*Social+Software(κειμ.)

Ιστορική αναδρομή και ορολογία

Το social software δεν έχει σταματήσει να εξελίσσεται τα τελευταία 50 περίπου χρόνια. Συγκεκριμένα οι κεντρικές ιδέες του social softwareυπάρχουν πολύ πιο «πίσω» στις ιδέες του Bush Vannevar για το «memex» το 1945 και συνεχίζει το ταξίδι του μέσω πολλών όρων όπως Augmentation,Groupware και CSCW στις δεκαετίες του 60, 70, 80 και 90. Επίσης με την εξέταση των πολλών όρων που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν το σημερινό “social software” μπορούμε επίσης να ερευνήσουμε την προέλευσή του, και να δούμε πως υπάρχει πραγματικά ένας κύκλος ζωής σχετικά με τη χρήση της τεχνικής ορολογίας.

Πιο αναλυτικά: Η πιο παλιά αναφορά στην οποία άνθρωποι χρησιμοποιώντας τους υπολογιστές συνεργάζονταν ο ένας με τον άλλον είναι από τη δεκαετία του'40. Κοντά στο τέλος του 2ου παγκοσμίου πολέμου, το 1945, ο Bush Vannevar έγραψε ένα δημιουργικό άρθρο σχετικά με το μέλλον του «υπολογισμού». Σε αυτό, περιέγραφε μια συσκευή που την ονόμασε"memex", την οποία σήμερα μπορούμε να καλέσουμε προσωπικό υπολογιστή. Ήταν μια μηχανή αποθήκευσης δεδομένων η οποία είχε πολλές επιπλέον δυνατότητες όπως γρήγορη αναζήτηση δεδομένων,απομνημόνευση παρόμοιων αναζητήσεων, και πληθώρα πληροφοριών για όλους τους τομείς. H επόμενη σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα. Ήταν σύστημα ανταλλαγής ηλεκτρονικών πληροφοριών (EIES- Electronic Information Exchange System ), το οποίο χρηματοδοτούνταν από κερδοσκοπικές επιχειρήσεις όπως την ΙΒΜ, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα όπως: Annenberg Trust, κυβερνητικές αντιπροσωπείες όπως NSF και η επιτροπή επιστήμης και τεχνολογίας του New Jersey. Το EIES ήταν η πρώτη σημαντική εφαρμογή λογισμικού «συνεργασίας». Σεένα έγγραφο από το 1972, ο ιδρυτής του EIES, Murray Turoff, περιγράφει μια πρόωρη έκδοση του EIES:"Βασικά το Delphi Conference εμφανίζεται να έχει χρησιμότητα όταν ικανοποιoύνται ένας ή περισσότεροι από τους ακόλουθους όρους:

· η ομάδα δεν μπορεί να συναντηθεί αρκετά συχνά για να δώσει επαρκή και έγκαιρη προσοχή στο θέμα λόγω των περιορισμών χρόνου ή απόστασης

· υπάρχει ένας συγκεκριμένος λόγος να συντηρηθεί η ανωνυμία των συσκεπτομένων

· η ομάδα είναι πάρα πολύ μεγάλη για μια αποτελεσματική σύσκεψη μέσω τηλεφώνου ή επιτροπών διασκέψεων

· η ομάδα είναι διεπιστημονική σε σημείο που ένας δομημένος ή διαιτητευμένος τρόπος επικοινωνίας είναι επιθυμητός στην προώθηση μιας αποδοτικής ανταλλαγής των πληροφοριών.

· Η επικοινωνία μέσω τηλεφώνων και επιστολών, είναι ανεπαρκής για να αυξήσει τη δραστηριότητα επιτροπών.

· η διαφωνία μεταξύ των μελών της ομάδας είναι πολύ μεγάλη με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να έχουμε μία επιτροπή που να στηρίζεται στις «πρόσωπο με πρόσωπο» διαδικασίες για την ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών. Το EIES χαρακτηρίζεται από ανώνυμα μηνύματα, ψηφοφορία, κ.λπ. Το σημαντικότερο όμως είναι η προσπάθεια να κατανοηθούν οι ομάδες έτσι ώστε να βελτιστοποιηθεί η απόδοσή τους. Όμως το EIES ήταν πάρα πολύ δυσκίνητο. Κοιτώντας τις αναφορές από εκείνη την περίοδο βλέπουμε όρους όπως «σύστημα υποστήριξης απόφασης», «επικοινωνίες μέσω υπολογιστή», και «συλλογική νοημοσύνη»,αλλά κανένας από αυτούς δεν υιοθετήθηκε ευρέως. Υστερα οι Peter και Trudy Johnson Lenz, πιστεύεται από πολλούς ότι δημιούργησαν τον όρο “groupware” το 1978, αφού δοκιμάσουν το EIES για πρώτη φορά. Καθόρισαν το groupware ως εξής: «σκόπιμες διαδικασίες ομάδας συν το λογισμικό για να τις υποστηρίξει» Αυτός ο ορισμός προτιμάται κυρίως για δύο λόγους. Πρώτον, η λέξη «σκόπιμες» υπονοεί το συνειδητό σχέδιο. Δεύτερον, αυτός ο καθορισμός περιέχει επίσης τη σημαντική διάκριση ότι οι διαδικασίες ομάδας έρχονται πριν από το λογισμικό. Αυτός ο καθορισμός απέκλεισε σωστά τις βάσεις δεδομένων πολλών χρηστών και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο που δεν σχεδιάζονται συγκεκριμένα για να ενισχύσουν τη διαδικασία ομάδας.Ο Chip Morningstar, ένας πρωτοπόρος στο λογισμικό συνεργασίας και τους εικονικούς κόσμους, σχολιάζει: “(στη δεκαετία του '90) εγώ ξέρω ότι εμείς (η κοινότητα Xanadu/i AMIX) μισήσαμε τον όρο “groupware”, όπως ο καθένας ο οποίος έχει οποιοδήποτε σεβασμό για την Αγγλικής γλώσσα. Επίσης, εκείνο τον καιρό, ο όρος γενικά εφαρμόστηκε σε πράγματα όπως το Lotus Notes, τα οποία αισθανθήκαμε ήταν σε μια κατηγορία διαφορετική από αυτό που κάναμε.”Αυτή την στιγμή η Wikipedia ορίζει το groupware ως εξής:"λογισμικό που ενσωματώνει την εργασία για ένα ενιαίο πρόγραμμα από διάφορους ταυτόχρονους χρήστες σε χωρισμένους τερματικούς σταθμούς”.Κατά συνέπεια σήμερα σχεδόν οποιοδήποτε λογισμικό που υποστηρίζει πολλαπλάσιους χρήστες μπορεί κάπως νόμιμα να πει ότι είναι “groupware”.Ο όρος "groupware" όμως έχανε σιγά σιγά την έννοιά του, μια νέα φράση,“social software” άρχιζε να γίνεται όλο και πιο γνωστή. Εντούτοις, για τα πρώτα 15 έτη της ύπαρξής του, περισσότερο στη δεκαετία του '90, ο όρος χρησιμοποιήθηκε σπάνια έξω από τις πολύ ειδικευμένες ομάδες. Σήμερα οι εφαρμογές κοινωνικού λογισμικού απαριθμούνται σε χιλιάδες ενώ υπάρχουν πολλά παραδείγματα από υπηρεσίες που έχουν μεγάλη αποδοχή από τους χρήστες και έχουν πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινή τους επαφή με το διαδίκτυο. Ο μεγάλος αριθμός εφαρμογών έχει σαν αποτέλεσμα την δημιουργία υποκατηγοριών που χωρίζουν το κοινωνικό λογισμικό σε:

