Wikis+synopsis

toc Λίγα λόγια για τα Wikis
Wiki (ακρώνυμο για το "//What I know is"// δηλαδή //"Αυτό που εγώ ξέρω είναι"//) είναι ένας τύπος ιστότοπου που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να δημιουργήσει, να επεξεργαστεί και να αφαιρέσει περιεχόμενο από τις σελίδες του. Οι ενέργειες αυτές γίνονται κατευθείαν μέσα από το browser, ενώ η εγγραφή του χρήστη πολλές φορές δεν είναι καν απαραίτητη. Πολύ σημαντικό στοιχείο διευκόλυνσης, είναι ότι ο χρήστης δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζει κάποια γλώσσα επεξεργασίας ιστοσελίδων, καθώς όλη η διαδικασία επεξεργασίας γίνεται αυτοματοποιημένα. Κάθε δραστηριότητα σε μια σελίδα καταγράφεται στο ιστορικό, ενώ μπορεί να γίνει και “roll-back”, επιστροφή δηλαδή σε κάποιο παλαιότερο στιγμιότυπο του ιστορικού της σελίδας. Μια σελίδα μόνη της σε ένα wiki αναφέρεται ως "σελίδα wiki", ενώ ολόκληρο το σώμα των σελίδων, οι οποίες είναι συνήθως έντονα διασυνδεδεμένες μεταξύ τους, λέγεται "το wiki".

Ιστορικά στοιχεία
Το πρώτο wiki, δημιουργήθηκε το 1994 και εγκαταστάθηκε στον Ιστό στις 25 Μαρτίου του 1995 από τον Ward Cunningham. Αυτός εφηύρε το όνομα και την έννοια wiki και κατασκεύασε την πρώτη μηχανή wiki. Το Wiki αυτό είναι ευρύτερα γνωστό ως Wiki Wiki Web και φιλοξενείται στην ιστοσελίδα: @http://c2.com/cgi/wiki?WelcomeVisitors. Ο Cunningham εμπνεύστηκε τον όρο wiki από τα "//wiki wiki//" δηλαδή τα "γρήγορα" λεωφορεία πυκνών δρομολογίων στον αερολιμένα της Χονολουλού και ήταν η πρώτη χαβανέζικη λέξη που έμαθε στην πρώτη επίσκεψή του στα νησιά. Προς το τέλος της δεκαετίας του '90, η ιδέα της χρήσης των wikis σε ιδιωτικές και δημόσιες βάσεις γνώσεων άρχισε να βρίσκει μεγάλη αποδοχή. Αργότερα, η τεχνογνωσία των wikis απέκτησε τον δικό της ανοικτό κώδικα codebase, που υιοθετήθηκε σταδιακά από τα περισσότερα wikis. Σ τις αρχές του 2000, τα wikis άρχισαν να υιοθετούνται όλο και περισσότερο στις επιχειρήσεις σαν λογισμικό που επιτρέπει τη συνεργασία πολλών χρηστών, όπως στις επικοινωνίες, σε intranets και στη συλλογική τεκμηρίωση προγραμμάτων. Το Δεκέμβριο του 2002, η Socialtext προώθησε την πρώτη εμπορική ανοικτή λύση wiki: Wikis ανοικτού κώδικα όπως τα MediaWiki, Kwiki και TWiki που ξεπέρασαν το 1εκ downloads στα repos του Sourceforge μέχρι και το 2004. Σήμερα ορισμένες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τα wikis σαν το μοναδικό συλλογικό λογισμικό και σαν υποκατάστατο των στατικών intranets.

Βασικά χαρακτηριστικά ενός wiki
· //Απλοποιημένη mark-up γλώσσα//. // · // //Καμία μορφή ελέγχου επί των περιεχομένων δεν ισχύει.// // · // //Η εστίαση εντοπίζεται στο περιεχόμενο, όχι στη μορφή.// · //Οι σελίδες// //μπορούν να δημιουργηθούν και να ενημερωθούν με μεγάλη ευκολία.// // · // //Παρακολούθηση εκδόσεων.// · //Η δομή ορίζεται από την κοινότητα//. // · // //Η κοινότητα είναι άγρυπνος φρουρός.//

