Τσελούδη-Αδάμ-

=Τα Wikis στην Εκπαίδευση=

Εργαλεία Web 2.0
Tα Web 2.0 εργαλεία δίνουν στους χρήστες τη δυνατότητα δημιουργίας και διαμοίρασης ψηφιακού περιεχομένου. Στα πλαίσια της εκπαίδευσης, μ πορούν να συμπληρώσουν, να ενισχύσουν και να προσθέσουν νέες διαστάσεις συνεργασίας στην τάξη.

Τι είναι Wiki;
Ένα από τα δημοφιλέστερα εργαλεία Web 2.0 είναι τα wikis. Το βασικό χαρακτηριστικό των ιστοσελίδων τύπου wiki είναι η δυνατότητα επεξεργασίας τους από πολλούς χρήστες μέσω απλών διαδικτυακών εργαλείων. Κάθε φορά που αποθηκεύεται μια αλλαγή, δημιουργείται μια νέα έκδοση της σελίδας, αλλά δε χάνονται οι παλαιότερες, έτσι ώστε αν χρειαστεί, να μπορεί να γίνει αναίρεση κάποιας δράσης. Σε αντίθεση με άλλα εργαλεία, τα wikis συνήθως δημιουργούνται από συνεισφορές περισσότερων του ενός ατόμου, κάτι που διευκολύνεται από χαρακτηριστικά των wikis, στοχευμένα στην υποστήριξη της συνεργασίας. Η συμβολή τους στην εκπαίδευση είναι σημαντική γιατί εμπλέκουν ενεργά τους μαθητές στη δική τους κατασκευή της γνώσης (Boulos, Maramba, & Wheeler, 2006).

Διδακτικές μέθοδοι που υποστηρίζονται από το Wiki
Η χρήση των wikis ενισχύει τη συνεργατική μάθηση, αφού ενισχύει την αλληλεπίδραση, την επικοινωνία και το διαμοιρασμό πόρων. Επίσης, δεδομένου ότι η συνεργατική μάθηση γίνεται ακόμα πιο αποτελεσματική όταν λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο μιας κοινότητας πρακτικής, τα wikis μπορούν να αξιοποιηθούν ως πλατφόρμα για μια κοινότητα πρακτικής, όπου τα μέλη της κοινότητας μπορούν να μοιράζονται τις γνώσεις τους, να συνεργάζονται κλπ. (Schaffert, Bischof, etal., 2006). Τα wikis δίνουν τη δυνατότητα οικοδόμησης γνώσης σε συνεργασία με άλλους, συλλογικού αναστοχασμού και προβληματισμού. Το επίκεντρο βρίσκεται στην κοινότητα και όχι στον μεμονωμένο μαθητή. Έτσι, τα wikis είναι μία από τις ιστορίες επιτυχίας στον κόσμο του κοινωνικού εποικοδομισμού (Notari, 2003).

Χρήση των wikis στην εκπαίδευση
Οι πιο διαδεδομένες χρήσεις των wikis είναι στη συγγραφή εργασιών, στη μάθηση με βάση ένα έργο (project-based learning), στην ηλεκτρονική/εξ' αποστάσεως εκπαίδευση, αλλά τα wikis μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε πιο καινοτόμους τομείς όπως είναι η βιομηχανία ανάπτυξης λογισμικού κ.α.

**Συνεισφορές**
Οι Judd, Kennedy και Cropper (2010) και Ravid, Kalmanb και Rafaelib (2008) διερεύνησαν τη συμμετοχή φοιτητών στη συνεργατική συγγραφή με χρήση wiki, με στόχο την ανάπτυξη παραδοτέου για μια έννοια κλειδί της Ψυχολογίας, στην πρώτη περίπτωση και την επέκταση ακαδημαϊκού βιβλίου Πληροφοριακών Συστημάτων στην Εβραϊκή γλώσσα στη δεύτερη. Οι δύο ομάδες ερευνητών φρόντισαν για την έγκαιρη εξοικείωση των φοιτητών με το εργαλείο wiki και, μετά το πέρας της δραστηριότητας, ανέλυσαν τις εκδόσεις σελίδων που προέκυψαν, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις των φοιτητών, μέσω αρχείων καταγραφής. Η βαθμολογία των φοιτητών στη δραστηριότητα αποτελούσε ένα μικρό ποσοστό της τελικής τους βαθμολογίας. Τα αποτελέσματα των ερευνών, όσον αφορά στις συνεισφορές, ήταν κοινά, καθώς και στις δύο περιπτώσεις φάνηκε πως ένα μεγάλο κομμάτι περιεχομένου προήλθε από συνεισφορές ενός μικρού ποσοστού φοιτητών, ενώ η πλειοψηφία ασχολήθηκε με το wiki μόνο 1 ημέρα ή/και έκανε την ελάχιστη δυνατή συνεισφορά. Οι Judd, Kennedy και Cropper (2010) ανέφεραν επίσης ότι, αν και πολλοί φοιτητές συμμετείχαν στην αρχική δραστηριότητα συζήτησης, που είχε σκοπό την εξοικείωση, η πλειονότητα των επεξεργασιών για τη δραστηριότητα συγγραφής έγινε τις τελευταίες ημέρες της δραστηριότητας και τα σχόλια που διατυπώθηκαν ήταν πολύ λίγα, με αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί η επιθυμητή συνεργασία, καθώς δε δόθηκε η ευκαιρία για συζήτηση του περιεχομένου. Φαίνεται πως η χρήση συνεργατικών εργαλείων δεν εγγυάται την επιτυχία της συνεργασίας. Ενδεικτικές βελτιώσεις του διδακτικού σχεδιασμού θα ήταν η αφιέρωση περισσότερου χρόνου στη δραστηριότητα, η εξάρτηση μεγαλύτερου μέρους της βαθμολογίας από αυτήν και η συσχέτιση της βαθμολογίας με την ποιότητα της συνεργασίας. Η έρευνα υποστηρίζει ότι τα αρχεία καταγραφής των wikis μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάλυση των συνεισφορών και ενθαρρύνει την ιδέα της μελλοντικής αυτοματοποιημένης ανάλυσης. Οι Ravid, Kalmanb και Rafaelib (2008) ανέφεραν ότι υπήρξε στατιστικά σημαντική διαφορά στην επίδοση των συμμετεχόντων, που ήταν καλύτερη από αυτή των μη συμμετεχόντων, σε 2 από τις 4 τάξεις που αξιολογήθηκαν. Η ανάπτυξη του wikitextbook είχε επιτυχία, καθώς ενημερώθηκαν κι εμπλουτίστηκαν τα απαρχαιωμένα υπάρχοντα κεφάλαια, προστέθηκαν πολλά καινούρια και το διαδικτυακό, ελεύθερα διαθέσιμο βιβλίο που προέκυψε, υιοθετήθηκε ως κύριο σύγγραμα από πανεπιστήμια της χώρας. Η άποψη των φοιτητών σχετικά με την εμπειρία τους με τη δραστηριότητα ήταν θετική, με ενδεικτικά σχόλια τη θετική αίσθηση της συνεισφοράς, τη χρησιμότητα του αποτελέσματος, δηλαδή του διαδικτυακού βιβλίου, και την κινητροδότηση για περαιτέρω εμπλοκή και μελέτη, καθώς οι φοιτητές γνώριζαν πως κι άλλοι μαθητές θα χρησιμοποιήσουν τις συνεισφορές τους για δική τους μελέτη. Υπήρξαν φοιτητές που θεώρησαν ότι δεν έμαθαν από τη δραστηριότητα, καθώς έγραψαν για θέματα που ήδη γνώριζαν, αλλά η γενική άποψη ήταν ότι, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, ωφελήθηκαν από τη διαδικασία, θεωρούν χρήσιμο το διαμοιρασμό της γνώσης και το wiki σημαντικό γνωστικό εργαλείο.

Δυσκολίες Συνεργατικής Μάθησης
Η ανάλυση εμπειριών 2 φοιτητών που συμμετείχαν σε διαδικτυακή, συνεργατική δραστηριότητα με χρήση wiki, διάρκειας 6 εμβδομάδων, για μάθημα ολοκληρωτικά διαθέσιμο στο διαδίκτυο, βοήθησε τους Weaver, Viper, Latter, και McIntosh(2010), να αποκτήσουν μια καλύτερη εικόνα των παραγόντων που εμπλέκονται στη συνεργατική μάθηση. Η δραστηριότητα είχε ως στόχο να βοηθήσει τους φοιτητές να κατανοήσουν το αντικείμενο και να αναπτύξουν συνεργατικές δεξιότητες, δημιουργώντας το wiki σε ομάδες μέχρι 6 ατόμων και απέφερε στους φοιτητές μεγάλο ποσοστό της συνολικής τους βαθμολογίας. Οι ομάδες wiki ήταν αρχικά ιδιωτικές, αλλά μετά το πέρας της καταληκτικής ημερομηνίας, μπορούσαν να διαβαστούν κι από τους υπόλοιπους φοιτητές.

Οι γενικές απόψεις των φοιτητών για τα wikis και τη συνεργασία τους ήταν θετικές, αν και η ίδια η συνεργασία δεν ήταν αυτή στην οποία στόχευαν οι διδάσκοντες. Πιο συγκεκριμένα, οι καθηγητές επιθυμούσαν να δουν συνεργασία σε κάθε κομμάτι της εργασίας, ενώ οι φοιτητές ανέλαβαν ορισμένα κομμάτια ατομικά και συνεργάστηκαν κυρίως στις ενότητες της εισαγωγής και των συμπερασμάτων. Από τα σχόλια των φοιτητών, φαίνεται ότι έμειναν αρκετά ικανοποιημένοι από τη συνεργασία τους, την αυτοπεποίθηση και τις επικοινωνιακές δεξιότητες που ανέπτυξαν κατά την πορεία της εργασίας, αλλά επισημαίνονται και οι δυσκολίες που προκύπτουν από μέλη ανενεργά ή απρόθυμα να συνεργαστούν. Η δεύτερη περίπτωση μάλλον έχει πιο σοβαρό αντίκτυπο στη συνεργασία και το τελικό αποτέλεσμα.

Φαίνεται πως ο έγκαιρος διαχωρισμός σε ομάδες και η έγκαιρη έναρξη της επικοινωνίας μπορεί να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν δεσμούς που θα υποστηρίξουν τη συνεργασία μεταξύ τους. Η τακτική ενημέρωση όλων των μελών μπορεί να ενθαρρύνει ανενεργά μέλη να συμμετέχουν στη δραστηριότητα. Επίσης, αν και υπάρχουν περιπτώσεις φοιτητών που αρνούνται να συνεργαστούν, θα ήταν χρήσιμη μια σύντομη εκπαίδευση για τη διαχείριση προκλήσεων κατά τη συνεργασία. Τέλος, αναγνωρίζεταιη ανάγκη για καλύτερη επιλογή ομάδων φοιτητών.