Social Software Η έκφραση «κοινωνικό λογισμικό» (social software) έχει χρησιμοποιηθεί ως ένας συλλογικός όρος για την αναφορά στο σύνολο των τεχνολογιών λογισμικού που μπορούν να αξιοποιηθούν για εφαρμογές και υπηρεσίες οι οποίες επιτρέπουν την ηλεκτρονική συνάντηση και συνεργασία, τη δημιουργία διαμοιραζόμενων και αλληλεπιδραστικών εικονικών χώρων και εν τέλει την κοινωνική δικτύωση. Η κατηγορία του κοινωνικού λογισμικού, ωστόσο, περιλαμβάνει και εργαλεία ειδικού σκοπού, όπως o κοινωνικοί οδηγοί (social guides), δηλαδή συλλογές από αναφορές προς άξιους επίσκεψης τόπους του πραγματικού κόσμου – ενδεικτικά αναφέρονται οι __CafeSpot__, __Tagzania__ και __WikiTravel__ κοινωνικές υπηρεσίες σελιδοσήμανσης (social bookmarking), δηλαδή εργαλεία αποθήκευσης και συλλογές σελιδοδεικτών προς ιστοσελίδες προσωπικής προτίμησης για ατομική χρήση ή διάθεση στην αντίστοιχη κοινότητα χρηστών κοινωνικές υπηρεσίες βιβλιογραφικής αναφοράς (social citation) για βιβλιογραφικά στοιχεία περιεχομένου ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος (π.χ. επιστημονική αρθρογραφία) προς ατομική ή κοινή χρήση – ενδεικτικά αναφέρεται η υπηρεσία __CiteUlike__ κοινωνικές υπηρεσίες καθοδήγησης για αγορές (social shopping), δηλαδή συλλογές προτάσεων και γνώμης για εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα – ενδεικτικά αναφέρεται η __SwagRoll__.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στα εργαλεία που είναι ειδικά σχεδιασμένα για τη δημιουργία κοινωνικών δικτύων κεντρικής ή κατανεμημένης λογικής. Στην κατηγορία εργαλείων αυτή εμπίπτουν : o υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης (social network services) γενικού σκοπού, δηλαδή εφαρμογές που διευκολύνουν στην ηλεκτρονική συνεύρεση ανθρώπων με κοινωνικές συνάφειες και στη σύναψη κοινωνικών σχέσεων – ενδεικτικά αναφέρονται οι εφαρμογές __Friendster__, __LinkedIn__, __ArtBoom__, __Freecycle Network__, __24eyes__, __Orkut__ καθώς και το υπό προώθηση πρότυπο Friend of a Friend (FOAF)

To social software (που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει και τα weblogs) είναι ίσως οι πιο πολυσυζητημένη εξέλιξή στις on-line κοινότητες αυτή την στιγμή. Η μεγάλη διαφορά, με τα υπάρχων communities βρίσκεται στις τεχνολογίες που του δίνουν υπόσταση οι οποίες, αναπτύχθηκαν να καλύψουν τις σύγχρονες συνθήκες όπως την αλματώδη αύξηση του διαδικτυακού πληθυσμού, αλλά κυρίως να κρατήσουν την δυναμική των κοινοτήτων στην κορυφή. Πρώτα από όλα, κανείς δεν πρέπει να αποκλειστεί, οπότε δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην ευκολία χρήσης και συμμετοχής. Το πιο έυκολο πράγμα αυτή την στιγμή είναι να φτιάξεις το δικό σου [|blog]. Επίσης ο τρόπος πχ που δημιουργούνται συνδέσμοι μεταξύ των weblogs (τα λεγόμενα Trackbacks επέτρεψε την ανάπτυξη ενός μεγαλύτερου δικτύου επικοινωνίας, οπού κάθε σημαντική πληροφορία πολλαπλασιάζει την διαδικτυακή παρουσία της και καταλήγει [|να κερδίσει την προσοχή] (σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνώντας ακόμα και τα κλασσικά media). Τα forums από την άλλη, αποκτούν μηχανισμούς που τους επιτρέπουν να ελέγξουν την κατεύθυνση και το επίπεδο των συζητήσεων περιορίζοντας τα λεγόμενα flames, τους χρήστες δηλαδή που έχουν σκοπό να δημιουργήσουν χωρίς λόγο ένταση. Σε άλλες περιπτώσεις το social software λειτουργεί παράδοξα αφού υπάρχουν μηχανισμοί που έχουν σκοπό όχι να δημιουργήσουν on-line κοινότητες αλλά να φέρουν μέσω internet κοντά, ανθρώπους που ζουν στην ίδια γεωγραφική περιοχή. Το πιο ενδιαφέρων πίσω από αυτές τις προσπάθειες είναι ότι δημιουργήθηκαν όχι μόνο για να καλύψουν συγκεκριμένες ανάγκες αλλά με σκοπό να επηρεάσουν την κουλτούρα του διαδικτυακού πληθυσμού ενισχύοντας την συνεργασία και το ομαδικό πνεύμα. Κλασικό παράδειγμα είναι η W ikipedia, μια ομαδική και μη κερδοσκοπική προσπάθεια να χτιστεί η μεγαλύτερη, ελεύθερα προσβάσιμη, πολύγλωσση εγκυκλοπέδια στον κόσμο, με την συμμετοχή των αναγνωστών της.

