μέσα από αυτό το διάλογο, το υλικό διαδίδεται και βελτιώνεται.
Στη δεύτερη και πιο διαδεδομένη περίπτωση, ο εκπαιδευτικός αναθέτει στους μαθητές μία σύνθετη ομαδική εργασία (project). Η δυνατότητα ομαδικής επεξεργασίας και επικοινωνίας που προσφέρει το ιστολόγιο, το κάνει ιδανικό για το συντονισμό της εργασίας. Αλλά και ο εκπαιδευτικός μπορεί να ελέγχει την πορεία εξέλιξης του έργου συνολικά και να παρεμβαίνει ισότιμα. Στο τέλος της εργασίας, η δουλειά που έχει γίνει είναι άμεσα δημοσιεύσιμη στον παγκόσμιο ιστό.

Ιστολόγιο εκπαιδευτικού που απευθύνεται στους συναδέλφους του
Στο περιεχόμενό του μπορούν να περιληφθούν, προτάσεις για τη διδασκαλία συγκεκριμένων αντικειμένων, ενημέρωση για ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία και πηγές από το διαδίκτυο, προτεινόμενες πειραματικές δραστηριότητες, επισημάνσεις για τις παρανοήσεις των μαθητών, προσωπικές μαρτυρίες από την ζωή του ανθρώπου που εργάζεται στο χώρο της εκπαίδευσης κ.α.
Προς τη ίδια κατεύθυνση δηλαδή αυτή της επικοινωνίας μεταξύ των εκπαιδευτικών στοχεύουν και τα ιστολόγια-κοινότητες. Μιλάμε για ιστολόγια στα οποία συν-γράφονται από περισσότερους από έναν εκπαιδευτικούς και προσπαθούν να αποτελούν σημεία συνάντησης απόψεων.

Ιστολόγιο σχολικής τάξης
Μπορεί να είναι το κοινό ιστολόγιο εκπαιδευτικού και μαθητών στο οποίο να καταγράφεται, η καθημερινή δραστηριότητα της τάξης, η διδασκαλία ενός συγκεκριμένου αντικειμένου, μια εκπαιδευτική εκδρομή ή επίσκεψη, η ανάληψη μιας πρωτοβουλίας σχετικής με το περιβάλλον, την αγωγή υγείας, ο σχολιασμός ενός βιβλίου, η πορεία εργασίας στο πλαίσιο ενός project κ.α.

Ιστολόγιο ομάδας μαθητών
Είναι το ιστολόγιο μιας ομάδας μαθητών στο οποίο αναρτάται: Η πορεία εργασίας που έχουν ακολουθήσει στο πλαίσιο μιας δραστηριότητας που τους έχει ανατεθεί, μεμονωμένα ή εντός ενός ευρύτερου project στο οποίο μετέχει όλη η τάξη. Τελικά, η εργασία που δημοσιεύεται σε ιστολόγιο δεν τερματίζει με τη λήξη της σχολικής χρονιάς. Το ιστολόγιο παραμένει στον παγκόσμιο ιστό, ανοιχτό σε σχολιασμούς και συζητήσεις και συνεχίζει να διαδραματίζει τον εκπαιδευτικό του ρόλο τόσο προς τους μαθητές που το έφτιαξαν, όσο και προς άλλους (μαθητές άλλων σχολείων, επόμενες γενιές κτλ). Οι μαθητές που συμμετέχουν στην εργασία, αισθάνονται ικανοποίηση με την ολοκλήρωση και την τόσο ζωντανή παρουσίασή της, ενώ μαθαίνουν να συνεργάζονται και μάλιστα ηλεκτρονικά.