Μια έρευνα στην οποία δεν προέκυψαν τα επιθυμητά αποτελέσματα, κυρίως λόγω της μικρής διάρκειας και κλίμακας των πειραμάτων, αλλά και επειδή οι πρακτικές της συλλογικής εργασίας που πρέπει να συνοδεύουν τη χρήση των wikis δεν ήταν στο ρεπερτόριο των κοινών πρακτικών των μαθητών, έγινε στο Gloucestershire της Αγγλίας (Grant L., 2006). Ζητήθηκε από παιδιά ηλικίας 13-14 να εκπονήσουν συνεργατικά μια ερευνητική εργασία με χρήση του wikispaces4. Ένα από τα βασικά συμπεράσματα είναι ότι η δημιουργία γραπτού περιεχομένου παρέμεινε μια ατομική διαδικασία. Οι μαθητές δεν θεωρούν χρήσιμη ούτε επιθυμητή την επεξεργασία περιεχομένου άλλου μαθητή. Συνηθισμένοι από τη συνεργασία στο σχολείο, έθεσαν κανόνες για το γραπτό περιεχόμενο αφού έκαναν αρχικά συμφωνία για τον καταμερισμό της εργασίας. Επομένως, η εργασία δεν υλοποιήθηκε συνεργατικά, αλλά ο κάθε μαθητής υλοποίησε το κομμάτι που του αντιστοιχούσε μεμονωμένα από την υπόλοιπη ομάδα, το θεωρούσε ιδιοκτησία του και δεν ήθελε να το επεξεργαστούν οι υπόλοιποι. Αντίθετα, υπήρχαν ενδείξεις συνεργατικής μάθησης στους τομείς της σχεδίασης και της τεχνικής επάρκειας. Οι μαθητές δεν έθεσαν κανόνες για τη σχεδίαση και για τεχνικά θέματα κι έτσι αυτά τα θέματα ήταν πιο ανοικτά για συζήτηση και συνεργασία. Στις περισσότερες φορές βέβαια η βοήθεια δόθηκε πρόσωπο με πρόσωπο και όχι μέσω wiki. Τέλος, ο βασικός στόχος, η ανάπτυξη ενός δικτύου οικοδόμησης γνώσης όπως ορίζεται από τους Bereiter και Scardamalia, δεν προέκυψε σε αυτό το παράδειγμα.

Μια έρευνα για τη χρήση των wikis στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έγινε στο Πανεπιστήμιο Åbo Akademi (Tétard F. et Al, 2009). Πρωτοετείς φοιτητές χωρίστηκαν σε ομάδες και κάθε μία κατασκεύασε μια γνωσιακή βάση (knowledgebase) χρησιμοποιώντας ένα wiki, ενσωματωμένο στην πλατφόρμα Moodle. Προέκυψαν αρκετά αισιόδοξα αποτελέσματα. Συνολικά, η εργασία με χρήση του wiki ήταν επιτυχής και η ποιότητα του κειμένου ήταν αρκετά καλή. Η επικοινωνία έπαιξε σημαντικό ρόλο. Φάνηκε ότι οι ομάδες που ήταν πιο ενεργές στο wiki, επικοινωνούσαν περισσότερο μέσω του φόρουμ συζητήσεων. Αν και οι περισσότεροι μαθητές χρησιμοποίησαν το wiki λιγότερο από 10 ώρες κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εβδομάδων, η πλειοψηφία τους πιστεύει ότι το wiki είναι ένα καλό εργαλείο συνεργασίας και ότι θα πρέπει να χρησιμοποιείται περισσότερο στην εκπαίδευση. Οι φοιτητές συμφώνησαν ότι η επεξεργασία του wiki ήταν εύκολη, αλλά μερικοί δυσκολεύτηκαν στην επεξεργασία των συνδέσεων και τη δημιουργία νέων σελίδων. Οι φοιτητές συμφώνησαν επίσης ότι η ποιότητα των κειμένων ήταν καλή και περίπου το 40% πιστεύει ότι έμαθε πολλά με τη συμμετοχή του στο έργο. Παρ' όλα αυτά, ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι απόψεις διίστανται για το αν η ανάθεση εργασίας με αυτόν τον τρόπο είναι καλύτερη σε σχέση με την παραδοσιακή γραπτή εργασία. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει κάποιους προβληματισμούς που προκύπτουν κατά τη χρήση των wikis και ζητήματα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη σχεδίαση τέτοιων ερευνών. Για παράδειγμα τεχνικά θέματα όπως επιλογή του κατάλληλου wiki, η ποιότητα μάθησης που επιτυγχάνεται και η αξιολόγηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων της ομάδας και της ατομικής συνεισφοράς κάθε μέλους.

Οι Yiu Chi Lai και Eugenia M.W.Ng (2011) προχώρησαν σε μία έρευνα σχετικά με τη χρήση των wiki στην εκπαίδευση αλλά και τις ικανότητες αξιολόγησης. Μέσα από ένα πρόγραμμα θέλησαν να απαντήσουν στα εξής ερευνητικά ερωτήματα: Το όλο πρόγραμμα έλαβε χώρα σε 5 στάδια. Αρχικά έγινε η κατασκευή μίας τοποθεσίας wiki για τη διδασκαλία ενός συγκεκριμένου θέματος στο αναλυτικό πρόγραμμα του New Senior Secondary (NSS) Information and Communication Technology (ICT). Στη συνέχεια οι μαθητές ανέβαζαν στο wiki εποικοδομητικά σχόλια. Το τρίτο στάδιο περιελάμβανε το σχεδιασμό ενός φύλλου αξιολόγησης το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση του wikiproject και στη συνέχεια τη χρήση αυτού για αυτοαξιολόγηση και ομότιμη αξιολόγηση. Τέλος, λάμβανε χώρα η καταχώρηση των προβληματισμών για τη χρήση των wikis στη διδασκαλία και την εκμάθηση των ΤΠΕ. Οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν αφορούσαν το περιεχόμενο των σελίδων wiki, τα σχόλια που δημοσιεύτηκαν από τους μαθητές και επιλεγμένα φύλλα αξιολόγησης. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν άκρως ενδιαφέροντα και είχαν να κάνουν με τις δεξιότητες που ανέπτυξαν οι μαθητές, τόσο σε επίπεδο συνεργασίας όσο και σε τεχνολογικό επίπεδο. Επιπλέον, τα φύλλα αξιολόγησης βοήθησαν στη γενικότερη αξιολόγηση του wiki το οποίο εν τέλει φαίνεται ότι μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία.
 * 1) Τι μπορούν να μάθουν οι μαθητές από τις δραστηριότητες βασισμένες στα wikis?
 * 2) Είναι δυνατόν να ενταχθούν η αυτοαξιολόγηση και η ομότιμη αξιολόγηση σε δραστηριότητες βασισμένες στα wikis?
 * 3) Αποτελούν οι δραστηριότητες βασισμένες στα wikis ένα αποτελεσματικό και επιτυχημένο εργαλείο για την ανάπτυξη των ικανοτήτων των μαθητών?

Μία άλλη ενδιαφέρουσα έρευνα έλαβε χώρα σ' ένα Λύκειο στη Νότια Ντακότα από το Geoffrey Sheehy (2008). Η έρευνα αφορούσε τη χρήση και εφαρμογή ενός wiki σε μία κοινότητα πρακτικής στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το περιβάλλον ήταν ιδανικό, αφού οι σχέσεις των καθηγητών ήταν πολύ καλές , οπότε ένα άνοιγμα στο διαμοιρασμό πηγών και δεδομένων προϋπήρχε για χρόνια . Η τεχνολογία που θα χρησιμοποιούταν θα έπρεπε να ήταν απλή και για το λόγο αυτό επιλέχθηκε το wiki. Κατά την εφαρμογή, η μεγαλύτερη πρόκληση που έπρεπε να αντιμετωπιστεί ήταν η μετάδοση της τεχνολογίας των wikis και η διαχείριση της γνώσης. Αρχικά έγινε διαχωρισμός των καθηγητών ανάλογα με την προσαρμοστικότητά τους αλλά και την έφεσή τους σε καινοτόμες ιδέες. Στη συνέχεια, ακολούθησε μονόωρη εκπαίδευση για ένα μήνα μετά το σχολείο και τέλος, ενθάρρυνση των συναδέλφων, όσοι ήταν πιο κοντά μεταξύ τους να συνεργαστούν. Τα εμπόδια γι' αυτό το εγχείρημα ήταν αρκετά. Αρχικά ο χρόνος εκπαίδευσης των καθηγητών ήταν αρκετά μικρός (1 - 3 ώρες). Επιπλέον, εμφώλευε ο κίνδυνος, όσο αυξανόταν το υλικό που θα συσσωρευόταν στο wiki, θα γινόταν περισσότερο ανοργάνωτο και αδόμητο. Τέλος, έπρεπε να ληφθεί υπόψιν ότι η αποδοτική διαχείριση της γνώσης είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί από άτομα που δυσκολεύονται να αντιληφθούν τη σημασία της καινοτομίας και του διαμοιρασμού. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν συγκεχυμένα. Όσον αφορά το //wiki //, μετά το πέρας της εκπαίδευσης, ένας αριθμός καθηγητών μετέφερε το wiki από την κοινότητα πρακτικής στην προσωπική του τάξη. Όσον αφορά το γνωστικό αποθετήριο, η ενθουσιώδης έμφαση των καθηγητών προς το εργαλείο αποτυπώθηκε στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε για το τμήμα. Συγκεκριμένα, 7 από τους 9 (78%) καθηγητές συμφώνησαν ότι ο διαμοιρασμός της γνώσης ήταν "πολύ εποικοδομητικός". Και οι 9 δήλωσαν ότι θα πόσταραν υλικό τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, ενώ το μεγαλύτερο εμπόδιο παρέμενε ο χρόνος, αφού 6 από αυτούς δήλωσαν ότι θέλουν να ποστάρουν υλικό στο wiki σε συγκεκριμένο χρόνο. Εν τέλει, όπως διαπιστώνει και ο συγγραφέας, ένα wiki μπορεί να αποτελέσει ένα συνεργατικό γνωστικό αποθετήριο για τη διαχείριση της γνώσης μέσα σε μία κοινότητα πρακτικής.

Συμπεράσματα & Προτάσεις για τρόπους χρήσης wiki
Το γεγονός ότι τα wikis προωθούνται ως συνεργατικά εργαλεία, δε σημαίνει ότι θα χρησιμοποιηθούν συνεργατικά. Η επιτυχία ή αποτυχία εξαρτάται από το σχεδιασμό των δραστηριοτήτων, αλλά και πολλούς άλλους παράγοντες. Έρευνα του Cole (2009) είχε ατυχή αποτελέσματα, καθώς στα μέσα του εξαμήνου, κανένας φοιτητής δεν είχε συνεισφέρει στο wiki με βασικούς λόγους για την έλλειψη συμμετοχής την έλλειψη χρόνου και ενδιαφέροντος για την τεχνολογία. Ορισμένοι ακόμα παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν αρνητικά τη συνεργασία είναι αφενός ότι οι μαθητές δεν είναι συνηθισμένοι στη συλλογική ανάπτυξη ιδεών, με αποτέλεσμα να αναθέτουν ξεχωριστά κομμάτια περιεχομένου σε κάθε μέλος της ομάδας και να περιορίζονται σε σχολιασμό, αντί για επεξεργασία, των συνεισφορών των υπόλοιπων μελών, αφετέρου ότι έχουν τη συνήθεια να συνεισφέρουν υλικό τις τελευταίες ημέρες ή/και να ασχολούνται μόνο μία ημέρα, κάτι που δε δίνει ευκαιρίες για συνεργασία. Άλλα εμπόδια που αναφέρονται είναι η έλλειψη υποστήριξης για δουλειά σε ομάδες και η έλλειψη κινήτρων, όπως η απουσία επίσημης αξιολόγησης (e.g. Grant, 2009; Bruns & Humphreys, 2007, Robertson, 2008; Neumann & Hood, 2009).

Για την επιτυχία της συνεργασίας, η διαχείριση των ομάδων πρέπει να γίνεται με αποτελεσματικό τρόπο, η διαδικασία της βαθμολόγησης πρέπει να είναι δίκαιη, οι φοιτητές να αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα της συνεργασίας και τι αναμένεται από αυτούς (Jamesetal., 2002, p1).