Social Bookmarking

Το //Social Bookmarking// είναι η αποθήκευση bookmarks σε μια δημόσια ιστοσελίδα, κατά την οποία πολύ σημαντική είναι και η διαδικασία του //tagging//, δηλαδή η προσθήκη ετικετών στην πηγή μας. Βασικά λοιπόν βάζουμε λέξεις-κλειδιά για να περιγράψουμε το περιεχόμενο της σελίδας μας (το bookmarking είναι η αποθήκευση της διεύθυνσης μιας ιστοσελίδας στον υπολογιστή μας για μελλοντική χρήση). Για να δημιουργήσει κανείς μια συλλογή με social bookmarks, κάνει εγγραφή σε συγκεκριμένες σελίδες που υποστηρίζουν bookmarks, π.χ. [|__del.icio.us__], [|__Furl__], [|__Simpy__], [|__de.lirio.us__] (μια έκδοση ανοιχτού λογισμικού του [|__del.icio.us__]), [|__citeulike__], μία σελίδα για ακαδημαϊκές ανακοινώσεις. Η όλη ιδέα του social bookmarking στηρίζεται στο εξής: στην ανάγκη διαμοιρασμού μιας σελίδας με άλλα άτομα. Σε αυτό το σημείο έγκειται και η χρησιμότητά του. Συνεπώς, το social bookmarking ανοίγει νέους ορίζοντες στην οργάνωση της πληροφορίας και την κατηγοριοποίηση των πηγών. Επιπλέον, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να γνωρίζουμε ποιος έχει δημιουργήσει κάθε bookmark και συνεπώς είναι εφικτή η πρόσβαση σε όλες τις πηγές που έχει επιλέξει, με αυτόν τον τρόπο όλοι οι χρήστες μπορούν πολύ εύκολα να διασυνδεθούν δικτυακά με άτομα με τα οποία έχουν κοινά ενδιαφέροντα. Επίσης, οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να δουν πόσα άτομα έχουν χρησιμοποιήσει μία ετικέτα και να αναζητήσουν στη συνέχεια όλες τις πηγές που έχουν την ίδια ετικέτα. Το μόνο αρνητικό στοιχείο στο social bookmarking είναι το γεγονός ότι υπάρχει η περίπτωση σε μια πηγή να έχουμε //poor tagging//, δηλαδή σημαντικές λέξεις κλειδιά να μη προστεθούν και στη θέση τους να μπουν άλλες λέξεις ήσσονος σημασίας, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμη πληροφορία.

Λογισμικό διαμοιρασμού υλικού (Youtube, Flickr, Slideshare, Imeem) Μία επίσης πολύ σημαντική και μεγάλου ενδιαφέροντος, ειδικά για την Τεχνολογικά Υποστηριζόμενη Εκπαίδευση, αποτελεί η κατηγορία του κοινωνικού λογισμικού διαμοιρασμού υλικού ή “Media Sharing Environment”. Τα περιβάλλοντα αυτά προσφέρουν την δυνατότητα διαμοιρασμού multimedia αρχείων καθώς και αξιολόγηση, σχολιασμό και δημιουργία “playlists” με το υλικό. Επίσης υποστηρίζουν την δημιουργία προσωπικών ιστοσελίδων που περιέχουν επιλογές ή υλικό που έχουν ανεβάσει οι ίδιοι οι χρήστες. Μερικά αξιόλογα παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών είναι το youtube.com, flickr.com, slideshare.com και imeem.com με την χρήση των οποίων είναι δυνατός ο διαμοιρασμών αρχείων βίντεο, φωτογραφιών, διαφανειών και μουσικών αρχείων αντίστοιχα. Οι υπηρεσίες αυτές διακρίνονται για την σταθερότητα τους, την απλότητα στην χρήση, τις ισχυρές δυνατότητες αλληλεπίδρασης των χρηστών, την προσαρμοστικότητα και την χρήση μεταδεδομένων. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά δείχνουν ότι τέτοιες υπηρεσίες μπορούν να αποτελέσουν σύγχρονες και ευέλικτες αποθήκες Μαθησιακών Αντικειμένων, όπου μπορούν όλοι να ανεβάσουν, να δουν και να σχολιάσουν το υλικό, να το ενσωματώσουν σε δικά τους συστήματα μάθησης (embedding) και επίσης να προσθέσουν μεταδεδομένα απαραίτητα για την εύκολη εύρεση και ταξινόμηση