Ιστολόγιο-εφημερίδα σχολείου
Μερικά σχολεία έχουν αναρτήσει ιστολόγια-εφημερίδες, στα οποία καταγράφονται ποικίλα στιγμιότυπα από τη δραστηριότητά τους (αγώνες της σχολικής ομάδας, παραστάσεις της θεατρικής ομάδας, παρουσίαση βιβλίων κ.α.). Με ένα ιστολόγιο οι μαθητές μπορούν να στήσουν τη σχολική εφημερίδα τους, να την ανανεώνουν συχνά και να τροφοδοτούν τα άρθρα τους με δημιουργικές συζητήσεις, είτε μεταξύ τους, είτε και με συμμαθητές τους από άλλες τάξεις και σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα ή και σε άλλες χώρες.

Ιστολόγιο στελέχους της εκπαίδευσης
Πολλά στελέχη της εκπαίδευσης αλλά και παιδαγωγοί στο αμερικανικό αλλά και σε πολλά ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα, συνηθίζουν να συντηρούν ιστολόγια. Μέσω αυτών τους δίνεται η δυνατότητα να επικοινωνούν, άμεσα και διαδραστικά τόσο με τους εκπαιδευτικούς, όσο και μεταξύ τους, να ενημερώνουν για την εργασία τους,τις εξελίξεις στην επιστήμη και την παιδαγωγική κ.α. [3]

Πλεονεκτήματα της χρήσης των ιστολογίων στην εκπαίδευση και λόγοι δημιουργίας τους

Πιθανά πλεονεκτήματα που μπορεί να έχει η χρήση των ιστολογίων στην εκπαίδευση έχουν αναγνωριστεί από τους ειδικούς Fernette και Brock Eide’s και έχουν αναφερθεί από τον Will Richardson στο άρθρο «Blogs, Wikis, Podcasts, and Other Powerful Webtools for Classroooms.»
Επιγραμματικά, κάποια από αυτά τα πλεονεκτήματα είναι:
  • Προώθηση κριτικής και αναλυτικής σκέψης
  • Προώθηση δημιουργικής, καινοτόμας και συσχετιστικής σκέψης
  • Προώθηση αναλογικής σκέψης
  • Συνδυασμός απομονωμένης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης
Κάποιοι γενικοί λόγοι για τους οποίους δημιουργούνται ιστολόγια στην εκπαίδευση είναι:
  • Επικοινωνία με άλλους
  • Βοήθεια στους μαθητές και υποστήριξη της διδασκαλίας
  • Δημόσια προβολή μιας συλλογικής εργασίας
  • Προσωπική έκφραση
  • Ημερολόγιο μαθημάτων
  • Ενημέρωση γονέων
  • Αδελφοποίηση σχολείων και Ευρωπαϊκά Προγράμματα
  • Παρακίνηση μαθητών για μελέτη
Πιο συγκεκριμένα, τα blogs στην εκπαίδευση μπορούν να έχουν παραπάνω από έναν τρόπους και λόγους χρήσης. Με βάση το άρθρο «EduBlog Insights» από την Anne Davis, παρατίθενται επιγραμματικά κάποιες δυνατές χρήσεις του ιστολογίου για τους εκπαιδευτικούς.
  • Απεικόνιση των εμπειριών των εκπαιδευτών
  • Διατήρηση ενός ιστορικού αρχείου με τις εμπειρίες εκπαίδευσης – εξάσκησης
  • Συγγραφή μίας εκτενής επεξήγησης μίας συγκεκριμένης μαθησιακής μονάδας
  • Περιγραφή των διαδικασιών που άρεσαν και που δεν άρεσαν μέσα στην τάξη από τους εκπαιδευτές
  • Παροχή κάποιων εκπαιδευτικών βοηθημάτων και ιδεών για τους συναδέλφους
  • Συγγραφή ιδεών και απόψεων που έμαθαν οι εκπαιδευτικοί από άλλους συναδέλφους
  • Επεξήγηση εκπαιδευτικών διορατικών ιδεών που εμφανίζονται μέσα στην τάξη
  • Διαμοιρασμός ιδεών για εκπαιδευτικές δραστηριότητες μέσα στην τάξη
  • Παροχή κάποιων how-to βημάτων και βοηθήματα για τη χρήση κάποιας συγκεκριμένης τεχνολογίας μέσα στην τάξη, περιγράφοντας πώς χρησιμοποιήθηκε από το συγκεκριμένο εκπαιδευτή
  • Διερεύνηση σημαντικών εκπαιδευτικών και μαθησιακών θεμάτων
  • Δημοσίευση σχετικών με την τάξη πληροφοριών, όπως ημερολόγιο με γεγονότα, ανάθεση εργασιών, έκτακτα μαθήματα κλπ
  • Παροχή επιπλέον σχετικού υλικού σε μορφή διαδικτυακής βιβλιοθήκης για τους μαθητές σε μορφή αρχείων αλλά και συνδέσμων
  • Δυνατότητα των μαθητών να δημιουργούν δικά τους blogs, όπου θα αναρτούν τις δικές τους ιδέες και αντιλήψεις σχετικά με το μάθημα
  • Δημοσίευση καλών πρακτικών για εργασίες που έχουν εκπονηθεί από άλλους μαθητές ως πρότυπο
  • Σύνδεση της τάξης με μία άλλη τάξη στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό [3]