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των Ravid, Kalmanb και Rafaelib(2008), δεν υπάρχει "μέσος" μαθητής. Αντίθετα, υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάμεσά τους, αφενός στην ποσότητα και συχνότητα επεξεργασιών, αφετέρου στην επιλογή δραστηριότητας, δηλαδή προσθήκη υλικού ή επεξεργασία του, για τις οποίες πιθανόν χρειάζονται διαφορετικού είδους δεξιότητες. Η χρήση wiki, όμως, μπορεί να ενδυναμώσει τη μάθηση, καθώς δίνει ενεργό ρόλο στο μαθητή, ο οποίος οικοδομεί τη γνώση του συνεργαζόμενος με συμφοιτητές του, χρησιμοποιώντας δική του γλώσσα και επιλέγοντας τι θα συμπεριλάβει στο υλικό. Ενθαρρύνεται επίσης να αυτοαξιολογηθεί και τελικά, πιθανόν να αποκτά περισσότερη αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία. Οι μαθητές φαίνεται να έχουν θετική στάση απέναντι στα wikisκαι να τα θεωρούν χρήσιμο γνωστικό εργαλείο που διευκολύνει τη συνεργατική μαθηση. Σύμφωνα με έρευνα των Forte& Bruckman (2006) ένα μεγάλο ποσοστό φοιτητών λαμβάνουν υπόψη τους τουλάχιστον μία αξιολόγηση συμφοιτητών τους πριν την παράδοση της τελικής εργασίας.

Αναφορές - Βιβλιογραφία
Judd, T., Kennedy, G. Cropper, S. (2010). Using wikis for collaborative learning: Assessing collaboration through contribution. Australasian Journal of Educational Technology, 26(3), 341-354 Ravid, G.Kalmanb, Y., Rafaelib, S.(2008). Wikibooks in higher education: Empowerment through online distributed collaboration.Computers in Human Behavior, 24(5), pp.1913-1928. Weaver, D., Viper, S., Latter, J. & McIntosh, P. C. (2010). Off campus students' experiences collaborating online, using wikis. Australasian Journal of Educational Technology, 26(6), 847-860 [|Wiki as a Teaching Tool] [|Using Wikis in Schools: a Case Study] Yiu Chi Lai & Eugenia M.W.Ng (2011) Using wikis to develop student teachers' learning, teaching, and assessment capabilities, The Internet and Higher Education, 14 (1), pp. 15-26 Cole, M. (2009). Using Wiki technology to support student engagement: Lessons from the trenches. Computers & Education 52, pp.141–146 Geoffrey Sheehy (2008). The Wiki as Knowledge Repository: Using a Wiki in a Community of Practice to Strengthen K-12 Education. TechTrends, 52(6), 55-60.


 * Σημειώσεις Τσελούδη**

14. Judd, T., Kennedy, G. Cropper, S. (2010). Using wikis for collaborative learning: Assessing collaboration through contribution. Australasian Journal of Educational Technology, 26(3), 341-354

Πιθανόν για εισαγωγή κειμένου, μαζί με μερικά ακόμα στοιχεία Εισαγωγή στα wikis

Τα Wikis ανήκουν στην κατηγορία εργαλείων Web 2.0, τα οποία δίνουν στους χρήστες τη δυνατότητα δημιουργίας και διαμοίρασης ψηφιακού περιεχομένου. Το βασικό χαρακτηριστικό των ιστοσελίδων τύπου wikiείναι η δυνατότητα επεξεργασίας τους από πολλούς χρήστες μέσω απλών διαδικτυακών εργαλείων. Κάθε φορά που αποθηκεύεται μια αλλαγή, δημιουργείται μια νέα έκδοση της σελίδας, αλλά δε χάνονται οι παλαιότερες, έτσι ώστε αν χρειαστεί, να μπορεί να γίνει αναίρεση κάποιας δράσης. Σε αντίθεση με άλλα εργαλεία, τα wikis συνήθως δημιουργούνται από συνεισφορές περισσότερων του ενός ατόμου, κάτι που διευκολύνεται από χαρακτηριστικά των wikis, στοχευμένα στην υποστήριξη της συνεργασίας.

Σε περίπτωση που κολλάει κάπου Cooperation and collaboration in learning Σύμφωνα με τον Slavin (1995), οι ερευνητές συμφωνούν πως η συνεργατική μάθηση επιφέρει θετικά αποτελέσματα την επίδοση των μαθητών και τονίζει 4 στοιχεία, που βασίζονται σε υπάρχουσες μαθησιακές θεωρίες και μοντέλα και σχετίζονται με την επιτυχία της μεθόδου: κινητροδότηση, κοινωνική συνοχή, ανάπτυξη και γνωστική επεξεργασία.

Πιο συνοπτικά, μαζί με άλλα στοιχεία, ίσως για γενικά συμπεράσματα. Προηγούμενη Έρευνα για συνεργασία μεταξύ μαθητών με τη χρήση wikis Forte& Bruckman (2006) σε φοιτητές για συγγραφή εκθέσεων που μπορούσαν να δουν και να κρίνουν οι συμφοιτητές τους: Οι φοιτητές ανέβαζαν το περισσότερο υλικό μαζικά προς το τέλος της προθεσμίας, ενώ μικρότερες συνεισφορές (πηγές, αξιολογήσεις) σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθ' όλη τη διάρκεια της εργασίας. Ένα μεγάλο ποσοστό φοιτητών έλαβαν υπόψη τους τουλάχιστον μία αξιολόγηση συμφοιτητών τους πριν την παράδοση της τελικής εργασίας.

Minocha& Thomas (2007) για την ενθάρρυνση συνεργατικών δραστηριοτήτων και συζητήσεων σε φοιτητές από απόσταση κατά την εκτέλεση μιας εργασίας για ανάπτυξη λογισμικού: Οι δραστηριότητες στο wiki διευκόλυναν τη συνεργατική μάθηση. Το wiki είναι ένα καλό μέσο συνεργασίας σε μαθήματα από απόσταση. 3/4 των μαθητών που συμμετείχαν σε εργασία συνεργατικής συγγραφής συμφώνησαν ότι τα wikisδιευκολύνουν τη συνεργατική μάθηση.

Cole (2009) συμπεριέλαβε στη διδασκαλία του μαθήματος μια δραστηριότητα κατά την οποία οι μαθητές θα ανέβαζαν υλικό σχετικό με το μάθημα σε ένα wiki, το οποίο έπειτα θα συζητούσαν, θα επεξεργάζονταν και θα συνέθεταν: Στα μέσα του εξαμήνου, κανένας φοιτητής δεν είχε συνεισφέρει στο wiki. Οι λόγοι που αναφέρθηκαν για την έλλειψη συμμετοχής ήταν η έλλειψη χρόνου και ενδιαφέροντος για την τεχνολογία.

Οι Ebner, Kikckmeier-Rust& Holzinger (2008) αναφέρουν ότι κανένας από τους 287 φοιτητές δεν δημιούργησε νέες σελίδες, ούτε επεξεργάστηκε υπάρχουσες κατά τη διάρκεια ενός ολόκληρου εξαμήνου. Σύμφωνα με τους Carr, Morrison, Cox & Deacon(2007), ακόμα κι όταν η συμμετοχή είναι υψηλή, μεγάλη ποσότητα της δουλειάς μπορεί να οφείλεται σε πολύ λίγα άτομα. Αυτά και άλλα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα wikisδεν είναι από μόνα τους συνεργατικά και ότι χρειάζονται επιπλέον στοιχεία που να προωθούν τη συμμετοχή και τη συνεργασία μεταξύ μαθητών. Ως εμπόδια αναφέρονται η έλλειψη υποστήριξης για δουλειά σε ομάδες και η έλλειψη κινήτρων, όπως η απουσία επίσημης αξιολόγησης (e.g. Grant, 2009; Bruns & Humphreys, 2007, Robertson, 2008; Neumann & Hood, 2009). Ένα μεγάλο μέρος των ερευνών έχει εστιάσει στα δεδομένα που παράγουν τα wikisγια την υποστήριξη της διερεύνησης της συμμετοχής των φοιτητών (Forte & Bruckman, 2006; Elgort, Smith & Toland, 2008; Cole, 2009; Trentin, 2009). Πολλά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα έχουν τη δυνατότητα της αυτόματης καταγραφής δράσεων και συνεισφορών των χρηστών. Τα wikisυπερέχουν σε αυτό, καθώς διατηρούν λεπτομερή δεδομένα επεξεργασίας και σχολίων και συχνά συμπεριλαμβάνουν συστήματα ειδοποιήσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση τν συνεισφορών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Η ανάλυση των προτύπων των συνεισφορών των φοιτητών μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη απλών μεθόδων μέτρησης συμπεριφορών (e.g. Swan, Shen & Hiltz, 2006; Biuk-Aghai, Kelen & Venkatesan, 2008; Trentin, 2009).

Ζουμί Περιγραφή δραστηριότητας Εκτέλεση καθήκοντος συνεργατικής συγγραφής από φοιτητές ψυχολογίας με τη χρήση wiki.

Αξιολόγηση Βασισμένη στις απαιτήσεις ελάχιστης συνεισφοράς, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν μέσω ανάλυσης δεδομένων καταγραφής wiki. Οι ερευνητές ενδιαφέρονταν να αξιολογήσουν και το ποσοστό στο οποίο οι φοιτητές συμπεριφέρονταν συνεργατικά στην ανάπτυξη των συνεισφορών τους και αν αυτό μπορούσε να φανεί από πιο λεπτομερή ανάλυση του αριθμού, του χρόνου και της έκτασης των συνεισφορών. Η διερεύνηση αυτής της πιθανότητας αναδεικνύει ελαττώματα στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό αλλά και τη χρήση των wikis από μαθητές και καθηγητές.

Μεθοδολογία Συμμετέχοντες 772 πρωτοετείς φοιτητές ψυχολογίας (Πανεπιστήμιο Μελβούρνης), χωρισμένοι σε 30 εργαστηριακές ομάδες με 20-30 μέλη η κάθε μία.

Μαθησιακές Δραστηριότητες 1η Δραστηριότητα Διάρκεια: 13 εβδομάδες Τύπος: Συζήτηση μέσω wiki. Στόχος (Δευτερεύων): Η εξοικείωση των φοιτητών με το wiki, τη διεπαφή και τις λειτουργίες του. Αποτέλεσμα: Λίγοι φοιτητές ανέφεραν δυσκολίες κατά την πρόσβαση και χρήση του wiki.

2η Δραστηριότητα Διάρκεια: 3 εβδομάδες Τύπος: Συνεργατική Συγγραφή Την 6η εβδομάδα, έγιναν 2 διαλέξεις σχετικές με το motion detection, μια έννοια κλειδί της γνωστικής ψυχολογίας. Ζητήθηκε από κάθε εργαστηριακή ομάδα να δημιουργήσει συνεργατικά, μέσω wiki, ένα παραδοτέο σχετικό με το θέμα. Στην κάθε ομάδα δόθηκε μια κενή σελίδα wiki, για να αναπτύξουν το παραδοτέο και καθοδήγηση για τις βασικές έννοιες που έπρεπε να αναφέρουν και για το πώς να δομήσουν το περιεχόμενο. Η εργασία ήταν ίδια για όλους. Οι μαθητές αξιολογήθηκαν ατομικά και η ικανοποιητική ολοκλήρωση του καθήκοντος, με ελάχιστη συνεισφορά στο wiki 2 γραπτών αλλαγών μεγαλύτερων από μία πρόταση που δεν σχετίζονταν με μορφοποίηση, αποτελούσε το 10% της βαθμολογίας των μαθητών στο συγκεκριμένο αντικείμενο (4% του συνολικού τελικού βαθμού).