Συνεργατικές Πλατφόρμες Οι κύριες έννοιες οι οποίες υλοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργατικής πλατφόρμας είναι η σύνοδος, η σύγχρονη και ασύγχρονη φάση, ο ρόλος του χρήστη, το εργαλείο της πλατφόρμας. Μια συνεργατική σύνοδος ηλεκτρονικής μάθησης (καλούμενη στη συνέχεια ως σύνοδος) αποτελείται από μια ομάδα προσώπων που λειτουργούν σε συνεργασία, διαχειρίζονται πειραματικά δεδομένα, εκτελούν τις συγκεκριμένες πειραματικές εφαρμογές και χρησιμοποιούν ένα σύνολο εργαλείων ομάδας (groupware) ως υποστήριξη της εργασίας τους. Δύο φάσεις καθορίζονται μέσα σε μια σύνοδο, μια ασύγχρονη φάση και μια σύγχρονη φάση αντίστοιχα. Όταν μια σύνοδος δημιουργείται, μπαίνει σε μια ασύγχρονη φάση που είναι συνεχώς ενεργός έως ότου διαγράφεται η σύνοδος από το διαχειριστή. Στην ασύγχρονη φάση, οι εγγραμμένοι χρήστες εξουσιοδοτούνται για να έχουν πρόσβαση ανεξάρτητα (δηλ. χωρίς οποιοδήποτε συγχρονισμό μεταξύ τους) στο περιεχόμενο η-μάθησης ενός πειράματος //Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση// εφαρμογές του συγκεκριμένου πειράματος. Ως προς το χρήστη, ορίζονται πέντε ρόλοι για τους χρήστες, αυτοί του μαθητή, του δασκάλου, του εμπειρογνώμονα, του παρατηρητή, και τουαξιολογητή, αν και ο τελευταίος δεν υλοποιείται από την πλατφόρμα προς το παρόν. Τα εργαλεία συνεργασίας και επικοινωνίας ανήκουν στο πρωτότυπο περιβάλλον PLATINE σχεδιασμένο για σύγχρονη επικοινωνία. Η πλατφόρμα είναι υλοποιημένη στη γλώσσα Java, και υποστηρίζει multicast επικοινωνία για πολλαπλή μετάδοση ροών δεδομένων ώστε να γίνεται οικονομική διαχείριση του εύρους ζώνης του κάθε χρήστη. Η πλατφόρμα περιλαμβάνει τα κάτωθι εργαλεία: • ηχο-τηλε-διάσκεψης πολλαπλού σημείου (multi-point audio-videoconferencing) • συνομιλίας κειμένου (chat) • διαμοιρασμένου μαυροπίνακα • διαμοίρασης εφαρμογών • ροής κινούμενης εικόνας

Wikis

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει δικτυακούς χώρους οι οποίοι βρίσκονται σχεδόν σε απόλυτο έλεγχο από την κοινότητα. Τα **wikis** είναι ιστοσελίδες των οποίων το περιεχόμενο μπορεί να διαμορφωθεί από τον ίδιο τον χρήστη με τρόπο μάλιστα πολύ απλό.Κάθε φορά που ο χρήστης τροποποιεί τη σελίδα η προηγούμενη έκδοσή της εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη, ακόμη και να επαναφερθεί. Τα wikis είναι αρκετά διαδεδομένα σαν μέσο συλλογικής εργασίας πάνω σε κάποιο θέμα. Ακόμη, χρησιμοποιούνται και μέσα στις επιχειρήσεις, στους οργανισμούς, στις υπηρεσίες. Οι εργαζόμενοι πιο εύκολα ενημερώνονται για ό,τι συμβαίνει στην εταιρεία έχοντας τα wikis σαν σελίδες προόδου των εργασιών. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η **wikipedia**, που αποτελεί μια ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια στην οποία υπάρχουν εκατομμύρια άρθρα με ορισμούς και πληροφορίες σε πολλές γλώσσες. Η σύνταξη της γίνεται από τους ίδιους τους χρήστες, αφού ο καθένας μπορεί να γράψει ένα άρθρο, να προσθέσει κάτι σε αυτά που ήδη υπάρχουν. Η δημοτικότητά της αυξάνει συνεχώς και βάση επισκέψεων βρίσκεται μέσα στα 10 πιο δημοφιλή sites παγκοσμίως.

Τα wikis χρησιμοποιούνται σε επιχειρήσεις και κλειστές κοινότητες για κοινές εργασίες και οργάνωση εκδηλώσεων. Στην εκπαίδευση δεν είναι ακόμα δημοφιλή όπως τα blogs. Ωστόσο μπορούν να καλλιεργήσουν άριστα το συνεργατικό πνεύμα στην επίτευξη ενός κοινού στόχου. Επιπλέον, προσφέρουν δυνατότητες σε μια περιοχή γνώσης για ανάληψη διαφορετικών ρόλων από τους μαθητές (έλεγχος κειμένων, δομή, δημιουργία νέων σελίδων - συνδέσμων, συμπλήρωση περιεχομένου). Επίσης ενθαρρύνουν τον διαμοιρασμό της γνώσης με την ανοικτή, συνεργατική επεξεργασία κοινού περιεχομένου.

Weblogs

Πρόκειται για ένα διαδικτυακό σημειωματάριο, που χρησιμοποιείται για την καταγραφή και ταξινόμηση των σκέψεων του συντάκτη, με βάση την ημερομηνία και την ώρα που καταχωρούνται. Η θεματολογία τους εξαρτάται βέβαια αποκλειστικά από τα ενδιαφέροντα του συντάκτη τους.Eίναι μια διαδικτυακή έκδοση που αποτελείται από περιοδικά άρθρα (συνήθως σε ανάστροφη χρονολογική σειρά).Τα ιστολόγια ξεκίνησαν κυρίως από προγραμματιστές και άλλους φίλους της τεχνολογίας, σαν ηλεκτρονικά ημερολόγια όπου ο καθένας παραθέτει σκόρπιες σκέψεις του. Σήμερα έχουν πολλαπλασιαστεί τρομερά, χάρη στις δωρεάν πλατφόρμες όπως τα Blogger και Wordpress, που κάνουν την δημιουργία όμορφων, έξυπνων άρτιων ιστολογίων, υπόθεση μερικών λεπτών."

Web 2.0 Ο όρος Web 2.0 (Ιστός [έκδοση] 2,0), χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη νέα γενιά του παγκόσμιου ιστού η οποία βασίζεται στην όλο και μεγαλύτερη δυνατότητα των χρηστών του Διαδικτύου να μοιράζονται πληροφορίες και να συνεργάζονται online. Μιλάμε για μία δυναμική διαδικτυακή πλατφόρμα στην οποία μπορούν να αλληλεπιδρούν χρήστες χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις σε θέματα υπολογιστών και δικτύων. Το Web 2.0 υπάρχει γιατί προσφέρει υπηρεσίες, εφαρμογές, εργαλεία και λειτουργίες που είναι καινοτόμα και διευκολύνουν τους χρήστες. Άλλωστε για αυτό το λόγο όταν υλοποιήθηκαν έγιναν αμέσως αποδεκτά.