Βήματα δημιουργίας ιστολογίου στην τάξη

Προτείνεται ότι πριν ο εκπαιδευτικός ζητήσει από τους μαθητές του να διαβάσουν και να κατασκευάσουν blogs, θα πρέπει να μπει ο ίδιος σε αυτή τη διαδικασία. Με αυτό τον τρόπο ο εκπαιδευτικός καταλαβαίνει από πρώτο χέρι όλη τη διαδικασία που απαιτείται και μπορεί να μοντελοποιήσει στο τέλος τη συμπεριφορά που θέλει να εμφανίσουν οι μαθητές του. Κάποιες βασικές κατευθυντήριες γραμμές για τη σωστή και ολοκληρωμένη κατανόηση της διαδικασίας από τον εκπαιδευτικό και την ενσωμάτωση του ιστολογίου στην τάξη είναι:
  1. Εκκίνηση του δικού του ιστολογίου με οποιοδήποτε θεματολογία. Ο εκπαιδευτικός γίνεται blogger.
  2. Η αρχική εμπλοκή των μαθητών με το ιστολόγιο θα πρέπει να είναι μικρή και απλή.
  3. Εκκίνηση ενός ιστολογίου της τάξης με απλές ανακοινώσεις, αναθέσεις εργασιών και εξωτερικών συνδέσμων.
  4. Ο εκπαιδευτικός ζητάει από τους μαθητές να διαβάσουν και άλλα ιστολόγια ως προς κάποιο συγκεκριμένο θέμα και να τα αξιολογήσουν.
  5. Ο εκπαιδευτικός ζητάει από τους μαθητές να γράψουν αναρτήσεις στο ιστολόγιό του.
  6. Ο εκπαιδευτικός ζητάει από τους μαθητές να δημιουργήσουν ένα ομαδικό ιστολόγιο όλοι μαζί.
  7. Ο εκπαιδευτικός ζητάει από τον κάθε μαθητή να δημιουργήσει και να συντηρήσει το δικό του ιστολόγιο ως προς κάποιο θέμα που τον ενδιαφέρει, σχετικό με την τάξη. [15]