Μετρήσεις Χρησιμοποιήθηκαν οι ενσωματωμένες λειτουργίες του wiki για την αποθήκευση εκδόσεων και τη δυνατότητα συζήτησης για την καταγραφή των αλληλεπιδράσεων των μαθητών με το wikiκαι μεταξύ τους. Τα δεδομένα που προέκυψαν, χρησιμοποιήθηκαν για τη μέτρηση των ατομικών συνεισφορών και για την αξιολόγηση της συνεργασίας. Συλλέχθηκαν: Όλες οι εκδόσεις των παραδοτέων της κάθε ομάδας σε απλό κείμενο, καθώς και τα σχόλια στις σελίδες των ομάδων, με επιπλέον στοιχεία την ημερομηνία και ώρα της επεξεργασίας και το όνομα του φοιτητή. Ανάλυση εκδόσεων και σχολίων: Συγκρίθηκαν οι αλλαγές σε κάθε έκδοση σε σχέση με την προηγούμενη. Οι μετρήσεις συνδυάστηκαν για να μετρηθεί ο αριθμός, ο χρόνος και η έκταση των επεξεργασιών όλων των χρηστών, των ομάδων και του κάθε φοιτητή. Αν ένας φοιτητής είχε δημιουργήσει 2 εκδόσεις μέσα σε λίγο χρόνο, συνδυάστηκαν και θεωρήθηκαν ως μία επεξεργασία. Τα σχόλια κωδικοποιήθηκαν σε κατηγορίες, ανάλογα με το αν αποτελούσαν απάντηση σε άλλο σχόλιο, προσπάθεια συνεργασίας, συνεισφορά περιεχομένου, διόρθωση, ένα συγκεκριμένο άτομο ή την ομάδα.

Διαδικασία Χαρακτηριστικά wiki: Εμπορικό, απλή διεπαφή επεξεργασίας WYSIWYG, προαιρετικές ειδοποιήσεις μέσω emailκαι/ή RSS. Η αρχική σελίδα περιλάμβανε μια εισαγγή για τη δραστηριότητα και συνδέσμους στις κενές σελίδες των παραδοτέων. Το wiki ήταν διαθέσιμο μόνο τους μαθητές, οι οποίοι εισέρχονταν με τα email του πανεπιστημίου, και όλοι οι μαθητές μπορούσαν να δουν τις σελίδες των ομάδων τους αλλά και των υπολοίπων. Οι λεπτομέρειες σχετικά με την εργασία δίνονταν στους μαθητές στις διαλέξεις και με την έναρξη των καθηκόντων, ενώ υπήρχε χρόνος για την οργάνωση των ομάδων και την εξοικείωση με το wiki. Καθώς το wiki ήταν διαθέσιμο πολλές εβδομάδες πριν τη δραστηριότητα συγγραφής, πολλοί μαθητές συνεισέφεραν στη δραστηριότητα συζήτησης, αλλά πολύ λίγοι ξεκίνησαν και τη συγγραφή πριν την επίσημη ημερομηνία έναρξης.

Αποτελέσματα Δημιουργήθηκαν 2714 εκδόσεις σε 1168 συνεδρίες επεξεργασίας, με αποτέλεσμα τη δημιουργία 75 σελίδων περιεχομένου για τις 30 ομάδες. Το 90% των φοιτητών συμμετείχε στην εργασία. Το 81% των φοιτητών έκανε τουλάχιστον την ελάχιστη συνεισφορά. Το 18% των επεξεργασιών ήταν για λόγους αισθητικής. Το 11% ήταν αλλαγές που αφορούσαν μία πρόταση. Το 56% των επεξεργασιών αφορούσε αλλαγές σε 3 ή περισσότερες προτάσεις.

Στις ομάδες που δημιούργησαν πολλαπλές σελίδες, Το 62% συνεισέφερε στην αρχική σελίδα Ένα 23% σε κάθε συνδεδεμένη σελίδα Ο βαθμός συνεισφοράς διέφερε σημαντικά, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου προήλθε από μικρό ποσοστό φοιτητών. Το 69% των επεξεργασιών έγινε την τελευταία εβδομάδα της δραστηριότητας. Το 44% των επεξεργασιών έγινε τις ημέρες παράδοσης και παράτασης. Το 60% των φοιτητών συνεισέφερε στο wiki μόνο μία μέρα. Λιγότερο από 15% συνεισέφερε 3 ή περισσότερες μέρες. 103 σχόλια έγιναν από το 9,7% των φοιτητών σε 45 από τις σελίδες. Έγιναν πολύ περισσότερες επεξεργασίες παρά σχόλια. Η πλειοψηφία των σχολίων απευθυνόταν σε όλη την ομάδα. Το 80% σχετίζονταν με το περιεχόμενο ή την επεξεργασία του. 25% σχετίζονταν με συνεργασία, 12% ήταν απαντήσεις σε προηγούμενα.

Συμπεράσματα Το ότι τα wikis προωθούνται ως συνεργατικά εργαλεία, δε σημαίνει ότι θα χρησιμοποιηθούν συνεργατικά. Η επιτυχία ή αποτυχία εξαρτάται από το σχεδιασμό των δραστηριοτήτων, αλλά και πολλούς άλλους παράγοντες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, "το λιγότερο παραγωγικό 50% των φοιτητών παρείχε λιγότερο από 15% του περιεχομένου, σε αντίθεση με το περισσότερο παραγωγικό 10% που συνεισέφερε περισσότερο από 40%". Αυτό δείχνει ότι πολλοί φοιτητές είχαν ως στόχο την εκπλήρωση της ελάχιστης συνεισφοράς, με αποτέλεσμα να μην επιδιώξουν τη συνεργασία. Οι στόχοι της πλειοψηφίας ήταν ατομικοί, ενώ λίγοι φαίνονται να είναι οι αλτρουιστές. Το γεγονός ότι οι περισσότεροι φοιτητές συνεισέφεραν υλικό τις τελευταίες ημέρες και πολλοί από αυτούς ασχολήθηκαν μόνο μία ημέρα, επηρέασε αρνητικά τη συνεργασία, καθώς δεν έδωσε την ευκαιρία για συζήτηση πάνω στο περιεχόμενο. Τέλος, τα σχόλια ήταν πολύ λίγα και, αν και κάποιοι φοιτητές επέδειξαν διάθεση για συνεργασία, αυτή ήταν κατά βάση ανεπιτυχής. Συμπερασματικά, οι συνεισφορές των φοιτητών δείχνουν χαμηλό βαθμό συνεργασίας και υπενθυμίζουν ότι η χρήση συνεργατικών εργαλείων δεν εγγυάται την επιτυχία της συνεργασίας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δόθηκε ικανοποιητική υποστήριξη στο διδακτικό προσωπικό και τους μαθητές, οι οποίοι είχαν εξοικειωθεί με τη χρήση του wiki πριν την κύρια δραστηριότητα. Ενδεικτικές βελτιώσεις του διδακτικού σχεδιασμού θα ήταν η αφιέρωση περισσότερου χρόνου στη δραστηριότητα, η εξάρτηση μεγαλύτερου μέρους της βαθμολογίας από αυτήν και η συσχέτιση της βαθμολογίας με την ποιότητα της συνεργασίας. Η έρευνα υποστηρίζει, όπως και αυτές των Swan, ShenandHiltz (2006), Bhutaetal. (2007) καιTrentin (2009), ότι τα αρχεία καταγραφής των wikis μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάλυση των συνεισφορών και ενθαρρύνει την ιδέα της μελλοντικής αυτοματοποιημένης ανάλυσης.

13. Weaver, D., Viper, S., Latter, J. & McIntosh, P. C. (2010). Off campus students' experiences collaborating online, using wikis. Australasian Journal of Educational Technology, 26(6), 847-860

Σημαντικά στοιχεία για την επιτυχία της συνεργασίας: Η διαχείριση των ομάδων πρέπει να γίνεται με αποτελεσματικό τρόπο, η διαδικασία της βαθμολόγησης πρέπει να είναι δίκαιη, οι φοιτητές να αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα της συνεργασίας και τι αναμένεται από αυτούς (Jamesetal., 2002, p1).

Κυρίως Θέμα Το άρθρο παρουσιάζει τις εμπειρίες 2 φοιτητών όσον αφορά στη διαδικτυακή συνεργασία με συμφοιτητές τους, με χρήση wiki, σε μάθημα ολοκληρωτικά διαθέσιμο στο διαδίκτυο. Η δραστηριότητα, διάρκειας 6 εμβδομάδων, είχε ως στόχο να βοηθήσει τους φοιτητές να κατανοήσουν το αντικείμενο, δημιουργώντας το wiki σε ομάδες μέχρι 6 ατόμων, αλλά και να αναπτύξουν τις συνεργατικές τους δεξιότητες.

Οι ομάδες wiki ήταν αρχικά ιδιωτικές, αλλά μετά το πέρας της καταληκτικής ημερομηνίας, μπορούσαν να διαβαστούν κι από τους υπόλοιπους φοιτητές. Η εργασία απέφερε στους φοιτητές το 55% της συνολικής τους βαθμολογίας, με το 40% του βαθμού κοινό για όλα τα ενεργά μέλη της ομάδας, και το 15% από ατομική αξιολόγηση του καθενός. Οι γενικές απόψεις των φοιτητών για τα wikis και τη συνεργασία τους ήταν θετικές, αν και η ίδια η συνεργασία δεν ήταν αυτή στην οποία στόχευαν οι διδάσκοντες. Πιο συγκεκριμένα, οι καθηγητές επιθυμούσαν να δουν συνεργασία σε κάθε κομμάτι της εργασίας, ενώ οι φοιτητές ανέλαβαν ορισμένα κομμάτια ατομικά και συνεργάστηκαν κυρίως στις ενότητες της εισαγωγής και των συμπερασμάτων.

Οι εμπειρίες των φοιτητών που παρουσιάζονται, επιλέχθηκαν για τον καλό τρόπο γραφής και τις διαφορετικές απόψεις που αναφέρουν. Ο πρώτος φοιτητής ξεκίνησε νιώθοντας ανοργάνωτος και χωρίς να γνωρίζει κανέναν, αλλά δημιούργησε δεσμούς με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας και φάνηκε πολύ ικανοποιημένος από τη συνεργασία. Αν και ο καθένας ασχολιόταν κυρίως με τη σελίδα του, αφιέρωναν χρόνο στον εποικοδομητικό σχολιασμό των υπόλοιπων σελίδων, με αποτέλεσμα να είναι περήφανοι για την τελική τους εργασία. Το μόνο πρόβλημα που συνάντησε ήταν μια απάντηση σε ένα σχόλιό του, που όμως τον βοήθησε να αναπτύξει τις επικοινωνιακές του δεξιότητες, πιο συγκεκριμένα, να προσέχει τον τρόπο σχολιασμού του. Ο δεύτερος φοιτητής αντιμετώπισε περισσότερα προβλήματα. Από τους 5 φοιτητές της ομάδας, ο ένας δε συμμετείχε καθόλου, ενώ ο άλλος δεν ήταν συνεργάσιμος, δηλαδή δούλευε μόνος του και ανέβαζε το υλικό προς το τέλος της δραστηριότητας, δεν ήθελε να επεξεργάζονται άλλοι τη δουλειά του, δεν απαντούσε στις προτάσεις των υπόλοιπων μελών και ανέβαζε συνημμένα αρχεία που επιβάρυναν το wiki. Αυτό απογοήτευσε τα μέλη της ομάδας που συνεργάζονταν ικανοποιητικά. Παρόλα αυτά, ο φοιτητής έμεινε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα και τη συνεργασία με τους άλλους φοιτητές, απέκτησε αυτοπεποίθηση και έμαθε στοιχεία σημαντικά για τη συνέχιση των σπουδών του.

Συμπεράσματα Αν και οι δύο αυτές εμπειρίες δεν είναι αντιπροσωπευτικές για όλους τους φοιτητές, βοήθησαν τους ερευνητές να βγάλουν ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα. Αρχικά, ο έγκαιρος διαχωρισμός σε ομάδες και η έγκαιρη έναρξη της επικοινωνίας μπορεί να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν δεσμούς που θα υποστηρίξουν τη συνεργασία μεταξύ τους. Η τακτική ενημέρωση όλων των μελών μπορεί να ενθαρρύνει ανενεργά μέλη να συμμετέχουν στη δραστηριότητα. Επίσης, αν και υπάρχουν περιπτώσεις φοιτητών που αρνούνται να συνεργαστούν, θα ήταν χρήσιμη μια σύντομη εκπαίδευση για τη διαχείριση προκλήσεων κατά τη συνεργασία. Τέλος, αναγνωρίζουν την ανάγκη για καλύτερη επιλογή ομάδων φοιτητών.