Πλεονεκτήματα

 * 1) Υπάρχουν πάρα πολλές μηχανές wiki που είναι δωρεάν για χρήση.
 * 2) Το λογισμικό Wiki μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις εταιρείες ή/και από μεμονωμένα άτομα.
 * 3) Η εγκατάσταση ενός λογισμικού wiki είναι πολύ εύκολη.
 * 4) Εξοικονόμηση χρόνου στην έκδοση και την ανανέωση του περιεχομένου
 * 5) Το Wikis είναι όπως τα φόρουμ όπου τα posts μπορούν να εκδοθούν.
 * 6) Η έκδοση ενός άρθρου σε ένα wiki site είναι εύκολη ακόμη και για τους μη έμπειρους χρήστες του διαδικτύου.
 * 7) Δυνατότητα συνεργασίας στο ίδιο έργο ανθρώπων που βρίσκονται σε διαφορετικά μέρη
 * 8) Το λογισμικό κρατάει στοιχεία για κάθε τροποποίηση που γίνεται και η επαναφορά μιας προηγούμενης έκδοσης μιας σελίδας αποτελεί μια απλή διαδικασία
 * 9) Είναι ένα ευέλικτο εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεγάλο εύρος εφαρμογών

Μειονεκτήματα

 * 1) Ο καθένας μπορεί να τροποποιήσει το περιεχόμενο και μπορεί αυτό να αποτελεί υπερβολική ελευθερία για κάποιες εφαρμογές.
 * 2) Το wiki είναι ευάλωτο στο spam και τον βανδαλισμό αν δεν γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις και χειρισμοί προστασίας
 * 3) Είναι απαραίτητη η σύνδεση στο internet για την προαγωγή της συνεργασίας
 * 4) Η ευελιξία της δομής ενός wiki μπορεί να σημαίνει ότι η πληροφορία γίνεται ανοργάνωτη
 * 5) Επειδή τα wiki δεν είναι λογισμικά παρουσίασης, η χρήση γραφικών και οι επιλογές σχεδιασμού είναι περιορισμένες.

**Τρόπος συγγραφής σε ένα** **wiki**
Σε ένα παραδοσιακό wiki, κάθε σελίδα έχει τρεις αναπαραστάσεις:
 * Ο "πηγαίος κώδικας" (που μπορεί να τροποποιηθεί), ο οποίος αποτελεί τη μορφή με την οποία αποθηκεύεται τοπικά στον εξυπηρετητή. Είναι συνήθως σκέτο κείμενο, που γίνεται ορατό στο χρήστη μόνο όταν η λειτουργία επεξεργασίας το παρουσιάζει σε μια φόρμα φυλλομετρητή.
 * Ένα σχεδιαστικό πρότυπο (που ενδεχόμενα παράγεται εσωτερικά) και καθορίζει τη διάταξη και τα κοινά για όλες τις σελίδες στοιχεία.
 * Ο αποδιδόμενος κώδικας HTML που παράγεται από τον εξυπηρετητή επί τόπου από το κείμενο πηγή όταν ζητείται μια ιδιαίτερη σελίδα.

Δομή ενός wiki
Το περιεχόμενο ενός wiki είναι διαφορετικά οργανωμένο και δομημένο από ότι σε μια ιστοσελίδα. Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ των δύο αυτών προσεγγίσεων είναι οι εξής:
 * **Wiki** || **Standard ιστοσελίδες** ||
 * Ελεύθερη-ανοιχτή σύνταξη || Περιορισμένη σύνταξη ||
 * Γλώσσα απλής μορφής κειμένου || Standard HTML, Javascript, PHP, κλπ ||
 * Online αποθήκευση προηγούμενων εκδόσεων || Μη αποθήκευση προηγούμενων εκδόσεων online ||
 * Εύκολη δημιουργία νέων σελίδων || Δυσκολότερη δημιουργία νέων σελίδων ||
 * Χαμηλότερος βαθμός ασφάλειας || Υψηλότερος βαθμός ασφάλειας ||
 * Ύπαρξη πολλαπλών συγγραφέων || Περιορισμένος αριθμός συγγραφέων ||
 * Κοινοτικό, Συνεργατικό || Προσωπικό ||
 * Διαρκής εξέλιξη || Θεωρητικά ολοκληρωμένο ||