Ιστολόγια σε βιβλιοθήκες

Σε μία έρευνα που διεξήχθη το φθινόπωρο του 2003, βρέθηκε ένας μικρός αριθμός weblogs που σχετίζονται με βιβλιοθήκες, δημόσιες και ακαδημαϊκές κατά το πλείστον. Όσον αφορά το λογισμικό, οι περισσότερες χρησιμοποιούν κάποιο πρόγραμμα που να διατίθεται δωρεάν. Αν και η έρευνα μπορεί να θεωρηθεί παλιά, κάλλιστα δίνει κάποια στοιχεία για στη χρήση των weblogs στις βιβλιοθήκες. Σύμφωνα με την παραπάνω έρευνα, στους σκοπούς δημιουργίας ενός weblog από μία βιβλιοθήκη εντοπίζονται τα παρακάτω:
  • Παροχή νέων και γενικών πληροφοριών στους χρήστες
  • Ενημέρωση για πληροφοριακούς πόρους στο διαδίκτυο
  • Βιβλιοκριτικές και νέες κυκλοφορίες
  • Διασκέδαση
  • Πληροφόρηση για βιβλιοθηκονόμους
  • Συζητήσεις και σχολιασμοί βιβλίων
  • Επικοινωνία μεταξύ των βιβλιοθηκονόμων
Στην παρατήρηση των παραπάνω weblogs, εντοπίστηκαν κάποιες «αδυναμίες». Κάποιες βιβλιοθήκες δεν είχαν καταχωρημένα τα στοιχεία της βιβλιοθήκης ή κάποιο υπερσύνδεσμο που να οδηγεί στην ιστοσελίδα της, κάτι το οποίο κρίνεται απαραίτητο, επειδή τα περισσότερα weblogs φιλοξενούνται στη σελίδα του παροχέα και όχι στη σελίδα της βιβλιοθήκης. Τέλος τα περισσότερα δεν παρείχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν οι χρήστες στο weblog, άρα λειτουργούσαν μονόπλευρα.

Το προσωπικό των βιβλιοθηκών όμως εξακολουθεί να αντιλαμβάνεται τα weblogs σα δικτυακά ημερολόγια (από την αρχική ερμηνεία της λέξης) και όχι σαν εργαλεία για την εργασία τους και εν δυνάμει πηγές πληροφοριών6. Στη συγκεκριμένη έρευνα7 δεν ήταν δυνατό να συλλεγούν πληροφορίες σχετικά με τους χρήστες, εάν χρησιμοποιούν τα weblogs των βιβλιοθηκών αυτών, αν τα θεωρούν χρήσιμα και αν θα ήθελαν να στέλνουν κι αυτοί αντίστοιχα μηνύματα στη βιβλιοθήκη.

Γενικότερα στο ακαδημαϊκό χώρο τα weblogs είναι η εικονική επέκταση της τάξης, περιέχουν προσωπικά σχόλια και παρατηρήσεις και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στο e-learning. Αντικαθιστούν τις στατικές ιστοσελίδες, γιατί πλέον αποτελούν ιστοσελίδες ομάδων ή τμημάτων, χωρίς τη δέσμευση να διαχειρίζονται από διαχειριστή, αλλά από ενδεχομένως όλους τους χρήστες, διασυνδέουν με υλικό σε άλλες πηγές, και δημιουργούν online συζητήσεις για ανταλλαγή ιδεών και ελεύθερη έκφραση απόψεων σε συνθήκες ισότητας. Αν μία βιβλιοθήκη αποφασίσει να εγκαταστήσει ένα τέτοιο λογισμικό, είναι προτιμότερο να επιλεχθεί ένα ανοικτού κώδικα, δωρεάν λογισμικό για να μπορούν να το χρησιμοποιούν όλοι οι χρήστες της. [1], [8], [9]

Λογοκρισία στα blogs

Ο κάθε blogger έχει το δικαίωμα να γράφει τις απόψεις του ελεύθερα, είτε επώνυμα, είτε ανώνυμα, με μόνη προϋπόθεση την τήρηση των γενικών όρων χρήσης της κάθε διαδικτυακής εφαρμογής που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία του ιστολογίου, π.χ. πολιτική περιεχομένου του blogger.com
Παρόλ' αυτά, τα τελευταία χρόνια, με την ραγδαία ανάπτυξη του Διαδικτύου άλλα και των μπλογκ, και την χρήση αυτών ως μέσα ενημέρωσης, συχνά συναντάμε περιπτώσεις λογοκρισίας.

Σε διάφορες χώρες με αντιδημοκρατικά καθεστώτα, που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως για παράδειγμα η Κίνα, το Ιράκ κ.α., οι βασικοί πάροχοι χώρου ιστολογίων υπόκεινται σε βαριά λογοκρισία από την κυβέρνηση. Η καταστολή που εφαρμόζεται εναντίον των blogs είναι πρωτοφανής (υπηρεσίες παρακολούθησής τους, φυλακίσεις, βασανισμοί δημιουργών τους κτλ.) και τα έχει αναδείξει σε σύμβολα αντίστασης, διαφορετικότητας και διεκδίκησης ελευθεριών.