Ravid, G.Kalmanb, Y., Rafaelib, S.(2008). Wikibooks in higher education: Empowerment through online distributed collaboration.Computers in Human Behavior, 24(5), pp.1913-1928.

To Wiki είναι ένα σύστημα αποθήκευσης και μετάδοσης πληροφοριών που χρησιμοποιεί υπερκείμενο. Οι χρήστες δημιουργούν κι επεξεργάζονται τις σελίδες του μέσω ενός web browser.

Εισαγωγή Οι Ravid, Kalmanb και Rafaelib(2008) διερεύνησαν τη συμμετοχή φοιτητών στην επέκταση ενός ακαδημαϊκού βιβλίου μέσω wiki και την επίδοσή τους στις εξετάσεις, σε σύγκριση με το αν συμμετείχαν ή όχι στη δραστηριότητα. Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός wikitextbook προέκυψε από τις συχνές αλλαγές των απαιτούμενων γνώσεων πάνω στο διδασκόμενο αντικείμενο (Πληροφοριακά Συστήματα), την ακρίβεια των ακαδημαϊκών βιβλίων και τις μειωμένες δυνατότητες επιλογής, καθώς τα διαθέσιμα βιβλία στην Εβραϊκή γλώσσα ήταν μόνο 2.

Δραστηριότητα Η δραστηριότητα ξεκίνησε με τη μεταφορά ενός από αυτά τα βιβλία, του οποίου ο συγγραφέας είναι ένας από τους ερευνητές, σε μορφή wikitextbook. Σκοπός της δραστηριότητας ήταν η ενημέρωση και επέκταση των 225 απαρχαιωμένων πια υποκεφαλαίων, από μαθητές και καθηγητές, έτσι ώστε, μέσω wiki, να προκύψει ένα ενημερωμένο, διαδικτυακό, ελεύθερα διαθέσιμο βιβλίο, κατάλληλο για τους φοιτητές των Ισραηλινών πανεπιστημίων και η παράλληλη ενδυνάμωση της μάθησης των φοιτητών, κατά τη συμμετοχή τους στη δραστηριότητα. Οι συμμετέχοντες ήταν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές από 3 πανεπιστήμια, με αντικείμενα σχετικά με τα Πληροφοριακά Συστήματα και τη Διαχείρισή τους, ενώ η γλώσσα διδασκαλίας ήταν η Εβραϊκή. Πριν τη δραστηριότητα, η οποία είχε διάρκεια 10 εβδομάδες ανά τάξη, προηγήθηκε μια σύντομη εισαγωγή στη χρήση των wikis, ώστε οι φοιτητές να εξοικειωθούν με το εργαλείο, πριν κληθούν να το χρησιμοποιήσουν. Το λογισμικό που επιλέχθηκε ήταν το MediaWiki, το οποίο υποστηρίζει την Εβραϊκή γλώσσα. Η δραστηριότητα, που περιλάμβανε την ανάγνωση υποκεφαλαίων, την ενημέρωση κι επέκτασή τους, καθώς και τη δημιουργία νέων, ήταν για κάποιους υποχρεωτική, για άλλους προαιρετική και συνέβαλε στην τελική βαθμολογία των φοιτητών με ποσοστό 5% το πολύ. Η αξιολόγηση των συνεισφορών έγινε με ανάλυση των αρχείων καταγραφής του wiki.

Αποτελέσματα Στην περίοδο από το Μάιο του 2005 μέχρι το Νοέμβρη του 2007, εκτός από τις επεξεργασίες στ α υπάρχοντα υποκεφάλαια, είχαν προστεθεί άλλα 339 (σύνολο 564), ενώ προστέθηκαν και 91 εικόνες (σύνολο 263). Οι δραστηριότητες wiki πλέον συνεχίζονται χωρίς διδακτική παρέμβαση. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης των συνεισφορών συμβαδίζουν με παρόμοιες έρευνες, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό φαίνεται να κάνει την ελάχιστη δυνατή συνεισφορά στον ελάχιστο χρόνο, ενώ ένα πολύ μικρό ποσοστό προσθέτει κι επεξεργάζεται μεγάλο μέρος του περιεχομένου. Ενδεικτικά, 171 φοιτητές έκαναν 1 επεξεργασία, ενώ 1 φοιτητής έκανε 384. Όσον αφορά στην αξιολόγηση της επίδοσης σε σχέση με τη συμμετοχή στη δραστηριότητα, από τις 4 τάξεις που αξιολογήθηκαν, οι 2 παρουσίασαν στατιστικά σημαντική διαφορά στην επίδοση ανάμεσα σε συμμετέχοντες και μη συμμετέχοντες. Η άποψη των φοιτητών σχετικά με την εμπειρία τους με τη δραστηριότητα ήταν θετική. Ενδεικτικά, στα σχόλιά τους ανέφεραν τη θετική αίσθηση της συνεισφοράς, τη χρησιμότητα του αποτελέσματος, δηλαδή του διαδικτυακού βιβλίου, και την κινητροδότηση για περαιτέρω εμπλοκή και μελέτη, καθώς γνώριζαν ότι άλλοι μαθητές θα χρησιμοποιήσουν τις συνεισφορές τους για δική τους μελέτη. Υπήρξαν μαθητές που θεώρησαν ότι δεν έμαθαν από τη δραστηριότητα, καθώς έγραψαν για θέματα που ήδη γνώριζαν, αλλά η γενική άποψη ήταν ότι, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, ωφελήθηκαν από τη διαδικασία, θεωρούν χρήσιμο το διαμοιρασμό της γνώσης και το wiki σημαντικό γνωστικό εργαλείο. Από την εκκίνηση της δραστηριότητας και μέχρι τη συγγραφή του άρθρου, 20 τάξεις, 1200 φοιτητές από 3 πανεπιστήμια, είχαν χρησιμοποιήσει το wikitextbook και πολλοί καθηγητές από κάθε πανεπιστήμιο το υιοθέτησαν ως κύριο σύγγραμα για τα μαθήματά τους. Συζήτηση Δεν υπάρχει "μέσος" μαθητής, υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάμεσά τους, αφενός στην ποσότητα και συχνότητα επεξεργασιών, αφετέρου στην επιλογή δραστηριότητας, δηλαδή προσθήκη υλικού ή επεξεργασία του, για τις οποίες πιθανόν χρειάζονται διαφορετικού είδους δεξιότητες. Τα αποτελέσματα φαίνεται να υποστηρίζουν την άποψη ότι η χρήση wiki μπορεί να ενδυναμώσει τη μάθηση και δείχνουν ότι οι φοιτητές έχουν θετική στάση απέναντι σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Η ενδυνάμωση της μάθησης μπορεί να προκύψει από τον ενεργό ρόλο του μαθητή στην οικοδόμηση της γνώσης, καθώς χρησιμοποιούν τη δική τους γλώσσα, επιλέγουν τι θα συμπεριλάβουν στο υλικό, συνεργάζονται, αυτοαξιολογούνται και τελικά, πιθανόν να αποκτούν περισσότερη αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία.


