Bookmarking_Tagging


 * Bookmarking και Tagging**

Αρχίζοντας από τα βασικά, ο όρος bookmark στα ελληνικά αποδίδεται ως «σελιδοδείκτης». Στην γλώσσα του διαδικτύου όπως είναι γνωστό χρησιμοποιείται για να περιγράψουμε την διαδικασία όπου αποθηκεύουμε (bookmarking) τοπικά και συγκεκριμένα στον φυλλομετρητή (browser) μας, μια διαδικτυακή διεύθυνση (url) την οποία επιθυμούμε να επισκεφτούμε ξανά. Με τον ερχομό του Web 2.0 o τοπικός χαρακτήρας του bookmarking έγινε διαδικτυακός. Μια social bookmarking υπηρεσία δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να καταχωρούν (bookmark) χρήσιμες γι’ αυτούς διευθύνσεις ιστοσελίδων διαδικτυακά και να έχουν πρόσβαση σε αυτές από οποιοδήποτε υπολογιστή συνδεδεμένο στο Διαδίκτυο. Ο πυρήνας του social bookmarking είναι τα tags, οι ετικέτες δηλαδή. Η διαφοροποίηση αυτού του είδους καταχώρησης έγκειται στο γεγονός πως οι χρήστες μπορούν να χαρακτηρίζουν (tagging) κάθε μια από αυτές τις διαδικτυακές διευθύνσεις που αποθηκεύουν με την χρήση λέξεων - ετικετών (tags) προσδίδοντας με τον τρόπο αυτό το δικό τους σημασιολογικό περιεχόμενο στις καταχωρήσεις τους. Πιο απλά καταχωρώντας ο χρήστης ένα url, βάζει ο ίδιος κάποιες λέξεις, μέσω των οποίων κατηγοριοποιείται ουσιαστικά με έναν δικό σας τρόπο τις καταχωρήσεις σας, δίνοντας έτσι την δυνατότητα εύκολης ανάκτησης αυτών. Ο κοινωνικός χαρακτήρας των υπηρεσιών αυτών ενισχύεται μέσω του διαμοιρασμού αυτών των λέξεων - ετικετών (tags) με του υπόλοιπους χρήστες της εφαρμογής, αναπτύσσοντας με τον τρόπο αυτό ένα δίκτυο χρηστών που στηρίζεται στα tags που χρησιμοποιούν. Στους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης οι συνδέσεις και η αρχειοθέτηση τους συνδυάζονται με σχόλια, που είναι μια μορφή αδόμητης αλλά ρητής δημιουργίας μεταδεδομένων (metadata) από τους ίδιους τους χρήστες της πληροφορίας. Η διαδικασία αυτή είναι το λεγόμενο «social tagging». Το «social tagging» ή αλλιώς το «collaborative tagging» είναι ένα σχετικά νέο φαινόμενο, είναι μια μορφή οργάνωσης γνώσης και τρόπος ανακάλυψης πληροφοριακών πόρων, που επιτρέπει στον καθένα να δημιουργεί σελιδοδείκτες (bookmarks) ή επισημειώσεις (tags) για να οργανώσει και να αποθηκεύσει, σε ένα αυτόνομο σύστημα αρχειοθέτησης, την πληροφορία (Macgregor and McCulloch, 2006). Μέχρι εδώ, δεν θα είχε καμιά διαφορά με άλλα συστήματα οργάνωσης της ατομικής έρευνας και βιβλιογραφίας. Η διαφορά του, που πηγάζει από τη συνολική φιλοσοφία των εφαρμογών αυτών, ότι δηλαδή οι «επισημειώσεις» αυτές είναι κοινές, μπορούν όλοι οι χρήστες να τις διαμοιραστούν και να προσθέσουν νέες. Η δημοτικότητα των επισημειώσεων καθορίζεται από τη συχνότητα χρήσης τους και συχνά απεικονίζονται συνολικά σε «σύννεφα από επισημειώσεις» (tag clouds), που οι πιο δημοφιλείς και συχνά χρησιμοποιημένοι όροι έχουν υποδειχθεί με μεγαλύτερα και πιο έντονα γράμματα. Αυτό είναι και το ευρετήριο που εμφανίζεται στους χρήστες, σε μια επίπεδη συνέχεια, χωρίς ιεραρχία, δομή και πλαίσιο. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα εννοιολογικό χάρτη που ονομάζεται σύννεφο ετικετών γύρω από ένα θέμα αλλά και από θέματα γύρω από αυτό. Η οργάνωση αυτή σε εννοιολογικούς χάρτες, καθώς και τα εργαλεία web 2.0 που προορίζονται για αναζήτηση μέσα σε όλο τον όγκο των microcontents αποτρέπουν τη δημιουργία σύγχησης και χάους στον παγκόσμιο ιστό (Alexander 2006, σ. 34). Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως στις εφαρμογές web 2.0, το μικρό κομμάτι περιεχομένου που προσθέτει ο χρήστης ονομάζεται microcontent ( Συνεπώς, το social bookmarking ανοίγει νέους ορίζοντες στην οργάνωση της πληροφορίας και την κατηγοριοποίηση των πηγών. Επιπλέον, καθώς υπάρχει η δυνατότητα να γνωρίζουμε ποιος έχει δημιουργήσει κάθε bookmark και συνεπώς είναι εφικτή η πρόσβαση σε όλες τις πηγές που έχει επιλέξει, με αυτόν τον τρόπο όλοι οι χρήστες μπορούν πολύ εύκολα να διασυνδεθούν δικτυακά με άτομα με τα οποία έχουν κοινά ενδιαφέροντα. Επίσης, οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να δουν πόσα άτομα έχουν χρησιμοποιήσει μία ετικέτα και να αναζητήσουν στη συνέχεια όλες τις πηγές που έχουν την ίδια ετικέτα. Με τα tags δε χρειάζεται να ψάχνεται μέσα στο κείμενο γιατί μας βοηθούν εύκολα και γρήγορα να ανακτήσουμε μια πληροφορία όταν την χρειαστούμε ξανά. Κάθε ιστοσελίδα χαρακτηρίζεται με ετικέτες από χρήστες με απλούς όρους όπως “computers” ή “logistics” χωρίς να απαιτείται καμία μορφή ιεραρχικής οργάνωσης. Το tagging λοιπόν είναι ένας εύκολος διαδικτυακός τρόπος να αποθηκεύει ο χρήστης του διαδικτύου τις αγαπημένες του ιστοσελίδες. Φτιάχνοντας κανείς τα δικά του tags και collections μπορεί να τα μοιράζετε και να ανταλλάσει με άλλους. Χάρη στο web 2.0 μπορεί να δει τα tags και τα collections μας από οποιοδήποτε υπολογιστή σε σχέση με το web 1.0 που επέτρεπε να βλέπουμε τα “αγαπημένα” (favorites) μας μόνο από τον υπολογιστή στον οποίο τα αποθηκεύσαμε επειδή ήταν αποθηκεμένα στο φυλλομετρητή (browser) εκείνου του υπολογιστή. Όταν προσθέσει ο χρήστης τα αγαπημένα του μπορεί να τα χαρακτηρίσει με κάποιες λέξεις-κλειδιά (tags) ώστε να μπορεί να βρει ο ίδιος αλλά και οι άλλοι τα tags που αντιστοιχούν σε ιστοσελίδες με παρόμοιο θέμα και περιεχόμενο. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει όμως ένα πρόβλημα το οποίο χρειάζεται λίγο προσοχή. Κάποιοι μπορούν να βάλουν εντελώς λανθασμένα tags ή να παραλείψουν να βάλουν κάτι αντιπροσωπευτικό και να βάλουν λιγότερο σημαντικές λέξεις-κλειδιά σχετικές με την ιστοσελίδα.


 * Πόσο χρήσιμα είναι τα tags**

Τα tags μας βοηθούν στην οργάνωση των πηγών. Επειδή υπάρχει έλλειψη μεταδομένων πηγών στις μηχανές αναζήτησης, λόγω της δημιουργίας νέας πληροφορίας-γνώσης και πρόσθεσης του περιεχόμενου της στο tag, είναι ευκολότερη η αναζήτηση των πληροφοριών από τους χρήστες. Η χρήση των tags έχει και κοινωνική παράμετρο λόγω της καθαρά επικοινωνιακής φύσης του tagging και πιο συγκεκριμένα του γεγονότος ότι εκφράζουν με αυτό το μέσο οι χρήστες τις απόψεις τους.

McCulloch, E. & MacGregor, G. Collaborative Tagging as a Knowledge Organisation and Resource Discovery Tool. Library Review 55(5): 291-300, 2006. Alexander, B. (2006) Web 2.0: A new wave of Innovation for Teaching and Learning? Educause Review, Vol. 41, No. 2. (2006), pp. 32-44