Πιο πρόσφατα, το Φεβρουάριο του 2008, οι ελληνικές σε συνεργασία με τις αμερικανικές αρχές δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος σταμάτησαν τη λειτουργία του ενημερωτικού blog press-gr.blogspot.com. To συγκεκριμένο blog είχε δεχτεί δεκάδες μηνύσεις προς τους διαχειριστές του blog για κατηγορίες όπως δυσφημίσεις και προσβολές της προσωπικότητας προσώπων της δημόσιας ζωής.

Το ίδιο χρονικό διάστημα ξεκινούν ξανά συζητήσεις και προτάσεις για τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου για το Διαδίκτυο στην Ελλάδα. Σε γενικές γραμμές παρόμοια περιστατικά συνεχίζουν να συμβαίνουν με αποτέλεσμα το ζήτημα λογοκρισία στα blog να έρχεται όλο και πιο συχνά στο προσκήνιο. Σαν απάντηση οι Έλληνες blogger δημιούργησαν και δημοσίευσαν ένα κώδικα δεοντολογίας, το "μανιφέστο των blogs" Το Μάιο του 2009 το Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης με την υπ’ αριθ. 44/2008 απόφαση σε δίκη που αφορούσε υπόθεση προσβολής της προσωπικότητας μέσω blog εξέδωσε την πρώτη απόφαση για τα ιστολόγια. Από τα κύρια σημεία της απόφασης αυτής είναι πρώτον, η αναγνώριση του διαδραστικού χαρακτήρα των blogs και το ότι για το περιεχόμενο των αναρτήσεων δεν ευθύνεται μόνο ένα άτομο. Δεύτερον, αναγνωρίζεται η ανωνυμία των bloggers, χωρίς να παύει το ιστολόγιο να θεωρείται ηλεκτρονικό έντυπο, καθώς και στην έντυπη δημοσιογραφία μπορεί κανείς να υπογράφει με μη πραγματικό όνομα.
Επίσης, η εταιρεία που φιλοξενεί ένα blog, από τη στιγμή που δεν τροποποιεί τις αναρτήσεις, δε θεωρείται ιδιοκτήτης, εκδότης, ούτε υπεύθυνη για το περιεχόμενο του ιστολογίου. [4], [5]

Συμπεράσματα

Η χρήση των ιστολογίων αυξάνεται συνεχώς και φαίνεται ότι αρχίζει και διαδίδεται η εισαγωγή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Φαίνεται ότι μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές ως προς την καταγραφή και την οργάνωση της μαθησιακής διαδικασίας τους αλλά και τους προωθεί να παράγουν οι ίδιοι γνώση. Το γεγονός ότι δίνεται η ευκαιρία στους ίδιους τους μαθητές να συμμετέχουν τόσο ενεργά μέσα στην τάξη τους γεμίζει με αυτοπεποίθηση και τους ενεργοποιεί ως προς τη λήψη πρωτοβουλιών.
Εκτός από τα πλεονεκτήματα που μπορεί να έχει η χρήση των ιστολογίων ατομικά, μπορεί επιπλέον να ενισχύσει και να βελτιώσει τις σχέσεις μεταξύ των μαθητών αλλά και τις σχέσεις μαθητών με καθηγητή. Επιπρόσθετα, η ανταλλαγή ιδεών από διαφορετικούς ανθρώπους βοηθάει στη διεύρυνση των οριζόντων των μαθητών και η υιοθέτηση ποικίλων απόψεων.
Ωστόσο, απαιτείται μεγάλη προσοχή από τους εκπαιδευτικούς που θα αποφασίσουν να εντάξουν τα ιστολόγια μέσα στην τάξη. Ο σκοπός του ιστολογίου θα πρέπει να γίνεται ξεκάθαρος από την αρχή και θα πρέπει να υπάρχει συνεχής έλεγχος ως προς το περιεχόμενο που δημοσιεύεται. Η ελευθερία που δίνει το ιστολόγιο ως προς το τι υλικό μπορεί να αναρτηθεί καθιστά πολλές φορές δύσκολο το καθήκον της επίβλεψης. Γι'αυτό το λόγο, θα πρέπει από την αρχή ο εκπαιδευτικός να μην επιτρέψει παρεκκλίσεις των μαθητών από τον εκπαιδευτικό στόχο του ιστολογίου.