 * Σημειώσεις Αδάμ**

[|Wiki as a Teaching Tool]
 * ΑΡΘΡΟ 1: **

Εισαγωγικά, παρουσιάζεται η δυνατότητα που προσφέρουν τα Web 2.0 εργαλεία να συμπληρώσουν, να ενισχύσουν και να προσθέσουν νέες διαστάσεις συνεργασίας στην τάξη και τονίζεται ότι ιδίως τα Wikis εμπλέκουν ενεργά τους μαθητές στη δική τους κατασκευή της γνώσης (Boulos, Maramba, & Wheeler, 2006). Γίνεται μια αναφορά στα χαρακτηριστικά του Wiki. <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Στη συνέχει <span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;">α **ερευνά τη συμβολή τους μέσα από τη ματιά των βασικών προσεγγίσεων μάθησης**: <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**//Συνεταιριστική/Συνεργατική προσέγγιση//** (το άρθρο δεν τις διαχωρίζει αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορές) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα wikis χαρακτηρίζονται από μια ποικιλία μοναδικών και πολύ ισχυρών δυνατοτήτων ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας, που τα κάνει ιδιαίτερα κατάλληλα για περιβάλλοντα συνεταιριστικής μάθησης (Schaffert, Bischof, et al., 2006).Ενισχύουν την αλληλεπίδραση μεταξύ ομότιμων μελών και την ομαδική εργασία, διευκολύνουν την κοινή χρήση και διανομή γνώσης και εμπειρίας ανάμεσα σε μια κοινότητα μαθητών (Lipponen, 2002).Ενισχύουν την ασύγχρονη επικοινωνία και τη συνεργατική μάθηση μεταξύ των μαθητών, καθώς και την προώθηση της συνεργασίας αντί του ανταγωνισμού (De Pedro et al., 2006). <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Η συνεργατική μάθηση γίνεται ακόμα πιο αποτελεσματική όταν λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο μιας κοινότητας πρακτικής. Τα wikis μπορεί να αξιοποιηθούν ως πλατφόρμα για μια κοινότητα πρακτικής, όπου τα μέλη της κοινότητας μπορούν να μοιράζονται τις γνώσεις τους με την ομάδα, να παρουσιάζουν ενδιαφέροντα κομμάτια πληροφορίας, να συνεργάζονται, να συζητούν θέματα κλπ. (Schaffert, Bischof, etal., 2006). Στοιχεία θεμελιώδους σημασίας για την επιτυχή μιας κοινότητα πρακτικής που έχουν τα wikis: εικονική παρουσία, ποικιλία αλληλεπιδράσεων, εύκολη συμμετοχή, πολύτιμο περιεχόμενο, συνδέσεις σε ένα ευρύτερο θεματικό πεδίο, προσωπική ταυτότητα, ταυτότητα της κοινότητας, προσωπική αλληλεπίδραση και αλληλεπίδραση της ομάδας, δημοκρατική συμμετοχή και διαχρονική εξέλιξη (Schwartz, Clark, Cossarin, και Rudolph, 2004). **//<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Εποικοδομητική προσέγγιση //** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Αναφέρεται ότι όσοι εμπλέκονται με την ηλεκτρονική μάθηση, ασχολούνται όλο και περισσότερο με εποικοδομητικά περιβάλλοντα μάθησης. Γι’ αυτό υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τα wikisστην εκπαίδευση, που επιτρέπουν στους μαθητές να συμμετέχουν στη συνεργατική δημιουργία πόρων. Tο άρθρο εστιάζει στη μάθηση με στοχασμό (reflectivelearning), ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του εποικοδομισμού. Hμάθηση με στοχασμό προτείνει ότι οι μαθητές θα πρέπει να ενθαρρύνονται να προβληματιστούν σχετικά με τις γνώσεις τους και να τις υποστηρίζουν. Τα wikis επιτρέπουν ο προβληματισμός αυτός να γίνεται συλλογικά. Οι κοινωνικοί εποικοδομιστές πιστεύουν ότι μαθαίνουμε μέσα από κοινωνικές και κοινοτικές δραστηριότητες. Το νόημα διαμορφώνεται και η γνώση κατασκευάζεται μέσω της συζήτησης με συμμαθητές και δασκάλους, και μέσω του στοχασμού (Higgs και McCarthy, 2005). Η συνεργατική φύση των wikis δίνει αυτή τη δυνατότητα οικοδόμησης γνώσης με τους άλλους, με το επίκεντρο να είναι στην κοινότητα και όχι στον μεμονωμένο μαθητή. Τα wikis είναι μία από τις ιστορίες επιτυχίας στον κόσμο του κοινωνικού εποικοδομισμού, δεδομένου ότι δημιουργούνται γρήγορα και οι μαθητές μπορούν να εξοικειωθούν πολύ εύκολα (Notari, 2003). <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Ακολουθεί μια **<span style="font-family: Arial,sans-serif;"> ανασκόπηση της τρέχουσας κατάστασης όσον αφορά τη χρήση των ****<span style="font-family: Arial,sans-serif;">wiki ****<span style="font-family: Arial,sans-serif;">στην εκπαίδευση: ** **//<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Γράφοντας Εργασίες ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;"> (writing assignments) //** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Ίσως η πιο κοινή παιδαγωγική εφαρμογή των wikis είναι η υποστήριξη της διδασκαλίας συγγραφής (Lamb, 2004). Η χρήση ενός wiki σαν ένα εργαλείο συγγραφής μεγιστοποιεί τα πλεονεκτήματα του στοχασμού, της επανεξέτασης, δημοσίευσης και παρατήρησης των γραπτών αποτελεσμάτων, καθώς αυτά ξεδιπλώνονται (Fountain, 2005). Γίνεται αναφορά σε έξι παραδείγματα τέτοιας χρήσης του wiki. **//<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Project-based learning //** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Μια ομάδα έργου χρησιμοποιεί ένα wikiγια να κρατάει επαφή, να ανταλλάσσει ιδέες και να αναπτύσσει το έργο, επειδή όλες οι παρατηρήσεις/ιδέες ενοποιούνται σε μία ιστοσελίδα, το wiki δημιουργεί μια σαφέστερη εικόνα της κατεύθυνσης της ομάδας από ό, τι τα μεμονωμένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (Naish, 2006).Πλεονεκτήματα της χρήσης ενός wiki στην ολοκλήρωση ενός έργου: διαχείριση της μακροπρόθεσμης διαδικασίας σχεδιασμού, επίλυση προβλημάτων, σχόλια/επικρίσεις, brainstorming, ανταλλαγή ιδεών, συντονισμός δραστηριοτήτων, συντονισμός και πρακτικά συναντήσεων, σημειωματάριο για κοινές πληροφορίες και θέματα, συγκέντρωση, οργάνωση και διαμοιρασμός κειμένου, φωτογραφιών, βίντεο, παρουσιάσεων κ.α. **//<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Ηλεκτρονική/Εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση ( ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;">online ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;">/ ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;">distance ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;">education ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;">) //** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα wikis είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που διευκολύνει τη μάθηση σε ηλεκτρονικά, εξ’ αποστάσεως προγράμματα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη της διανομής πληροφορίας, να καταστήσει δυνατή την ανταλλαγή ιδεών και την αλληλεπίδραση της ομάδας. Επιπλέον, τα wikis μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργήσουν μια σειρά από έγγραφα που αντικατοπτρίζουν την κοινή γνώση της τάξης (Augaretal., 2004). Γίνεται αναφορά σε εργασίες ερευνητών τόσο στον τομέα αυτό όσο και για άλλες εφαρμογές των wikisστην εκπαίδευση. **<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Προτάσεις για περαιτέρω χρήση: ** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Η χρήση των wikis στη βιομηχανία ανάπτυξης λογισμικού αυξάνεται συνεχώς (Louridas, 2006), αλλά η χρήση τους για τη συνεργασία φοιτητών σε έργα λογισμικού δεν είναι τόσο κοινή. Παρουσιάζεται μια πιλοτική μελέτη (Chao, 2007), στην οποία χρησιμοποιήθηκαν wikis για την ανάπτυξη ενός έργου από φοιτητές σε ένα μάθημα τεχνολογίας λογισμικού. Η εμπειρία από την έρευνα του Chao, αποδεικνύει ότι υπάρχει μια σειρά από καινοτόμους τρόπους με τους οποίους η χρήση wikis μπορεί να ενισχύσει τη συνεργατική εργασία. Με λίγη εφευρετικότητα, υπάρχουν απεριόριστοι τρόποι με τους οποίους τα wikis μπορούν να ενισχύσουν τη μαθησιακή διαδικασία. **<span style="font-family: Arial,sans-serif;">Πότε wikis αντί blogs: ** <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Τα wikis είναι σχεδιασμένα για συνεργατική συγγραφή από όλους, ενώ τα blogs είναι για προσωπική συγγραφή και γενικά γραμμένα από έναν συγγραφέα (Keairns, 2006). <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα wikis οργανώνουν συνήθως την πληροφορία σε θέματα, ενώ τα blogs την οργανώνουν σε αντίστροφη χρονολογική σειρά. Έτσι, τα blogs είναι περισσότερο μια ιστορική καταγραφή και σπάνια αλλάζει το παλιό περιεχόμενο τους. Από την άλλη, τα θέματα στα wikis εξελίσσονται και επεκτείνονται συνεχώς. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Η αντίστροφη χρονολογική σειρά των blogs κάνει δύσκολη την πλοήγηση και την εύρεση όλων των αναρτήσεων για ένα συγκεκριμένο θέμα. Από την άλλη πλευρά, τα wikis δεν δείχνουν τόσο εύκολα πότε μια πληροφορία αναρτήθηκε, αλλά δείχνουν με τι σχετίζεται η πληροφορία και παρέχουν εύκολη πλοήγηση. (Woolf, 2006). <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα wikis παρέχουν ανάδραση, επιτρέποντας στο κοινό να επεξεργαστεί τα θέματα άμεσα, ενώ τα blogs παρέχουν έναν μηχανισμός για σχόλια από τον αναγνώστη. Το περιεχόμενο στα blogs ανήκει στον ιδιοκτήτη. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα wikis ενθαρρύνουν την ανταλλαγή γνώσεων γύρω από θέματα, ενώ τα blogs είναι μια διάδοση προσωπικών αυθόρμητων σκέψεων. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα blogs είναι ένα καλύτερο εργαλείο επικοινωνίας για τη διάδοση πληροφοριών με δυνατότητα ανατροφοδότησης, διατηρώντας όμως το αρχικό κείμενο ανέπαφο. Τα wikis είναι καλύτερα όταν οι πληροφορίες προορίζονται να τροποποιηθούν και να ενισχυθούν ως μέρος μιας συλλογικής προσπάθειας (Mader, 2006c).

[|Using Wikis in Schools: a Case Study]
 * ΑΡΘΡΟ 2: **

Τα ** δύο κύρια ζητήματα ** που εμφανίζονται γύρω από τη χρήση των wikis στην τάξη και αποτελούν την ερευνητική βάση της μελέτης περίπτωσης είναι:

η θεωρία μάθησης σε κοινότητες πρακτικής η θεωρία οικοδόμησης γνώσης σε δικτυωμένες ομάδες Πήραν μέρος 9 ICTτάξεις του σχολείου του Gloucestershire στην Αγγλία (το σχολείο ειδικεύεται σε χρήση νέας τεχνολογίας), παιδιά ηλικίας 13-14. Οι καθηγητές τους χώρισαν τυχαία σε ομάδες των 6-9 μελών, η κάθε μία από τις οποίες είχε το δικό της wiki. **Λογισμικό** wikispaces4 Επιλέχθηκε γιατί είναι απλό στη χρήση, δωρεάν, προσφέρει ταυτοποίηση χρήστη και σελίδες συζήτησης. Οι καθηγητές ήθελαν να μπορούν να παρακολουθούν ποιος έχει κάνει ποιες αλλαγές και ποια σχόλια και μόνο τα μέλη της ομάδας να επεξεργάζονται το περιεχόμενο του wiki τους. **Υλοποίηση** Το πείραμα έτρεξε για τρεις εβδομάδες στο τέλος του χειμερινού εξαμήνου του 2005. Οι μαθητές κλήθηκαν με τις ομάδες τους να εκπονήσουν μια ερευνητική εργασία με τίτλο «Καινοτομίες στην τεχνολογία από το 1950». Τους ζητήθηκε να ερευνήσουν και να παρουσιάσουν στο wiki της ομάδας το έργο τους. Τους δινόταν χρόνος στην τάξη στα μαθήματα των ΤΠΕ και της ιστορίας για να εργαστούν και επίσης ενθαρρύνονταν να συνεχίσουν το έργο στο σπίτι. Στην έναρξη του έργου, ο δάσκαλος των ΤΠΕ τους εξήγησε τα τεχνικά χαρακτηριστικά του wiki και ο ερευνητής δημιούργησε μια αρχική σελίδα στο wiki κάθε ομάδας που εξηγούσε τα βασικά για το πώς να επεξεργαστούν, να δημιουργήσουν νέες σελίδες και υπερσυνδέσμους μεταξύ των σελίδων. Οι υπόλοιπες αποφάσεις για το πώς να συνεργαστούν και να χρησιμοποιήσουν τα wikis αφέθηκαν στους μαθητές, καθώς οι καθηγητές ήθελαν οι μαθητές να είναι σε θέση να επιλέγουν οι ίδιοι τον τρόπο χρήσης του λογισμικού στο πλαίσιο αυτό.
 * Δείγμα **

Συλλογή δεδομένωνΟι μαθητές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο πριν από την έναρξη του έργου, με σκοπό να καταγραφεί η εμπειρία τους πάνω στα wikis και σε άλλες μορφές κοινωνικού λογισμικού, όπως ιστολόγια, υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Μετά από τρία μαθήματα, έξι μαθητές από τρεις ομάδες έλαβαν μέρος σε μια συνέντευξη, η οποία μαγνητοσκοπούνταν. Ο δάσκαλος των ΤΠΕ έδωσε συνέντευξη πριν από την έναρξη του έργου και μετά την ολοκλήρωση του. Επίσης, καταγράφονταν τα wikis των μαθητών, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων, των εγγράφων και των εικόνων και αναλύονταν σε συνεχή βάση κατά τη διάρκεια του έργου. Τέλος, ο ερευνητής ενημερωνόταν με χρήση RSS feeds όταν γινόντουσαν αλλαγές στα wikis. **Αποτελέσματα** **//Συμμετοχή στη δημιουργία γραπτού περιεχομένου//** __Οι μαθητές δεν θεωρούν χρήσιμη ούτε επιθυμητή την επεξεργασία περιεχομένου άλλου μαθητή__. Ο καθένας έγραφε σε ξεχωριστή σελίδα που είχε συνήθως το όνομά του. Μόνο ένας μαθητής έσβησε κάτι που αναφερόταν σε χρονιά πριν το 1950 από σελίδα άλλων μαθητών και δέχτηκε τα παράπονα από αυτούς. Επίσης, καμία ομάδα δεν άλλαξε την αρχική σελίδα του ερευνητή που έδινε τις οδηγίες. Μόνο ένας σκέφτηκε ότι πρέπει να υπάρχει καλύτερη αρχική σελίδα αλλά δημιούργησε καινούρια και έτσι το wikiτης ομάδας του είχε 2 αρχικές σελίδες. Ο ερευνητής συμπεραίνει ότι στα αρχικά αυτά στάδια χρήσης των wikis, οι μαθητές χρησιμοποιούν τις υφιστάμενες πρακτικές του σχολείου. Έκαναν απλή μεταφορά στο wikiτης συμμετοχής και της ιδιοκτησίας όπως την αντιλαμβάνονται στο ευρύτερο πλαίσιο του σημερινού σχολείου. Επομένως, φαίνεται η ανάγκη να τεθούν νέες μορφές αναγνώρισης και διαπραγμάτευσης μέσα στο καινούριο πλαίσιο. **//Συμμετοχή σε τεχνικά θέματα και θέματα σχεδίασης//** Ενώ η δημιουργία γραπτού περιεχομένου παρέμεινε μια ατομική διαδικασία,υπήρχαν ενδείξεις συνεργατικής μάθησης στους τομείς της σχεδίασης και της τεχνικής επάρκειας.Το σχόλιο ενός μαθητή «Το κείμενο σου δίνει το βαθμό, όχι οι εικόνες», δείχνει ότι η σχεδίαση θεωρείται ένα στοιχείο εξωτερικό από την εργασία και έτσι οι μαθητές συνεργάζονται. Επίσης, αν και στις σελίδες συζήτησης δεν υπήρχαν απαντήσεις σε εκκλήσεις για τεχνική βοήθεια, όπως ανέβασμα φωτογραφιών, δημιουργία συνδέσεων σε νέες σελίδες κτλ, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης των έξι μαθητών προέκυψε ότι η βοήθεια δόθηκε πρόσωπο με πρόσωπο. Οι μαθητές συνηθισμένοι από τη συνεργασία στο σχολείο, έθεσαν κανόνες για το γραπτό περιεχόμενο αφού έκαναν αρχικά συμφωνία για τον καταμερισμό της εργασίας. Αντίθετα, δεν έθεσαν κανόνες για τη σχεδίαση και για τεχνικά θέματα κι έτσι αυτά τα θέματα ήταν πιο ανοικτά για συζήτηση και συνεργασία. **//Οικοδόμηση γνώσης//** Ένα δίκτυο οικοδόμησης γνώσης όπως ορίζεται από τους Bereiter και Scardamalia δεν προέκυψε σε αυτό το παράδειγμα.Οι μαθητές δεν ανέλαβαν την ευθύνη για τους δικούς τους μαθησιακούς στόχους, δεν μελέτησαν τη δουλειά των συμμαθητών τους, δεν εντόπισαν δικά τους κενά που απαντούσαν οι συμμαθητές τους, δεν βρήκαν τρόπους να σχετίσουν τα επιμέρους θέματα με τα οποία ασχολήθηκε ο καθένας σε μια συλλογική εργασία. Εστίασαν στη συλλογή υλικού και όχι στην ανάπτυξη ιδεών. Βέβαια, με πιο σαφή και επίμονη υποστήριξη από το δάσκαλο, τα αποτελέσματα μπορεί να ήταν διαφορετικά. **Επίλογος** Το πείραμα που παρουσιάστηκε ήταν σχετικά μικρής διάρκειας και μικρής κλίμακας, έτσι δεν μπορεί να γίνει γενίκευση των συμπερασμάτων. Επιπλέον, αυτή ήταν η πρώτη φορά που αυτό το σχολείο χρησιμοποίησε wikis, και είχε ως στόχο μια αρχική πιλοτική μελέτη της χρήσης των wikis και όχι ένα καθορισμένο πρόγραμμα χρήσης. Οι κοινωνικές και πολιτιστικές πρακτικές της συλλογικής εργασίας που πρέπει να συνοδεύουν την χρήση των wikis δεν ήταν στο ρεπερτόριο των κοινών πρακτικών των μαθητών. Ίσως η εισαγωγή των μαθητών σε ένα ήδη υπάρχον wiki θα μπορούσε να τους κάνει να διδαχθούν από τις πρακτικές της υφιστάμενης κοινότητας για να εκτιμήσουν τις δυνατότητες του wiki ως εργαλείου για συνεργατική εργασία. Αυτό το μικρό πείραμα ανέδειξε ορισμένα σημαντικά θέματα που αφορούν τη χρήση των wikis στην εκπαίδευση, αλλά υπάρχει σαφής ανάγκη για περαιτέρω και μακροπρόθεσμη έρευνα σε αυτόν τον τομέα.