Virtual Worlds Τα 3D περιβάλλοντα μάθησης συγκεντρώνουν χαρακτηριστικά που διευκολύνουν τη μάθηση σε μεγαλύτερο βαθμό από τα 2D αντίστοιχα περιβάλλοντα. Η πιστή αναπαράσταση της πραγματικότητας και η ενισχυμένη αναπαράσταση της γνώσης του χώρου (spatial knowledge), οι δυνατότητες για εμπειρική μάθηση και για ενίσχυση της κινητοποίησης και της εμπλοκής (motivation/engagement), η εμπλαισίωση της μάθησης και η διευκόλυνση της αποτελεσματικής συνεργατικής μάθησης, είναι ορισμένα από αυτά. Ωστόσο, η μελλοντική έρευνα σε περιβάλλοντα μάθησης 3 D, όπως είναι οι προσομοιώσεις, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και οι εικονικοί κόσμοι, θα πρέπει να αναδείξει τις βασικές αρχές σχεδιασμού, υλοποίησης και χρήσης τους για τη μάθηση

Εφαρμογές API(Application Programming Interface) Ένα API είναι ένα σύνολο εντολών που περιγράφει τη λειτουργία και τη δομή ενός μέρους ή ολόκληρου του προγράμματος και ορίζει τη διεπαφή αυτού με τους χρήστες. Η αναζήτηση σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του Online Public Access Catalog (OPAC) με την προϋπόθεση ότι ενσωματώνει στη διεπαφή του χρήστη κάποιες εξωτερικές εφαρμογές (application profiles) που παρέχουν άμεση πρόσβαση στο ψηφιακό περιβάλλον. Συμπεραίνουμε πως ένα API που υποστηρίζει τη διαδικασία αναζήτησης πρέπει να ενσωματώνει δυνατότητες ανάκτησης πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και υποστήριξης μεταδεδομένων και να βασίζεται σε υπηρεσίες πλέγματος που ενοποιούν όλες τις επιμέρους εφαρμογές (application profiles). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι εφαρμογές που εκμεταλλεύονται τον κώδικα API (Applications Programming Interface) ώστε να ενσωματώνουν ισχυρές δυνατότητες αλληλεπίδρασης τόσο με τον χρήστη, όσο και με το σύστημα. Τέτοιες εφαρμογές είναι το google maps και το schetchup. Το πρώτο παρέχει στον χρήστη πληροφορίες σχετικές με την τοποθεσία του, μέσα από δορυφορικούς και γεωγραφικούς χάρτες, ενώ το δεύτερο αφορά κατασκευή τρισδιάστατων αντικειμένων που μπορούν να ενσωματωθούν στην εφαρμογή googleEarth και να αποτελέσουν ενδεχομένως υλικό για μαθησιακά αντικείμενα. Όλες οι εφαρμογές API είναι ανοιχτές, μπορούν να ενσωματωθούν και να τρέχουν εύκολα μέσα από άλλα συστήματα και επίσης να δεχθούν δεδομένα από πολλές εξωτερικές πηγές.