Σχετικοί σύνδεσμοι


Audience, structure and authority in the weblog community

Power Laws, Weblogs and Inequality

Bookmarking the world: Weblog applications in education

The Educated Blogger: Using Weblogs to Promote Literacy in the Classroom

Weblogs as a bridging genre

Bridging the Gap: A Genre Analysis of Weblogs

Σχετικά videos


Videos που παρέχουν παραπάνω πληροφορίες σχετικά με τα blogs παρατίθενεται παρακάτω.

Introduction to Weblogs at Seton Hill University (1 of 2)





Introduction to Weblogs at Seton Hill University (1 of 2)





Blogs in Plain English





How to create a blog with Blogger





WordPress.com - Step-by-Step Tutorial on How to Blog



Σχετικές παρουσιάσεις από το Slideshare

Παρακάτω παρατίθενται παρουσιάσεις που βρίσκονται στη σελίδα slideshare.com και που περιλαμβάνουν παραπάνω στοιχεία σχετικά με τα blogs.


































Βιβλιογραφία

  1. Ζαρβαλά Χαρίκλεια, Weblogs & Wikis στις βιβλιοθήκες: Νέα εργαλεία στη διαχείριση γνώσης (2002)
  2. Καραμπάσης Βασίλης, Το blogging στην Ελλάδα: Προφίλ, κίνητρα και πρακτικές των ελληνόφωνων Bloggers, Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 2008
  3. Νάκα Διαμαντούλα, Αξιοποιώντας το ιστολόγιο στο Γυμνάσιο, Υπεύθυνη Etwinning στη Δυτική Μακεδονία
  4. Λογοκρισία και blogs, http://www.bloggersblog.com/censorship
  5. Λογοκρισία στα blogs, http://www.wikipedia.org/blogs
  6. Wijnia, Elmine. Understanding Weblogs: a communicative perspective.
  7. R. Blood, «Weblogs: a history and perspective», στο Blood, R.(edit.)We’ve got blog, Cambridge, Perseus Publishing, 2002
  8. L. A. Clyde, «Library weblogs», Library Management, vol. 25, no. 45 (2004), 183-189
  9. L. A. Clyde, «Weblogs and libraries: the potential and the reality», στο Online Information 2004 Proceedings, http://www.onlineinformation.co.uk/2004proceedings/thursam/clyde_1.pdf
  10. Βίγκλας, Λ., Μάτος, Α., Οικονόμου Α., Παπαδοπούλου Μ. (2007). Weblogs & Wikis :Νέα μέσα, νέα επικοινωνία; 4ο Συνέδριο, ΤΠΕ στην Εκπαίδευση, Σύρος.
  11. Kim, Η. Ν. (2008). The phenomenon of blogs and theoretical model of blog use in educational contexts. Computers & Education, 51, 1342–1352.
  12. Kerawalla, L., Minocha, S., Kirkup, G. & Conole G. (2009). An empirically grounded framework to guide blogging in higher education. Journal of Computer Assisted Learning, 25, 31–42.
  13. Yang, S.-H. (2009). Using Blogs to Enhance Critical Reflection and Community of Practice. Educational Technology & Society, 12 (2), 11–21.
  14. Παλαιγεωργίου Γιώργος, Ιστολόγια -Blogging (2009)
  15. Huette, Scott (2006). Blogs in education, http://www.careersmarts.com/21/BlogsInEducation.pdf