 * ΑΡΘΡΟ 3: Using Wikis to Support Constructivist Learning **

**Σκοπός** είναι η εξέταση της καταλληλότητας του wiki ως εργαλείου συλλογικής συγγραφής στο πλαίσιο της εποικοδομητικής μάθησης. Παρουσιάζεται ένα πείραμα στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Αρχικά, δίνεται ορισμός, αναλύονται τα χαρακτηριστικά του wiki, πώς επιλέγουμε το λογισμικό. Αναλύονται σχετικές έρευνες που έχουν γίνει και τα βασικά στοιχεία του εποικοδομισμού. Σε ένα μάθημα του εαρινού εξαμήνου του 2007 στο Πανεπιστήμιο Åbo Akademi, πρωτοετείς φοιτητές χωρίστηκαν σε 5 ομάδες των 15 μελών και τους ζητήθηκε να κατασκευάσουν μια γνωσιακή βάση (knowledgebase) για μια συγκεκριμένη τεχνολογία. **Λογισμικό** Χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο wiki, ενσωματωμένο στην πλατφόρμα Moodle. Το έργο διήρκεσε 30 μέρες, χωρισμένο σε 3 περιόδους των 10 ημερών. Στην πρώτη περίοδο, οι φοιτητές έπρεπε να συλλέξουν το υλικό για το wiki τους. Στη δεύτερη να οργανώσουν το wikiκαι στην τρίτη να το τελειοποιήσουν. Ο καθηγητής έκανε ένα εισαγωγικό μάθημα για τη χρήση του wiki και οι φοιτητές είχαν πρόσβαση σε ένα “testwiki” για να πειραματιστούν για το πώς λειτουργεί. Δημιουργήθηκε κι ένα φόρουμ συζήτησης για την υποστήριξη εξ αποστάσεως επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης μεταξύ των φοιτητών κατά τη διάρκεια του έργου. Στο τέλος του έργου, ζητήθηκε από τους φοιτητές να συμπληρώσουν ερωτηματολόγιο με τις εντυπώσεις τους από τη χρήση του wiki. Συλλέχθηκαν 47 ερωτηματολόγια. Επίσης, ο καθηγητής αξιολόγησε το έργο λαμβάνοντας υπόψη τα μαθησιακά αποτελέσματα, τη συμμετοχή και το ρόλο της υποστήριξης στην επικοινωνία. Επίσης, ποσοτικά στοιχεία για τη συμμετοχή συλλέχθηκαν με ανάλυση των logfiles. __Συχνότητα χρήσης__: Οι μισοί απάντησαν ότι χρησιμοποίησαν το wiki αρκετές φορές ανά εβδομάδα. Οι περισσότεροι μαθητές χρησιμοποίησαν το wiki λιγότερο από 10 ώρες κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εβδομάδων. Ευκολία χρήσης: Οι φοιτητές συμφώνησαν ότι η επεξεργασία του wiki ήταν εύκολη, αλλά υπήρξε διαφωνία για το πόσο δύσκολη ήταν η επεξεργασία των συνδέσεων και η δημιουργία νέων σελίδων.Περίπου οι μισοί συμφώνησαν ότι ήταν εύκολο να πάρουν μια γενική εικόνα του περιεχομένου του wiki, αλλά περίπου το 40% διαφώνησε. __Ποιότητα__: Οι φοιτητές συμφώνησαν επίσης ότι η ποιότητα των κειμένων ήταν καλή και περίπου το 40% πιστεύει ότι έμαθε πολλά με τη συμμετοχή του στο έργο. Οι απόψεις διίστανται για το αν η ανάθεση εργασίας με αυτόν τον τρόπο είναι καλύτερη σε σχέση με την παραδοσιακή γραπτή εργασία. __Forum__: Περίπου οι μισοί από τους μαθητές συμφώνησαν ότι η χρήση του φόρουμ συζήτησης ήταν χρήσιμη για να ολοκληρώσουν την εργασία. __Συντονισμός__: Οι φοιτητές συμφώνησαν σε μεγάλο βαθμό ότι δεν ήταν εύκολο να συντονίσουν την επεξεργασία με τους συμφοιτητές τους. __Ικανοποίηση__: 27 φοιτητές μαθητές πιστεύουν ότι το wiki είναι ένα καλό εργαλείο συνεργασίας και η πλειοψηφία (24) απάντησε ότι η wiki θα πρέπει να χρησιμοποιείται περισσότερο στην εκπαίδευση. **//Ποιοτική αξιολόγηση του καθηγητή//** Συνολικά, η εργασία με χρήση του wiki ήταν επιτυχής. Κάθε ομάδα δημιούργησε μια αρχική σελίδα και αρκετές σελίδες (7-33). Η ποιότητα του κειμένου σε γενικές γραμμές ήταν αρκετά καλή. Η συμμετοχή των φοιτητών ήταν υψηλή σε αρκετές περιπτώσεις. Οι ομάδες έκαναν 70-190 συνεισφορές κατά τη διάρκεια των 4 εβδομάδων. Η ομάδα με τις 70 συνεισφορές ήταν μια εξαίρεση, όλες οι υπόλοιπες είχαν πάνω από 120 συνεισφορές). Επίσης ότι η συμμετοχή ήταν πιο έντονη στο τέλος κάθε περιόδου. Η επικοινωνία έπαιξε σημαντικό ρόλο. Φάνηκε ότι οι ομάδες που ήταν πιο ενεργές στο wiki, επικοινωνούσαν περισσότερο μέσω του φόρουμ συζητήσεων. **Βασικό συμπέρασμα: το wiki είναι ένα κατάλληλο εργαλείο για χρήση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.**  **Συζήτηση πιθανών δυσκολιών/κινδύνων**  - τεχνικά θέματα όπως επιλογή του κατάλληλου wiki(παρακολούθηση της συμμετοχής, υποστήριξη της επικοινωνίας)  - ποιότητα μάθησης  - αξιολόγηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων της ομάδας και της ατομικής συνεισφοράς κάθε μέλους
 * Δείγμα**
 * Υλοποίηση**
 * Συλλογή δεδομένων**
 * Αποτελέσματα**
 * //Αντιλήψεις των φοιτητών//**


 * Σημειώσεις Λευθέρης**

Yiu Chi Lai & Eugenia M.W.Ng (2011) Using wikis to develop student teachers' learning, teaching, and assessment capabilities, The Internet and Higher Education, 14 (1), pp. 15-26

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">1. Περίληψη1.1 Πληροφορίες που συλλέχθηκαν**:**
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Περιεχόμενο των σελίδων wiki
 * 2) <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Σχόλια που δημοσιεύτηκαν από τους μαθητές
 * 3) <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Επιλεγμένα φύλλα αξιολόγησης (rubriks)

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">1.2 Αποτελέσματα:
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Ανάπτυξη γενικών δεξιοτήτων όπως δεξιότητες στις Τεχνολογίες των Πληροφοριών, δεξιότητες συνεργασίας και οργανωτικές δεξιότητες.
 * <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Τα φύλλα αξιολόγησης είναι ένα εφικτό μέσο για την αξιολόγηση ενός wiki
 * <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Οι δραστηριότητες βασισμένες στα wiki είναι χρήσιμες για την ανάπτυξη ενός ευρέου φάσματος δυνατοτήτων των μαθητών και μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μάθησή τους.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">2.1. Ερευνητικά Ερωτήματα:
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Τι μπορούν να μάθουν οι μαθητές από τις δραστηριότητες βασισμένες στα wikis?
 * 2) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Είναι δυνατόν να ενταχθούν η αυτοαξιολόγηση και η ομότιμη αξιολόγηση σε δραστηριότητες βασισμένες στα wikis?
 * 3) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Αποτελούν οι δραστηριότητες βασισμένες στα wikis ένα αποτελεσματικό και επιτυχημένο για την ανάπτυξη των ικανοτήτων των καθηγητών?