Social Software – Τεχνολογικά Υποστηριζόμενη Μάθηση Παρακάτω θα αναλύσουμε βασικές τεχνολογίες κοινωνικού λογισμικού σε περιβάλλοντα ηλεκτρονικής μάθησης. To **Drupal** είναι ένα αρθρωτό σύστημα διαχείρισης περιεχομένου Content Management System, CMS) ανοικτού ελεύθερου λογισμικου, γραμμένο στη γλώσσα προγραμματισμού PΗP. Το Drupal, όπως πολλά σύγχρονα CMS, επιτρέπει στο διαχειριστή συστήματος να οργανώνει το περιεχόμενο, να προσαρμόζει την παρουσίαση, να αυτοματοποιεί διαχειριστικές εργασίες και να διαχειρίζεται τους επισκέπτες του ιστοτόπου και αυτούς που συνεισφέρουν. Παρόλο που υπάρχει μια πολύπλοκη προγραμματιστική διεπαφή, οι περισσότερες εργασίες μπορούν να γίνουν με λίγο ή και καθόλου προγραμματισμό. Το Drupal ορισμένες φορές περιγράφεται ως "υποδομή για εφαρμογές ιστού", καθώς οι δυνατότητές του προχωρούν παραπέρα από τη διαχείριση περιεχομένου, επιτρέποντας ένα μεγάλο εύρος υπηρεσιών και συναλλαγών. Το Drupal μπορεί να εκτελεστεί σε διάφορες πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργικών συστημάτων [|Windows], [OS X|Mac OS X], [|Linux], [(δεν έχει γραφτεί ακόμα)|__FreeBSD__], ή οποιασδήποτε πλατφόρμας που υποστηρίζει είτε το διακομιστή ιστοσελίδων [HTTP Server (δεν έχει γραφτεί ακόμα)|__Apache HTTP Server__] (έκδοση 1.3+), είτε το [Information Services (δεν έχει γραφτεί ακόμα)|__Internet Information Services__] (έκδοση IIS5+), καθώς επίσης και τη γλώσσα προγραμματισμού [|__PHP__] (έκδοση 4.3.3+). Το Drupal απαιτεί μια βάση δεδομένων όπως η [|__MySQL__] και η [(δεν έχει γραφτεί ακόμα)|__PostgreSQL__] για την αποθήκευση του περιεχομένου και των ρυθμίσεών του. Το **σύστημα Elgg** είναι μία εφαρμογή ανοιχτού λογισμικού που συνδυάζει στοιχεία weblogging, e-portfolios και social networking, στην προσπάθεια δημιουργίας ενός πιο προσωπικού περιβάλλοντος μάθησης ή “Personal Learing Landscape” όπως ορίζεται από τους δημιουργούς του (Tosh & Werdmuller 2004b). Η εφαρμογή προωθεί ένα περιβάλλον μάθησης με κέντρο τον εκπαιδευόμενο, μέσα από προσωπική δημοσίευση υλικού στο δίκτυο, ενώ εκμεταλλεύεται την τεχνολογία P2P 　για τον διαμοιρασμό της γνώσης, την ενεργοποίηση της συζήτησης και τον αναστοχασμό. Πιο αναλυτικά, το σύστημα Elgg επιτρέπει την δημιουργία online ταυτότητας, δημοσίευση σκέψεων και ιδεών, γνωριμίες, συμμετοχή σε ομάδες, διαμοιρασμό κειμένου καθώς και αρχείων ήχου και βίντεο. Στην εικόνα (εικ.3) παρουσιάζεται διαγραμματικά μία γενική ιδέα της αρχιτεκτονικής του περιβάλλοντος. Τα **PLE’s** αφορούν μία ουσιαστικά θεωρητική προσέγγιση, η οποία δεν έχει ακόμα αξιολογηθεί και δεν διαθέτει ολοκληρωμένη δομή όσο αφορά τις συνεργατικές ιδιότητες (interoperability) των ήδη υπαρχόντων τεχνολογιών. Παρόλα αυτά εμπεριέχει αρκετές προοπτικές αν δεχθούμε ότι η εξέλιξη των τεχνολογιών διαδικτύου θα παρουσιάσει εκθετική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Οι τεχνολογίες του σημασιολογικού ιστού θα μπορέσουν να ενεργοποιήσουν τις δυνατότητες των web2.0 εφαρμογών σε βαθμό τέτοιο που μπορεί να υπερκαλύψει το προσφερόμενο έργο των υπαρχόντων LMS συστημάτων και να αποτελέσουν τον νέο τρόπο μάθησης και εκπαίδευσης. Σύμφωνα με σύγχρονες θεωρητικές απόψεις η μάθηση πρέπει να «ρέει» σαν πηγή πληροφοριών στον εκπαιδευόμενο, ο οποίος πρέπει να εκτίθεται διαρκώς στην «καλή» πληροφορία και ενημέρωση (Stephen Downes, 2005). Συμπερασματικά τα PLE αποτελούν μία διαφοροποιημένη προσέγγιση της μάθησης και η ενσωμάτωση τους στο εκπαιδευτικό σύστημα απαιτεί, πέρα από την ανάπτυξη τεχνολογικής υπεροχής, αλλαγή στον τρόπο μάθησης και ενεργοποίηση ενασχόλησης με το αντικείμενο από τους ίδιους τους εκπαιδευόμενους. Ο ορισμός του όρου PLE εμπεριέχει την θεωρητική ιδέα ανάπτυξης του, καθώς η κατασκευή του μόνο σαν πρόταση μπορεί να οριστεί, εφόσον αποτελεί ένα ανοιχτό και ευμετάβλητο τρόπο αλληλεπίδρασης των ενδιαφερόμενων με την μάθηση Τα **LMS** συστήματα επιδιώκουν την ανάπτυξη τεχνολογιών που θα προσφέρουν την δυνατότητα ελέγχου της προσφερόμενης γνώσης, αξιολόγησης των επιδόσεων των εκπαιδευομένων, προτυποποίησης των μαθησιακών αντικειμένων και γενικότερα παρέχουν ένα οργανωμένο περιβάλλον ηλεκτρονική εκπαίδευσης. Τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί πολλά Συστήματα Διαχείρισης Μάθησης (WebCT, Blackboard, κ.α.), οριστικοποιούνται αρκετά πρότυπα (IMS, SCORM) και παρατηρούνται πολλές επενδύσεις　 στην κατασκευή προγραμμάτων ελεύθερου κώδικα (Moodle, Sakai). Παρόλα αυτά, όπως έχει ήδη αναφερθεί, η ανάπτυξη και η δυναμική των εφαρμογών κοινωνικού λογισμικού προσφέρει νέες προοπτικές και δίνει λύσεις σε πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι υπάρχουσες υλοποιήσεις. Πολλές φυσικά είναι οι παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη, ώστε να επιτευχθεί η αποτελεσματική εισχώρηση των νέων εφαρμογών στην σημερινή μορφή της η-μάθησης. Μία λύση που φαίνεται να αποτελεί την «γέφυρα» για την σύγκλιση αυτή είναι η παροχή δυνατότητας για κατασκευή προσωπικών περιβαλλόντων μάθησης, με κύριο προσανατολισμό την ανεπίσημη μάθηση (informal learning). Η κατεύθυνση που περιγράφεται αφορά μία ανακατασκευή της υπάρχουσας δομής και την απομάκρυνση από την «κλειστή» λογική των LMS συστημάτων. Η νέα αυτή δομή χαρακτηρίζεται ως　**Εξατομικευμένο Περιβάλλον Μάθησης** (Personal Learning Environment – PLE) και σε αντίθεση με τα LMS αποτελεί ένα τρόπο μάθησης, ψυχαγωγίας, ενημέρωσης και επικοινωνίας βασισμένο στις ανάγκες των χρηστών και όχι μία κατηγορία λογισμικού.

Είδη δικτύων που χρησιμοποιούν κοινωνικό λογισμικό

Τα κοινωνικά δίκτυα (social networks) είναι ένα από τα είδη δικτύων τα οποία χρησιμοποιούν social software. Τα τελευταία χρόνια τα δίκτυα αυτά έχουν κερδίσει κατά πολύ το ενδιαφέρον των χρηστών και είναι ίσως τα δίκτυα τα οποία σκέφτεται κανείς όταν κάποιος αναφέρεται στο social software. Το μέγιστο μέγεθος ενός τέτοιου δικτύου σε χρήστες φτάνει τα 150 άτομα ενώ ο μέσος όρος βρίσκεται στα 124 άτομα. Στις κοινότητες αυτές, ένας αρχικός αριθμός ιδρυτικών μελών στέλνει μηνύματα προσκαλώντας μέλη των προσωπικών τους δικτύων να γίνουν μέλη του ιστοχώρου. Στη συνέχεια επαναλαμβάνεται η ίδια διαδικασία από τα νέα μέλη και έτσι σε σύντομο χρονικό διάστημα αυξάνεται ο αριθμός των μελών στο δίκτυο. Το κάθε μέλος περιγράφεται από το προσωπικό του προφίλ. Τα δεδομένα των χρηστών που περιγράφουν το προφίλ τους βρίσκονται αποθηκευμένα σε μία κεντρική βάση δεδομένων με αποτέλεσμα να υπάρχει μικρή συμβατότητα μεταξύ τέτοιου είδους εφαρμογών. Ωστόσο αυτό δε λειτουργεί ως μειονέκτημα καθώς αποτελεί κανόνα η εγγραφή και η ύπαρξη προφίλ για κάθε χρήστη σε καθένα από τα δίκτυα αυτά. Σε αυτά οι χρήστες μπορούν να αναπτύξουν και να διατηρήσουν ένα δίκτυο φίλων ή συνεργατών για κοινωνικούς ή για επιχειρησιακούς λόγους αντίστοιχα. Ο χρήστης μπορεί λοιπόν να κρατάει επαφή με φίλους, να βρει κάποιον σύντροφο, να ψάξει για εργασία, να ανταλλάξει δεδομένα. Οι κοινότητες αυτές περιγράφονται με κόμβους και συνδέσμους μεταξύ των κόμβων. Οι κόμβοι αντιστοιχούν στους χρήστες-μέλη και οι σύνδεσμοι μεταξύ τους παρουσιάζουν τις σχέσεις μεταξύ τους. Η μορφή που παρουσιάζουν τα δίκτυα αυτά καθορίζει τη χρησιμότητα που έχει το δίκτυο στα μέλη του. Γενικά, τα περισσότερο ελεύθερα δίκτυα, δηλαδή αυτά που χαρακτηρίζονται από πολλές κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των μελών άλλα και με χρήστες από άλλες κοινότητες, σε σχέση με τα περισσότερο κλειστά, «σφιχτά» δίκτυα, προσφέρουν μεγαλύτερο αριθμό ευκαιριών και πιο πολλές ιδέες στα μέλη τους. Αυτό απορρέει από το γεγονός ότι οι χρήστες που είναι μέλη σε παραπάνω από μία κοινότητες, είναι πιο πιθανό να έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών. Επιπλέον οι χρήστες αυτοί μπορούν να λειτουργήσουν κατά κάποιο τρόπο ως μεσίτες, ενώνοντας δύο δίκτυα ταοποία δε συνδέονται με κάποιο άμεσο τρόπο.