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">3. Wikiproject: <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**Στάδιο 1:** Κατασκευή μίας τοποθεσίας wiki για τη διδασκαλία ενός συγκεκριμένου θέματος στο αναλυτικό πρόγραμμα του New Senior Secondary <span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif; line-height: 1.5;">( NSS) Information and Communication Technology (ICT). <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**Στάδιο 2:** Παροχή εποικοδομητικών σχολίων στους συμμαθητές. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**Στάδιο 3:** Σχεδιασμός ενός φύλλου αξιολόγησης το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση του wikiproject. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**Στάδιο 4:** Χρήση του φύλλου αξιολόγησης για αυτοαξιολόγηση και ομότιμη αξιολόγηση. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">**Στάδιο 5:** Καταχώρηση των προβληματισμών για τη χρήση των wikisγια τη διδασκαλία και την εκμάθηση των ΤΠΕ.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">4. Ευρήματα από την τοποθεσία wiki <span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">4.1 Περιεχόμενο του wiki:
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Καθορισμός του περιεχομένου του αναλυτικού προγράμματος που πρέπει να περιλαμβάνονται στο wiki.
 * 2) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Ανάπτυξη της δομής και των χαρακτηριστικών των σελίδων wiki.
 * 3) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Παρουσίαση του αναλυτικού προγράμματος και των λειτουργικών στοιχείων λογικά.
 * 4) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Σχεδιασμός κατάλληλων μαθησιακών καθηκόντων για του μαθητές της δευτεροβάθμιας στα επιλεγμένα θέματα.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">4.2 Σχόλια που δημοσιεύτηκαν από τους μαθητές
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Οι υπερσυνδέσεις για τις αναφορές δεν λειτουργούν. //
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif;"> Δεν υπάρχει κάποια επικέντρωση, απλά προσπαθείς να αντιγράψεις . //
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Το ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">wiki ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">διδάσκει μόνο το μαθητή πώς να εκτελεί τη λειτουργία "αντιγραφή και επικόλληση" και δεν εξυπηρετεί κανένα άλλο εκπαιδευτικό σκοπό. // //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Θα ήταν καλύτερα αν τα φύλλα αξιολόγησης μπορούσαν να εμφανίζονται στη σελίδα άμεσα αντί να παρέχονται μόνο σε μορφή ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">pdf ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">. Επίσης, η σελίδα θα πρέπει να έχει και συνδέσεις και με άλλες σελίδες ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">wiki ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">. //
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Ο μαθησιακός στόχος είναι σαφής. ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Είναι καλό και κατατοπιστικό να συγκεντρώσεις όλο το υλικό συμπεριλαμβανομένων των άρθρων, ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">video ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">clips ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">και ιστοσελίδων. ////<span style="font-family: Arial,sans-serif;"> Η οργάνωση ωστόσο του περιεχομένου είναι λίγο περίεργη . ////<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Η διάταξη του χώρου είναι φιλική προς το χρήστη. Μου αρέσει. //

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">5. Ευρήματα από τους προβληματισμούς των μαθητών <span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">5.1 Τεχνικές δεξιότητες <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Οι μαθητές δεν αντιμετωπίζουν πλέον δυσκολία στη δημιουργία σελίδων wiki. Είναι σε θέση να δημιουργούν υπερσυνδέσμους, να εισάγουν εικόνες και βίντεο σε ένα φιλικό στο χρήστη περιβάλλον.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">5.2 Οργάνωση περιεχομένου <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Είναι εύκολη και γρήγορη η συλλογή υλικού για το μάθημα μέσω του διαδικτύου και των μηχανών αναζήτησης. Ωστόσο, είναι αρκετά χρονοβόρα και απαιτητική η προσπάθεια για φιλτράρισμα και οργάνωση της πληροφορίας.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">5.3 Συνεργατικότητα <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Οι μαθητές μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο από τη στιγμή που η δουλειά στα wikisείναι προσβάσιμα από όλους.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">5.4 Γνώση σχετικά με τη χρήση των wikisως διδακτικό και μαθησιακό υλικό <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Οι καθηγητές μπορούν να καθοδηγήσουν τους μαθητές και να παρακολουθούν τη δουλειά τους, ενώ οι μαθητές μπορούν να λειτουργήσουν ως δημιουργοί αλλά και ως σχολιαστές.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">5.5 Θέματα αξιολόγησης <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5; text-align: justify;">Γενικά είναι πολύ δύσκολο να αξιολογήσεις ένα wiki, αλλά με τα φύλλα αξιολόγησης δίνεται μία κατευθυντήρια γραμμή στις επισημάνσεις.

Geoffrey Sheehy (2008). The Wiki as Knowledge Repository: Using a Wiki in a Community of Practice to Strengthen K-12 Education. TechTrends, 52(6), 55-60.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Κοινότητες Πρακτικής (Communities of Practice) <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Σύμφωνα με τη θεωρία του Wenger (1998), oι κοινότητες πρακτικής είναι ομάδες ατόμων που μοιράζονται έναν προβληματισμό ή το πάθος για αυτό που κάνουν και αλληλεπιδρούν με τρόπο ώστε να μάθουν να το κάνουν καλύτερα. Οι καθηγητές απομονώνονται από τους συναδέλφους τους, δουλεύοντας σε μία ξεχωριστή τάξη με τους μαθητές τους, διδάσκοντας τα δικά τους τα μαθήματα και συχνά αγνοώντας για το τι διδάσκουν οι άλλοι καθηγητές (Carrolletal., 2003). Η ανεξαρτησία και η απομόνωση πηγάζει από την ίδια τη φύση της διδασκαλίας, τον ανταγωνισμό αλλά και το φόβο των ατόμων για κριτική. Ωστόσο, μέσα σε μία κοινότητα πρακτικής και ανάμεσα στα άτομα, οικοδομούνται σχέσεις εμπιστοσύνης και υιοθετείται μία συλλογική ευθύνη για τις δράσεις της ομάδας (Hartnell-Young, 2006).

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Περιβάλλον <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Λύκειο στην Νότια Ντακότα. Οι καθηγητές μεταξύ τους είχαν καλές σχέσεις, οπότε ένα άνοιγμα στο διαμοιρασμό πηγών και δεδομένων προϋπήρχε για χρόνια. Ευκαιρία για τη δημιουργία ενός μηχανισμού για επέκταση του διαμοιρασμού της γνώσης μεταξύ των καθηγητών και των μαθητών. Ο μηχανισμός που επιλέχθηκε είναι ένα αποθετήριο γνώσης. Toαποθετήριο θα πρόσφερε μία onlineπεριοχή ανταλλαγής υλικού και ιδεών μεταξύ των καθηγητών, που υπό άλλες συνθήκες δεν θα αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους. Η τεχνολογία που θα χρησιμοποιούταν θα έπρεπε να ήταν απλή και για το λόγο αυτό επιλέχθηκε το wiki.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Εφαρμογή <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Κατά την εφαρμογή, η μεγαλύτερη πρόκληση που έπρεπε να αντιμετωπιστεί ήταν η μετάδοση της τεχνολογίας των wikisκαι η διαχείριση της γνώσης. Αρχικά έγινε διαχωρισμός των καθηγητών ανάλογα με την προσαρμοστικότητά τους αλλά και την έφεσή τους σε καινοτόμες ιδέες. Στη συνέχεια, ακολούθησε μονόωρη εκπαίδευση για ένα μήνα μετά το σχολείο και τέλος, ενθάρρυνε τους συναδέλφους οι οποίοι ήταν πιο κοντά μεταξύ τους να συνεργαστούν.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Αποτελέσματα <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Όσον αφορά το //<span style="font-family: Arial,sans-serif;">wiki //<span style="font-family: Arial,sans-serif;">, μετά το πέρας της εκπαίδευσης, ένας αριθμός καθηγητών μετέφερε το wikiαπό την κοινότητα πρακτικής στην προσωπική του τάξη. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Όσον αφορά το γνωστικό αποθετήριο, η ενθουσιώδης έμφαση των καθηγητών προς το εργαλείο αποτυπώθηκε στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε για το τμήμα. Συγκεκριμένα, 7 από τους 9 (78%) καθηγητές συμφώνησαν ότι ο διαμοιρασμός της γνώσης ήταν "πολύ εποικοδομητικός". Και οι 9 δήλωσαν ότι θα πόσταραν υλικό τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, ενώ το μεγαλύτερο εμπόδιο παρέμενε ο χρόνος, αφού 6 από αυτούς δήλωσαν ότι θέλουν να ποστάρουν υλικό στο wikiσε συγκεκριμένο χρόνο.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Εμπόδια
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Μικρός χρόνος εκπαίδευσης των καθηγητών (1 - 3 ώρες).
 * 2) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Υπάρχει ο κίνδυνος, όσο αυξάνεται το υλικό που συσσωρεύεται στο wiki, να γίνεται ανοργάνωτο και αδόμητο.
 * 3) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Η αποδοτική διαχείριση της γνώσης είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί από άτομα που δυσκολεύονται να αντιληφθούν τη σημασία της καινοτομίας και του διαμοιρασμού.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Συμπεράσματα <span style="font-family: Arial,sans-serif;"> Ένα wiki μπορεί να αποτελέσει ένα συνεργατικό γνωστικό αποθετήριο για τη διαχείριση της γνώσης μέσα σε μία κοινότητα πρακτικής.

Cole, M. (2009). Using Wiki technology to support student engagement: Lessons from the trenches. Computers & Education 52, pp.141–146

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Ερευνητικά ερωτήματα <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Μπορεί η τεχνολογία των wikiνα χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει τη συμμετοχή των φοιτητών; <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Θα μπορούσε ένα wikiνα χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει μαθησιακό υλικό κατάλληλο για αξιολόγηση;

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Ερευνητική μεθοδολογία <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Η ερευνητική μεθοδολογία που επελέγει ήταν η έρευνα δράσης (actionresearch) γιατί είναι μια κυκλική διαδικασία ανακλαστικής πρακτικής, κατάλληλο για εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα διαδοχικά βήματα του βασικού κύκλου της έρευνας δράσης είναι τα εξής: <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από μία ομάδα 75 τελειόφοιτων προπτυχιακών φοιτητών.
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Σύλληψη της ιδέας και συλλογή γεγονότων
 * 2) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Προγραμματισμένη αλλαγή και εφαρμογή
 * 3) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Αξιολόγηση και επανεξέταση με αποτέλεσμα την τροποποίηση των πρακτικών και περαιτέρω προγραμματισμένων αλλαγών

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Ευρήματα <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Μετά από 5 εβδομάδες δεν υπήρχε ούτε ένα ποστάρισμα στο wiki. Για το λόγο αυτό ακολούθησε ένα ερωτηματολόγιο, στο οποίο από τις 51 απαντήσεις (68% του συνολικού δείγματος), τα δύο τρίτα επισκέφθηκαν το wikiαλλά κανένας δεν πόσταρε τίποτα. Οι λόγοι ήταν οι εξής: ακαδημαϊκή πίεση από άλλα μαθήματα, ευκολία χρήσης, θέματα αυτοπεποίθησης και τέλος παντελής έλλειψη ενδιαφέροντος.

<span style="color: #365f91; display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Συμπεράσματα <span style="display: block; font-family: Arial,sans-serif; text-align: justify;">Τα ευρήματα παρέχουν κάποιες ενδιαφέρουσες παιδαγωγικές προκλήσεις για τους εκπαιδευτικούς.
 * 1) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Το γεγονός ότι θα δημιουργήσεις ένα νέο εργαλείο δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι θα το χρησιμοποιήσουν κι όλας. Αυτό έχει να κάνει αρχικά με το γεγονός ότι οι μαθητές χρειάζονται καθοδήγηση. Επιπλέον οι μαθητές φοβούνται να δημοσιεύσουν νέο υλικό για να μη δεχθούν κριτική για το περιεχόμενο του δημοσιοποιημένου υλικού. Τέλος, υπάρχουν παράγοντες που δεν μπορούν να επηρεάσουν οι καθηγητές και αφορούν τις προτεραιότητες των μαθητών.
 * 2) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Η εκπαιδευτική τεχνολογία πρέπει να υποστηρίζει τις ανάγκες των μαθητών, δημιουργώντας ισορροπία μεταξύ των αναγκών και των δύο ενδιαφερομένων (καθηγητές και μαθητές). Η ισορροπία έχει να κάνει με το κόστος (χρόνος επένδυσης και χρήση νέας τεχνολογίας και των πλεονεκτημάτων (εμπλοκή, ενδιαφέρον και βελτίωση της μάθησης).
 * 3) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν μπορεί να μεταφερθεί πάντα από το ένα πληροφοριακό περιβάλλον στο άλλο.
 * 4) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Η τεχνολογία πρέπει να υποστηρίξει μια προϋπάρχουσα εκπαιδευτική συμπεριφορά αντί να προσπαθεί να εισάγει συμπεριφορές από άλλους τομείς. Επομένως, η προώθηση της συμμετοχής στο wikiαπαιτεί κάποιο στοιχείο αξιολόγησης.
 * 5) <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Η χρήση των διάσημων κοινωνικών τεχνολογιών στον τομέα της εκπαίδευσης δεν είναι απαραίτητα διασκεδαστικά και χρήσιμα για τους μαθητές.