Μία ακόμα κατηγορία δικτύων που βασίζονται στο social software είναι τα προσωπικά δίκτυα (personal networks). Σε αυτά, προσωπικά δεδομένα ανταλλάσσονται μεταξύ συγκεκριμένων ιδιωτικών ομάδων μέσω εφαρμογών που χρησιμοποιούνται από αυτές. Με τη χρήση κοινών format για τα μεταδεδομένα (π.χ. RDF, XMP) και πρωτόκολλα δικτύου μεταφοράς δεδομένων (π.χ. Rendevouz) οι εφαρμογές διαμοιράζονται μεταξύ των χρηστών που αποτελούν την ιδιωτική ομάδα. Τέλος, υπάρχουν τα δημόσια δίκτυα μεταφοράς δεδομένων (public sharing networks) στα οποία δίνεται η δυνατότητα στα μέλη να συμμετέχουν σε διαδικασίες όπως η δημιουργία, η δημοσίευση και ο σχολιασμός δεδομένων και πληροφοριών. Με την ύπαρξη μάλιστα πληθώρας ψηφιακών καταστημάτων αγορών ενδυναμώνεται ο ρόλος του χρήστη καθώς μπορεί να σχολιάσει την ποιότητα των προϊόντων ενισχύοντας ή όχι αυτό που λέγεται ψηφιακή φήμη (digital reputation). Ως αποτέλεσμα, σκοπός των καταστημάτων αυτών είναι να εξασφαλίσουν μια καλή φήμη έχοντας έτσι καλύτερες πωλήσεις. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα wikis και τα web logs στα οποία οι χρήστες λειτουργούν με το διπλό ρόλο του αναγνώστη και του συγγραφέα. Υπάρχουν μηχανισμοί οι οποίοι ενισχύουν τη διασύνδεση μεταξύ αυτών των ιστοχώρων, για παράδειγμα ένα blog μπορεί να γνωρίζει ότι κάποιο άλλο έχει σχολιάσει το άρθρο του. Τα wikis προσφέρουν τη δυνατότητα εγγραφής και διόρθωσης άρθρων από πολλούς χρήστες.

Δυσκολία σχεδίασης κοινωνικού λογισμικού Με την ανάπτυξη του social software έγινε αντιληπτό ότι το να σχεδιάσει κανείς λογισμικό για μεγάλες ομάδες ατόμων είναι κάτι πολύ δύσκολο χωρίς να υπάρχει προηγούμενη εμπειρία, λόγω της αλληλεπίδρασης που υπάρχει μεταξύ των ατόμων που αποτελούν τις εκάστοτε ομάδες. Επιπλέον, είναι γεγονός ότι ενώ social software υπάρχει για περίπου σαράντα έτη, είναι ενικά διαθέσιμο μόνο τα τελευταία δέκα έτη. Με την εμφάνιση του Διαδικτύου εμφανίστηκε και το αντίστοιχο social software ώστε να καλύψει τις ανάγκες των χρηστών. Βέβαια, με την πάροδο του χρόνου έγινε κατανοητό ότι το αρχικό λογισμικό που σχεδιάστηκε δε θα ήταν δυνατόν να καλύπτει τις ανάγκες των χρηστών του παγκόσμιου ιστού καθώς ο αριθμός αυτών αυξανόταν με ραγδαίους ρυθμούς. Αρχικά εμφανίζονταν καινούργιες εφαρμογές οι οποίες προσέφεραν στους χρήστες μεγάλες ευκολίες, εργαλεία και καινοτομίες. Έτσι, ένα μεγάλο πλήθος χρηστών άρχιζαν να χρησιμοποιούν τις κοινωνικές αυτές εφαρμογές αξιοποιώντας τις συναρπαστικές νέες δυνατότητες. Οι αρχικοί στόχοι όμως με το πέρασμα του χρόνου άρχιζαν να παραμερίζονται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι χρήστες ασχολούνταν με θέματα ασήμαντα ή άσχετα σε σχέση με τους αρχικούς στόχους, με αποτέλεσμα να χάνεται η ουσία της εφαρμογής. Στο σημείο αυτό ήταν διαθέσιμες δύο «σκληρές» επιλογές: είτε η αυτοκαταστροφή της εφαρμογής, είτε η θέση κάποιων φραγμών για το ποιος μπορεί να ανήκει στην ομάδα και να χρησιμοποιεί την εφαρμογή. Έτσι λοιπόν, αρχικές υποθέσεις οι οποίες είχαν γίνει για τις ομάδες χρηστών όπως το άπειρο μέγεθος σε άτομα μιας ομάδας, η δυνατότητα σε οποιονδήποτε να γίνει μέλος και η απεριόριστη ελευθερία ενός ατόμου της ομάδας, γκρεμίστηκαν. Γεγονός και κανόνα αποτελούν για πολλές ομάδες η απαίτηση κάποιων χαρακτηριστικών ώστε να γίνει κάποιος μέλος και όταν πλέον γίνει του τίθενται περιορισμοί στα δικαιώματα του ως μέλος. Βλέπουμε λοιπόν τη δυσκολία που παρουσιάζει η σχεδίαση ενός λογισμικού για ομάδες λόγω των αυξανόμενων απαιτήσεων και περιορισμών που προκύπτουν. Αποτέλεσμα αποτελεί η εξειδίκευση των σχεδιαστών social software και η διαφοροποίησή τους από σχεδιαστές λογισμικού που απευθύνεται σε έναν χρήστη. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των χρηστών του λογισμικού αυτού αποτελεί την κύρια διαφορά και την αιτία του παραπάνω γεγονότος.

Διαφορά του κοινωνικού λογισμικού από το «απλό» λογισμικό Είναι σημαντικό να τονίσουμε τη διαφορά του κοινωνικού λογισμικού σε σχέση με το λογισμικό που απευθύνεται σε έναν χρήστη. Στη δεύτερη κατηγορία, ένας μόνο χρήστης μπορεί να έχει εμπειρία αλληλεπίδρασης με την εφαρμογή κατά τη χρησιμοποίησή της. Σίγουρα η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από περισσότερους χρήστες αλλά αυτό συμβαίνει ξεχωριστά στον υπολογιστή του καθενός χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα να μοιραστούν κοινές εμπειρίες, γεγονός το οποίο συμβαίνει με το social software. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ο όρος κοινωνικό (social) θα ήταν προτιμότερο να αντικατασταθεί από όρους όπως ομάδα (group) ή κοινότητα (community). Όμως αντικαθιστώντας τον όρο αυτό θα χανόταν η ουσία της κοινής διαμοιραζόμενης εμπειρίας η οποία συμβαίνει πέραν από μία απλή ομάδα ή μία απλή κοινότητα. Το social software έχει κατακλύσει το Διαδίκτυο περιλαμβάνοντας πλέον εργαλεία τα οποία βοηθούν στην επικοινωνία ομάδων εργασίας όσο και εργαλεία τα οποία έχουν ως στόχο την επικοινωνία ανθρώπων από οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη για ψυχαγωγικούς λόγους(ακόμα και οι τρισδιάστατοι κόσμοι των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στο Διαδίκτυο ανήκουν στο social software). Πριν από το Διαδίκτυο, εφευρέσεις όπως το τηλέφωνο και ο τηλέγραφος επέτρεπαν την επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων έχοντας όμως σοβαρά μειονεκτήματα το καθένα όπως τον αποκλεισμό της επικοινωνίας μεταξύ μεγάλων ομάδων, την απουσία πραγματικού χρόνου επικοινωνίας, το μεγάλο κόστος. Αρκεί να σκεφτούμε τη δυσκολία που παρουσιάζει η συγκέντρωση μιας μεγάλης ομάδας για μία διάσκεψη. Η εύρεση του κατάλληλου χώρου και του κατάλληλου χρόνου ώστε να βολεύει όλα τα μέλη που αποτελούν την ομάδα συνθέτουν τα δύο σημαντικότερα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Από την άλλη πλευρά, τα κοινωνικά εργαλεία του Διαδικτύου, με την ευκολία που έχουν στη χρήση (απλά αν σκεφτούμε πόσο εύκολο είναι να χρησιμοποιήσει κανείς ένα πρόγραμμα για chat) και την αποφυγή της αναγκαιότητας του πραγματικού χρόνου καταφέρνουν να ξεπεράσουν όλους αυτούς τους περιορισμούς που υπήρχαν. Ενώ αρχικά το ενδιαφέρον των μεγάλων φορέων παροχής υπηρεσιών μέσω του Διαδικτύου, όπως για παράδειγμα το Google, είχε στραφεί στιςδραστηριότητες και τα ενδιαφέροντα της αναπτυξιακής κοινότητας (developers), πλέον όλη η προσοχή είναι στραμμένη στην ανάπτυξη υπηρεσιών με «κοινωνικό» περιεχόμενο μέσω της αλληλεπίδρασης των απλών χρηστών. Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί τα τελευταία χρόνια γίνεται τόσο ευρέως διαδεδομένη η χρήση social software. Την απάντηση αυτού του ερωτήματος μπορούμε να τη συνοψίσουμε αναφέροντας τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη και τα χρήματα που επενδύονται για την ανάπτυξη τέτοιου είδους λογισμικού.

Επιπλέον όμως μπορούμε να αναφερθούμε στα εξής: · Η διαθεσιμότητα εργαλείων χαμηλού κόστους και υψηλού εύρους ζώνης, όπως είναι τα blogs · Η πληθώρα χρηστών (η οποία πλέον μετριέται σε εκατομμύρια) που όντας κοινωνικοί και παρακινημένοι από τη μεγάλη αναφορά στο κοινωνικό λογισμικό, ακολουθούν τις εξελίξεις.

Πλεονεκτήματα Κοινωνικού Λογισμικού · προσφέρει υπηρεσίες στους χρήστες προμηθεύοντάς τους με τα κατάλληλα εργαλεία για εργασίες όπως επερωτήσεις, ανταλλαγή δεδομένων και τη δυνατότητα να μπορούν να επεμβαίνουν και να διαχειρίζονται τα δεδομένα της εφαρμογής. · εξάλλειψη στατικών δεδομένων και παράλληλα ενισχύεται το κέρδος του χρήστη από τα δεδομένα τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει. · Εμφάνιση της προσωπικής ιστοσελίδας ή blog του χρήστη. Με τον τρόπο αυτό δε χρειάζεται να ξοδεύουν χρήματα για διαφημίσεις, για την πληρωμή μιας εταιρίαςδημοσίων σχέσεων, ή για έρευνα, παρά να συνεργαστούν με χρήστες οι οποίοι θα λειτουργήσουν το ίδιο καλά για την προώθηση